Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/1331 K.2023/1726

vekili Avukat ...

FER'Î MÜDAHİL

Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı vekili Avukat ... ...

İLK DERECE MAHKEMESİ

Nazilli 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

SAYISI

2015/253 E., 2020/280 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne kısmen reddine karar verilmiştir.

Kararın davalı ve fer'i müdahil tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne ve duruşmanın düzenlendiği 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinde sayılı ve sınırlı olarak gösterilen hâllerden hiçbirine uymadığından, temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasına ilişkin isteğin reddine karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesi ve duruşmadaki beyanlarında özetle; davacının davalıya ait işyerinde 2001 Haziran - 09.02.2012 arasında sürekli çalışmasına rağmen kuruma bildirilmeyen eksik hizmet sürelerinin tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile;

"Davanın KISMEN KABULÜNE. Davacının davalı iş yerinde. 18/10/2002 -31/12/2002 tarihleri aralığında 32 gün. 01/01/2003-31/12/2003 tarihleri aralığında 360 gün. 01/01/2004-31/08/2004 tarihleri aralığında 240 gün. 2004/09. ayda 8 gün. 2004/10.ayda 5 gün. 2004/11.ayda 7 gün. 2004/12.ayda 6 gün. 2005/1.ayda 14 gün. 2005/2.ayda 12 gün. 2005/3.ayda 13 gün. 2005/4.ayda 12 gün. 2005/5. Ayda 12 gün. 2005/6.ayda 12 gün. 2005/7. Ayda 12 gün. 2005/8.ayda 29 gün. 2005/9.ayda 18 gün.

2005/10. Ayda 4 gün. 2005/11. Ayda 9 gün. 2005/12.ayda 7 gün. 2006/1. Ayda 7 gün. 2006/2.ayda 30 gün. 2006/3.ayda 30 gün. 2006/4. Ayda 30 gün. 2006/5.ayda 30 gün. 2006/6.ayda 30 gün. 2006/7.ayda 30 gün. 2006/8.ayda 30 gün. 2006/9. Ayda 24 gün. 2006/11. Ayda 6 gün. 2007/1. Ayda 8 gün. 2007/2.ayda 6 gün. 2007/6.ayda 28 gün. 2007/7. Ayda 28 gün. 2007/8. Ayda 30 gün. 2007/9. Ayda 30 gün. 2007/10. Ayda 5 gün. 2008/1. Ayda 10 gün. 2008/2. Ayda 12 gün, 2008/3. Ayda 15 gün. 2008/4.

Ayda 15 gün. 2008/5. Ayda 18 gün. 2008/6. Ayda 20 gün. 2008/7. Ayda 29 gün. 2008/8.9.10. Aylarda 30' ar gün. 2008/11. Ayda 5 gün. 008/12. Ayda 7 gün. 2009/1.ayda 5 gün. 2009/2. Ayda 6 gün, 2009/3. Ayda 8 gün. 2009/4. Ayda 11 gün. 2009/5. Ayda 7 gün. 2009/6. Ayda 29 gün. 2009/7. Ayda 30 gün. 2009/8. Ayda 30' gün. 2009/9. Ayda 27 gün. 2009/11. Ayda 16 gün. 2010/1. Ayda 16 gün. 2010/2. Ayda 24 gün. 2010/3. Ayda 17 gün. 2010/4. Ayda 2 gün. 2010/5. Ayda 9 gün. 2010/6. Ayda 4 gün.

2010/7. Ayda 11 gün. 2010/8. Ayda 5 gün. 2010/9. Ayda 21 gün. 2010/10. Ayda 29 gün. 2010/11. Ayda 30 gün. 2010/12. Ayda 30 gün. 2011/1.-2-3-4-5-6-7-8-9 Aylarda 30' ar gün. 2011/10. Ayda 14 gün. 2011/11. Ayda 12 gün. 2011/12. Ayda 14 gün. 2012/1. Ayda 12 gün. 2012/2. Ayda 3 gün olmak üzere TOPLAM. 2107 GÜN ÇALIŞMALARININ KURUMA BİLDİRİLMEDİĞİNİN TESPİTİNE" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

İstinaf kanun yoluna başvuran davalı vekili, hak düşürücü süre itirazlarının dikkate alınmadığını, hizmet tespiti davasında toplanması gereken delillerin hiçbiri toplanmadan ve davacı tanıklarının beyanları esas alınarak hüküm kurulduğunu, davacı tanıklarının hizmet dökümlerinin dosya içerisine alınmadığını ve Kurumdan istenilmediğini, davacı tanıklarının da müvekkili işletmede çağrı usulü çalışan ve çalışması aralıklı olan kişiler olmaları nedeniyle bu kişilerin davacının kesintisiz çalışması olduğunu bilebilecek kişiler olmadığını, Nazilli ilçesinde bulunan tüm incir işletmelerinin mevsimlik ve aralıklı olarak işçi çalıştırdıklarını,

bu hususun gözardı edilerek ve deliller toplanmadan hüküm kurulmasının hatalı olduğunu, eksik inceleme ile karar verildiğini, bilirkişi raporları arasındaki çelişkinin giderilmediğini, hükme esas alınan bilirkişi raporunun denetime elverişli olmadığını beyanla, ilk derece mahkemesinin davanın kısmen kabulüne ilişkin kararının kaldırılmasını istemiştir.

İstinaf kanun yoluna başvuran fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili, Mahkemece hiçbir sebep olmaksızın davalı tanıklarının beyanları ile bordro tanıklarının beyanlarına itibar edilmediğini, işyerinin dava konusu yapılan yıllar içinde yıl boyunca her ay faal olmadığının resmi belgelerle ispatlandığını, dosyaya sunulan bilirkişi raporlarının hüküm kurmaya elverişli olmadığını, birbirleriyle çelişkili olduğunu, bilirkişi raporlarına itirazlarının reddedildiğini, davanın kısmen reddine karar verilmesi nedeniyle müvekkili Kurum lehine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmemesinin hatalı olduğunu beyanla, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "Nazilli 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesinin 16.07.2020 tarih, 2015/253 Esas ve 2020/280 Karar sayılı kararına yönelik davalı vekili ve fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekilinin istinaf başvurularının Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili istinaf gerekçelerini tekrarla, husumetli tanık beyanlarına itibar edilip bordro tanıklarının beyanlarına itibar edilmediği, işyerinin kapsam ve kapasitesinin araştırılmadığı, işyerinin mevsimlik işyeri olup eksik araştırma ve incelemeyle karar verildiği, davacının bildirimlerinin eksiksiz yapıldığı, davanın ispat edilemediğinin bilirkişi tarafından da mütalaa edildiği, davalı şirketin çalışanlarının tüm bildirimlerini eksiksiz yapmakta olduğu, bu nedenle kurumdan teşekkür belgesi dahi aldığı, fer'i müdahil Kurum vekili istinaf gerekçelerini tekrarla, incir işinin eylül aralık ayları arasında olduğu, tanıkların beyanlarının da bu yönde olduğu, sezon dışı dönemler yönünden davanın reddine karar verilmesi gerektiği gerekçeleriyle kararın bozulmasını istemişlerdir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının davalıya ait işyerinde çalışmasına rağmen kuruma bildirilmeyen hizmetlerinin olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun’un 86/9 uncu madde hükümleri.

3. Değerlendirme 1. Dava, 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun’un m. 86/9 inci maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Maddeye göre, “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.”

2. Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.

3. Mahkemece toplanan deliller ve yapılan yargılamada davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verilmişse de; davalı işyerinin faaliyetleri ve kapsamı konusunda yeterli araştırma yapılmamış, davacının çalışmalarının niteliği tam olarak ortaya konulamamıştır. Bu nedenlerle yapılan araştırma hüküm kurmaya elverişli ve yeterli görülmemiştir.

4. Mahkemece yapılacak iş, davacının kasa yıkama işi yaptığı beyanları karşısında, bu işin niteliğini araştırmak, çalışma koşullarını saptamak, bu bölümde kaç kişinin çalıştığı belirlenerek, çalışanların her gün işe gelip gelmediklerini belirlemek, bundan sonra;

incir döneminin ve paketlemenin hasat sonu başlayıp bir süre devam etmesi karşısında, davacının sürekli mi, iş olunca mı çağrılan kişilerden olduğu belirlenmeli, tanık beyanları arasındaki çelişkiler giderilmeli, ücret ödemeleri, miktarları açık olarak ortaya konularak çalışma süresiyle karşılaştırılmalı, işyerinden banka öncesi yapılan ödemelerle ilgili ödeme belgeleri ile dekontlar, banka kayıtları, banka ödemeleri getirtilmeli, davacının işe nasıl gidip geldiği araştırılmalı, işe gidiş gelişleriyle ilgili varsa kayıtlar getirtilmeli, eğer servis kullanıyorsa servis şoförleri tespit edilerek tanık olarak beyanlarına başvurulmalı,

tüm bu tespitlerden sonra toplanan diğer delillerle birlikte değerlendirme yapılmalı ve oluşacak sonuca göre bir karar verilmelidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle, 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

Peşin yatırılan temyiz giderinin ilgiliden alınmasına,

27.02.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

...