Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/13473 K.2023/13159

Taraflar arasındaki (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalı Kurum vekilinin başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının 20.06.1992 tarihinde bir gün süreyle hizmet akdi ile sigortalı çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili, hak düşürücü süre itirazında bulundukları, davacının davalı işyerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığını gösteren herhangi bir belge ve kayıt bulunmadığını, işe giriş bildirgesinin tek başına çalışma olgusunu kanıtlamaya yetecek bir belge olmadığını, hizmetlerin davalı işveren tarafından Kuruma bildirilmesi gerektiğini, davalı işveren tarafından tespiti talep edilen dönemde Kuruma gönderilen bordrolarda davacının adına rastlanmadığını, herhangi bir prim ödemesi bulunmadığını, kurumun işverenler tarafından gönderilen belgelerle işlem tesis ettiğini, bildirilmeyen hizmet sürelerinden dolayı sorumluluğu bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...dosya kapsamında bulunan dört aylık dönem bordrolarının ve hizmet dökümlerinin incelenmesinde davacı tanığı ...'ın 8312 sicil numaralı ...

Yapı A.Ş. nezdinde 17.05.1992 tarihinde işe başladığı, 1992 yılı Mayıs, Haziran, Temmuz ve Ağustos dönemlerinde toplam 78 prim/gün hizmet kaydının bulunduğu, davacının 1992 yılının haziran döneminde işe girdiğini belirttiği ve tespitini talep ettiği döneme tanıklık ettiği ve davacının alçı ustası olarak çalıştığını kendisi işten ayrılırken de çalışmaya devam ettiğini beyan etmek suretiyle çalışmalarını doğruladığı,

yine bordro tanıklarında yer alan ve 1992 yılı Ekim ve Kasım dönemi bordrosunda 48 prim/gün hizmeti bulunan Ayhan Ulu'nun da davacının alçı ustası olarak çalıştığını ifade ettiği, dosya kapsamındaki belge - bilgilerin bu şekildeki durumuna göre davacının 8312 sicil no.lu ... Yapı Mlz. San. Tic.

AŞ unvanlı şirkette sigorta giriş kartında kayıtlı olduğu üzere 20.06.1992 tarihinde işe başladığı ve işbu ek raporun düzenlendiği aşamada dosyaya anlatımları kazandırılan ve uyuşmazlık konusu dönemde davalı şirketin bordrolu çalışanı konumunda olan tanık beyanlarıyla davacının 15.10.1992 tarihine kadar çalışmaya devam ettiği anlaşılmakla, 22.06.2022 tarihli rapor hükme esas alınarak ..." gerekçesiyle davanın kabulü ile davacının 8312.71.01 sicil nolu davalı ...

Yapı A.Ş. ünvanlı işyerinde 20.06.1992 tarihinde 1 gün süreyle hizmet akdine tabi sigortalı işçi olarak çalıştığının tespitine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Kurum vekili, çalışma iddiasının gerçeğe uygun olup olmadığının hiçbir kuşkuya yer bırakmayacak şekilde ispatlanmadığını, dinlenilen tanık beyanlarının birbiri ile çelişkili olduğunu, dosyadaki bilgi ve belgelerden davacının davalı işyerinde çalıştığını gösterir herhangi bir bilgi/belge bulunmadığını, davalı işveren tarafından gönderilen işe giriş bildirgesinin ispata elverişli olmadığını, dava açılması için gereken hak düşürücü sürenin dolduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı SGK vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı SGK vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık 20.06.1992 tarihinde (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2 nci, 6 ncı, 9 uncu, 79 uncu, 108 inci maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Yasanın belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Yasalar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme 1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

2.Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır.

Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacının, dava dışı 8312.71.01 sicil nolu davalı ... Yapı A.Ş. ünvanlı "... Ticaret Merkezi inşaatı" adresli işyerinden davacı adına 20.06.1992 tarihinde işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, öte yandan 8312.71.01 sicil nolu işyerinin işyeri tescil bilgilerinde ise ... İnş. San. Tic. A.Ş.

Adına kayıtlı inşaat konulu Zafer cad.... adresli bir işyeri olduğu, kanun kapsamının ise 06.10.1990-30.09.1996 tarihleri arasında olduğunun bildirildiği, dosyaya ... Yapı A.Ş. adına ise 25334 sicil no.lu boya-yapı malzeme satışı mahiyetinde ... adresli olan ve 28.09.1989-31.01.1999 dönemi arasında kanun kapsamında olan işyerinin tescil bilgilerinin gönderildiği,8312 sicil ... İnş.San.Tic.A.Ş.'nin 1992/2 ve 3. dönem bordroları ile ...

Yapı A.Ş.'nin 25334 sicil no.lu iş yerinin 1992/1-3 arası dönem bordrolarının dosya içine alındığı, mahkemenin ... İnş.San.A.Ş.'nin ... adresine gönderdiği müzekkerede, ... İlinde ... İş Merkezi yapımında ... Yapı A.Ş.'nin taşeron firma olarak yer alıp almadığı,varsa sözleşme örneği istenmiş gelen cevapta ... İnş. San.

A.Ş.'nin tasfiye edildiği için konuyla ilgili bilgiye ulaşılamadığının bildirildiği, mahkemece davacı tanıkları ile 8312 sicil no.lu iş yerinden bildirimi olan 2 tanık ile 25334 sicil no.lu iş yerinden de 1 tanığın dinlendiği,davacının dava konusu ettiği çalışmaya ilişkin işe giriş bildirgesindeki sicil no.sunun 22.119.923 sicil no.su iken 2014 tarihinden itibaren başlayan 4/a çalışmalarında ise kullandığı sigorta sicil no.sunun 400120140761 olduğu, davacıya ait sicil no.ları ile ilgili bir iptal ipka işlemi olup olmadığının da anlaşılamadığı, böylece eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalı şekilde karar verildiği anlaşılmaktadır.

Mahkemece, davacının beyanı da alınmak suretiyle usulünce yapılacak araştırmayla hangi işveren nezdinde, kimlerle birlikte çalıştığı, ne iş yaptığı belirlenmeli, belirlenecek işverenin dönem bordrosunda adı geçen sigortalılardan dinlenmemiş olanlarının tanık olarak beyanı alınmalı, yine davacının birlikte çalıştığını belirttiği kişiler dinlenmeli, tanık anlatımları sigortalılık kayıtları ile denetlenmeli, davacının eylemli çalışmasını ortaya koyacak şekilde iş yerinin inşaat olduğunun belirtilmesi karşısında, söz konusu inşaatın ruhsatı ve yapı kullanım izni bilgilerinin ilgili Belediye Başkanlığından sorularak araştırılmalı,

davacının sigorta sicil no.ları ile ilgili iptal-ipka işlemi olup olmadığı, davacının işe giriş bildirgesinde belirtilen sicil no.sunun geçerli olup olmadığı, o yılın serisinden olup olmadığı araştırılmalı böylelikle eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalı, davacının işyerinde çalışıp çalışmadığı hususu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak şekilde belirlenmelidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,