Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/1354 K.2023/3055

Taraflar arasındaki İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen sigorta başlangıcının tespiti davasında davanın kabulüne dair verilen karara karşı yapılan istinaf başvurusunun esastan reddine dair verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Bölge Adliye Mahkemesinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince verilen kararın davalı SGK vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulü ile incelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı asil dava dilekçesinde, dava dışı ... sicil numaralı Militzer unvanlı işyerinde 01.12.1993 tarihinde çalışmaya başladığını, işveren tarafından sigortasının ödenmediği nedeniyle bu hizmetinin sigortada gözükmediğini, 1 gün süre sigortalılığının tespitini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde, davacının iddiaları bakımından kurum kayıtlarını esas alınması gerektiğini, işe giriş bildirgesinin varlığı çalışmanın ispatı olamayacağını, tanık beyanları dışında resmi, yazılı ve sağlıklı deliller ile ispatlaması gerektiğini ve kurum kaytılarının incelenmesi gerektiğini beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Davanın kabulüne, Davacının, dava dışı militzer adlı ... sicil numarılı işyerinde, 01.12.1993 tarihinde 1 gün süre ile hizmet akdine dayalı olarak asgari ücretle sigortasız çalıştığının tespitine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı SGK vekili istinaf dilekçesinde, hizmet tespit davalarının kamu düzenine ilişkin olup re'sen araştırma ilkesinin geçerli olduğunu, hak düşürücü süre itirazlarının bulunduğunu, fiili çalışma olgusunun somut inandırıcı deliller ile ispatlanması, işyerinin kapsam durumunun araştırılması, kurum dava açılmasına sebebiyet vermediğinden aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 05.03.2021 tarihli ve 2020/332 E. 2021/73 K. sayılı kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairemizin 26.10.2021 tarihli ve 2021/5649 E. 2021/12926 K. sayılı kararında; "..Mahkemece, davacının akrabası olan tek bordro tanığının beyanı ile sonuca gidilmesi isabetsiz bulunmuştur. O halde, 1993 yılı 3 üncü dönem bordrosunda kayıtlı çalışanlardan resen seçilenler tanık olarak dinlenmeli, yeterli kanaate ulaşılmaması halinde, davacının çalışmasının geçtiği iddia edilen işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinin sahipleri, bildirge tarihinde anılan iş yeri çalışanları, tespit edilerek, bilgi ve görgülerine başvurulmalı, böylece, eylemli çalışmanın var olup olmadığı, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir...." gerektiği belirtilerek karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla;"..Bozma ilamı sonrası resen kamu tanığı tespit edilerek usulünce dinlenmiş; kamu tanığı...yeminli beyanında; Militzer firmasında 30 sene önce tahsilatçı olarak çalıştığını, davacıyı görünce tanıdığını, davacı ...'in de Militzer firmasında tahsilatçı olarak çalıştığını, kendisinin 1993 senesinde bu iş yerinde çalıştığını, davacının ne kadar süre çalıştığını, hangi dönemde çalıştığını hatırlamadığını beyan etmiştir.

Tanık Cengiz'in beyanları ile davacının dava dışı işveren Militzer Und Munch ... Ltd. Şti. nezdinde fiilen çalıştığı iddiası sübuta ermiş, çalışma dönemi yönünden tanığın net bilgisi olmamakla birlikte bozma öncesi dinlenen tanık Kamile'nin çalışma dönemini açık şekilde bildirmiş olması ve tanıkların çalışma şekli ve çalışma süresi hususlarında birbirleri ile uyumlu beyanlarda bulundukları görülmekle, her iki tanığın beyanına itibar edilmiştir.

Bu doğrultuda; resen seçilen tanığın davacının çalışma iddiasını, çalışma şeklini doğrulaması, davacı ile akrabalığı bulunan diğer tanık Kamile'nin de davacının çalışmasını ve çalışma dönemini doğrulaması, böylece fiilen çalışma iddiasının sübuta ermesi, ayrıca davacı asil hakkında verilen işe giriş bildirgesindeki imzanın ve fotoğrafın davacıya ait olduğunun bilirkişi raporu ile sabit olması ve yöntemince düzenlenip süresi içinde kuruma verilen işe giriş bildirgesinin, kişinin işe alınmış olduğunu ispata elverişli olması karşısında; davacının tespit talebinde haklı olduğu kanaatine varılmakla ...." gerekçesiyle,

Davanın kabulü ile Davacının, dava dışı Militzer Und Munch ... Ltd. Şti. unvanlı ... sicil numaralı işyerinde, 01.12.1993 tarihinde 1 gün süre ile hizmet akdine dayalı olarak asgari ücretle sigortasız çalıştığının tespitine, karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, eksik incelemeyle hüküm kurulduğunu, çalışmanın ispatlanmadığını belirterek, kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, 01.12.1993 tarihinin sigorta başlangıcı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2 nci 6 ncı, 9 uncu, 79 uncu ile 108 inci maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme 1.Mahkemece Dairemizce verilen bozma kararına uyulmuş ise de, bozma gereklerinin tam olarak yerine getirildiğinden bahsedilmesi mümkün değildir. Bozma sonrası yapılan araştırmanın eksik olduğu, bozma gereklerinin yerine getirilmediği, yapılan araştırma ve incelemenin hüküm kurmaya yeterli olmadığı görülmektedir.

2.Dairemizin önceki bozma kararında, iş yerinin 1993 yılı 3 üncü dönem bordrosunda kayıtlı çalışanlardan resen seçilenler tanık olarak dinlenmeli, yeterli kanaate ulaşılmaması halinde, davacının çalışmasının geçtiği iddia edilen işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinin sahipleri, bildirge tarihinde anılan iş yeri çalışanları, tespit edilerek,

bilgi ve görgülerine başvurulması gerektiği belirtilmiş olmasına rağmen ,bozma sonrasında mahkemece sadece 1 bordro tanığı olarak...dinlenmiş olup dinlenen bu tanığın 882 sicil davalı iş yerinden bildirimlerinin ise 01.03.1995-31.07.1997 tarihleri arasında olduğu dolayısıyla dava konusu dönemden sonra çalışması olan bordro tanığının dinlendiği,

oysa ki, iş yerinin 1993/3 üncü döneminden 11 kişinin bildirildiği görülmekle mahkemece dinlenmeyen ve davacının talep tarihi olan 01.12.1993 tarihini kapsayacak şeklide 1993/3 üncü dönem bordrosunda kayıtlı çalışanlardan resen seçilenler tanık olarak dinlenmeli, yeterli kanaate ulaşılmaması halinde, davacının çalışmasının geçtiği iddia edilen işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinin sahipleri, bildirge tarihinde anılan iş yeri çalışanları, tespit edilerek, bilgi ve görgülerine başvurulmalı, böylece, eylemli çalışmanın var olup olmadığı, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip;

deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,