Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/13870 K.2025/8978

Taraflar arasındaki teşvik hükümlerinden yararlandırılması gerektiğinin tespiti ile aksine Kurum işlemlerinin iptali davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirketin özel güvenlik sektöründe faaliyet gösteren ve kurumsal yapıda çalışanı bir şirket olduğu, bu anlamda şirketin ihale yolu ile kurumlar ile hizmet alım sözleşmesi imzalamakta ve bu sözleşmeler uyarınca özel güvenlik hizmeti sağladığı,

SGK Esenyurt SGM tarafından haksız ve hukuka aykırı olarak sigortasız işçi çalıştırdığından bahisle, 04.02.2019 tarih 42182328- 202.01.01.B1919309 nolu fark prim borcu konulu teşvikten yararlanmanın iptal edildiği ve 9.657,03 TL borcun ödenmesi gerektiğini bildirir idari işlem, 01.02.2019 tarih ... -.. nolu belgelere bağlı idari para cezası konulu, 2018/6 dönemine ilişkin aylık hizmet belgesi ile 05.06.2018 tarihli işe giriş ve işten çıkış bildirgesi düzenlenmesi,

aksi halde re'sen düzenleneceği bildirilen idari işlem, 01.02.2019 tarih, .. -.. nolu belgelerin verilmesi konulu 5510 sayılı Kanun gereğince 5 puanlık prim desteğinden ve 4447 sayılı Kanun Geçici 10 uncu maddesinde öngörülen destekler için 01.09.2018 tarihi itibariyle 1 aylık süre ile 5510 sayılı Kanun Geçici 68 inci maddesinde sağlanan destekler için 2018 yılı 9. ayına ait teşvik aktivasyonlarının geçici iptal edildiği ve bu yönde iptal aylık hizmet prim belgesi verilmesi gerektiğini bildiren idari işlem düzenlenerek davacıya tebliğ edildiği, idari para cezalarına yönelik itiraz edildiği, itirazın reddedildiği,

bunun üzerine söz konusu işlemler için 5510 sayılı Kanun uyarınca İstanbul 8, İdare Mahkemesinin 2019/1203 Esas sayılı dosyası ile dava açıldığı, dava konusu dava dışı ...'ı bu kapsamda özel güvenlik görevlisi olarak şirketin istihdam ettiği, 01.01.2018 tarihinde işe girişinin yapıldığı, işe giriş bildirgesinin düzenlendiği, dava dışı personelin 25.05.2018 tarihinde istifa ettiği, aynı tarihte çıkış işlemlerinin gerçekleştiği, SGK ..

Müdürlüğü tarafından tebliğ edilen 01.02.2019 tarihli belgelerin verilmesinin istendiği, işten ayrılış olarak 05.06.2018 tarihli işten ayrılış bildirgesinin düzenlenmesinin istenildiği, bilindiği üzere özel güvenlik görevlisi istihdam edenlerin İl Emniyet Müdürlüklerine bildirim yaptıkları, 25.05.2018 tarihli olarak yapılması gereken personelin çıkış işleminin elektronik ortamda karışıklık sonucu 05.06.2018 olarak yapıldığı, dava dışı adı geçenin şirketten istifa ettikten sonra 28.05.2018 tarihinde ...

Makine A.Ş.'de çalışmaya başladığı, Mayıs ayı son dönem bordrosunda da çıkış tarihinin 25.05.2018 olarak bildirildiği, bu tarihten sonra bir kaydının bulunmadığı, netice itibariyle SGK tarafından şirkete uygulanan idari işlemlerin tek sebebi İl Emniyet Müdürlüğüne yapılan personel bildirimindeki maddi hata olduğu, bu nedenle söz konusu cezanın ve işlemlerin kaldırılmamasının hukuka aykırı olduğu, şirketin 5510 sayılı Kanunun 5 puanlık prim indirim desteğinin 4447 sayılı Geçici 10 uncu madde desteğinin ve 5510 sayılı Kanun'un 68 inci maddesinde sağlanan destekler ile ilgili teşviklerin iptali ile teşviklerden yararlandırılmasına,

fark prim borcu olarak 9.657,03 TL borcun iptaline, dava dışı ...'a ait işe giriş ve çıkış bildirgelerinin düzenlenmesi, aksi halde re'sen düzenleneceğine dair işlemlerin iptal edilmesi gerektiği iddiasıyla davalı Kurum tarafından haksız ve mesnetsiz olarak düzenlenen 04.02.2019 tarih ..- 202,01.01... nolu fark prim borcu konulu teşvikten yararlanmanın iptal edildiği, 01.02.2019 tarih ... ... nolu belgelere bağlı idari para cezası konulu, 2018/6 dönemine ilişkin aylık hizmet belgesi ile 05.06.2018 tarihli işe giriş ve işten çıkış bildirgesi düzenlenmesi,

aksi halde re'sen düzenleneceği bildirilen idari işlem, 01.02.2019 tarih, ..- 202. .. nolu belgelerin verilmesi konulu 5510 sayılı Kanun gereğince 5 puanlık prim desteğinden ve 4447 sayılı Kanun'un Geçici 10 uncu maddesinde öngörülen destekler için 01.09.2018 tarihi itibariyle 1 aylık süre ile 5510 sayılı Kanun Geçici 68 inci maddesinde sağlanan destekler için 2018 yılı 9. ayına ait teşvik aktivasyonlarının geçici iptal edildiği ve bu yönde iptal aylık hizmet prim belgesi verilmesi gerektiğini bildiren idari işlemlerin ve bu işlemler nedeniyle ödenmesi istenen bedellerin ve teşvik indirimlerinin kaldırılmasına / iptaline,

davacının teşviklerden yararlandırılmasına, borçların iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın süresinde açılmadığından usulden reddinin gerektiği, davacının Kurumda işlem gördüğü Kurum dosyasından davacıya çalışan bilgilerini gereği gibi bildirmediğinden idari para cezası kesildiği, işlem yapıldığı, mezkur kararın davacıya tebliğ edildiği, davacının idari para cezasına itiraz ettiği, komisyonca inceleme yapılarak itirazın reddine karar verildiği, davacının davasının haklılığını ortaya koyan hiçbir belge ve delilin dosyaya sunulmadığı, davacı beyanlarının soyut ve gerçekten uzak kaldığı,

Kurum işleminin yerinde olması ve davacının bu bildirimlerinin süresinde olduğunda ilişkin belge ibraz edememesi ve Kurum tarafından tutulan tutanağın aksinin ancak aynı nitelikteki bir belge ile ispatlanmasının gerektiği savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesi tarafından yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararla. SGK Esenyurt SGM'nin dava konusu belgelerin gönderildiği, ...

Valiliği İl Emniyet Müdürlüğünün 30.07.2018 tarihli yazısında iş yerinde çalışan ...'ın işe giriş bildirgesinin verilmemesinden dolayı aynı kişi hakkında idari para cezası tahakkuk ettirildiği ve davacı şirkete tebliğ edildiği tespit edildiği, Kanun gereğince denetimlerde çalışanlara ait kimlik bilgilerinin tespit edildiği ayı takip eden takvim ayının sonuna kadar sonuna bildirilir hükmü yer aldığından 5188 sayılı Kanun kapsamında özel güvenlik görevlilerine ait liste halinde çalışanlar bildirildiği,

bunun üzerine SGK Esenyurt SGM tarafından değerlendirilmesi sonucu ... ile ilgili 4.059,00 TL işe giriş bildirgesi verilmediğinden ve 05.06.2018 tarihinde işe giriş bildirgesi verilmediğinden 4.059,00 TL idari para cezası uygulandığı, toplam 8.320,00 TL ile ilgili gerekli işlem yapıldığı tespit edildiği, adı geçen işlemler davacı şirkete 11.02.2019 tarihinde tebliğ edildiği ve şirket tarafından 21.02.2019 tarihinde SGK Esenyurt SGM'ne itiraz edildiği, SGK Esenyurt SGM tarafından itirazın değerlendirildiği,

İstanbul Valiliği İl Emniyet Müdürlüğünün 30.07.2018 tarihli yazısında sigortalı ...'ın 05.06.2018 tarihi itibariyle işe başlama bildirimi yapıldığından bu tarih itibariyle sigortalı gösterilmesi gerektiği halde gösterilmediğinden işverene uygulanan 8.320,00 TL idari para cezasını, yasa, yönetmelik ve genelgelere uygun olduğu, bu nedenle işveren itirazlarının reddine dair 04.03.2019 tarihli, 9 sayılı komisyon kararı ile karar verildiği, davacı şirket tarafından Kurum komisyon kararınm iptali için İstanbul 8. İdari Mahkemesinin 2019/1355 Esas sayılı dosyası ile dava açıldığı ve mahkemece verilen 30.09.2019 tarihli karar ile.

“Uyuşmazlıkta ... isimli şahsa ilişkin 01.01.2018 tarihinde davacı şirket bünyesinde faaliyet gösteren iş yerinden işe giriş bildirgesinin verildiği, 05.05.2018 tarihinde işten ayrılışının yapıldığı,

davacı şirket tarafından 5188 sayılı Kanunun 11 inci maddesinin 2 nci fıkrası hükümleri kapsamında elektronik ortamda şahsın istifa dilekçesine istinaden 25.05.2018 tarihi itibariyle işten ayrılış bildirimi yapılmak istenirken sehven 05.06.2018 tarihi itibariyle işe giriş bildiriminin yapıldığına yönelik iddiaları ile 05.06.2018 tarihinde ... sicil numaralı iş yerinden de sigortalılığının sağlandığı hususu birlikte değerlendirildiğinde İstanbul İl Emniyet Müdürlüğünün 30.07.2018 tarihli yazı ekinde gönderilen bildirime istinaden davalı idarece mevcut bildirimin ihbar olarak kabul edilerek davacı şirkete ait iş yerinde belirtilen 05.06.2018

tarihinde çalışıp çalışmadığı, bu şahsa ücret ödemesi yapılıp yapılmadığı, şahsın ve iş yeri ile ilgili diğer çalışanların da ifadelerine başvurması, çevre araştırması yapılması suretiyle iş yerinde sosyal güvenlik uzmanları tarafından yapılacak soruşturma neticesinde ortaya konulması gerekirken bu yol ve yöntemler izlenmeksizin yapılan bildirime istinaden şahsın doğrudan 05.06.2018 tarihinde davacı şirket çalışanı olarak kabul edilmek suretiyle tesis olunan idari işlemin hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır denilerek davacı talebinin kabulüne karar verildiği,

SGK vekilince adı geçen karar için istinaf yoluna başvurulması üzerine İstanbul Bölge İdare Mahkemesinin 8. İdare Davaları Dairesinin 2020/292 Esas, 2020/554 Karar sayılı 09.06.2020 tarihli karar ile istinaf başvurusunun reddine dair karar verilerek kesinleştiği, bu durumda davalı Kurum tarafından ... ile ilgili olarak tahakkuk ettirilen idari para cezasının İdare Mahkemesi tarafından iptal edilmesi ve kararın kesinleşmesi sonucu davacının Kurum teşviklerinden yararlandırılmasının iptal edilmesi nedeninin ortadan kalktığı gerekçesiyle açılan davanın kabulü ile ...

SGM tarafından yapılan 01.02.2019 tarih E.. nolu, 01.02.2019 tarih E.. nolu, 04.02.2019 tarih E... nolu Kurum işlemlerinin ayrı ayrı iptaline, davacının prim teşviklerinden yararlandırılması gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A.Temyiz Sebepleri Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf isteminin zamanaşımı nedeniyle reddinin yerinde olmadığı, alacağın zamanaşımına uğramadığı iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, teşvik hükümlerinden yararlandırılması gerektiğinin tespiti ile aksine Kurum işlemlerinin iptaline ilişkindir. 1.Eldeki davada, davalı Kurumca yapılan tespit nedeniyle sigortalı olduğu kabul edilen dava dışı ... hakkında fark prim tahakkuku ve çalışmaya ilişkin bordro ve belge istemi yanında, 5510 sayılı Kanunun kapsamında prim teşvik indirimlerinden faydalandırılmamaya ilişkin Kurum işlemlerinin iptali istenmiştir.

2.Öncelikle belirtilmelidir ki, davaya konu uyuşmazlığın dava dışı sigortalının çalışmalarının varlığı noktasında toplandığı dikkate alındığında, günlerinin eksik bildirildiği iddia edilen sigortalıların da davada taraf olmasında hukuki yararının olduğu anlaşıldığından, davanın sadece ... hakkında yürütülüp sonuçlandırılması isabetsizdir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 14.12.2011 günlü 2011/21-632 E;, 2011/784 K. sayılı ilamında da belirtildiği üzere dava sonucunda verilecek karar, günlerinin eksik bildirildiği iddia edilen sigortalının da hak alanını ilgilendirdiğinden, davacı tarafa harcı da yatırılmak suretiyle yöntemince söz konusu sigortalıların davaya 6100 sayılı Kanunun 124 üncü maddesi uyarınca katılımının sağlanması (davanın teşmil edilmesi) için süre verilmesi,

anılan sigortalının gösterdiği deliller de toplanarak özellikle hükme esas istifa dilekçesi sorularak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, mahkemece, belirtilen eksiklik giderilmeden ve pasif ehliyet yönü halledilmeden yargılamanın sürdürülmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

3.Öte yandan; davacının dava konusu edilen dönemden önce ve sonra yararlandığı prim teşvikleri ile dava konusu işlemden önce teşvik uygulaması kapsamında herhangi bir işlem yapılıp yapılmadığı; hangi kanun kapsamında ve hangi dönemlere ilişkin prim teşviklerinin iptal edildiği; bu kapsamda hangi dönemler için davacı tarafından ya da re'sen ek bildirge ve bordro düzenlendiği hususlarının da davalı Kurumdan sorulması suretiyle tespit edilmesi gerekmektedir.

Bu çerçevede, davacı hakkında tesis edilen Kurum işleminin dayanağının sigortasız işçi çalıştırılmasına ilişkin yapılan tespit olduğu gözetilmeli. Kurumun anılan mevzuat hükümleri çerçevesinde işlem yapmadığının anlaşılması halinde ise davanın esasına girilerek, davacının prim teşvik şartlarını taşıyıp taşımadığı müfredat kartlarıyla birlikte değerlendirilmelidir.

Ayrıca, fiili çalışmanın varlığı ile davacı hakkında sigortasız işçi çalıştırma iddiası etraflıca irdelenmeli ve toplanacak deliller doğrultusunda karar verilmelidir.

4. Mahkemece, açıklanan maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin eksik araştırma ve inceleme neticesinde yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR