Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/13966 K.2024/1619

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde. SGK Denizli Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü' nün 21.12.2020 tarih, 16318501 sayılı yazısı müvekkiline tebliğ edildiğini, ...

Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü' nün 17.12.2020 tarih, 16082837 sayılı yazısısına istinaden yapılan inceleme sonucunda 1986 yılındaki ilk işe girişinin staj çalışması olarak geçtiğinin anlaşıldığını, 26.02.2020 tahsis talebine istinaden aylık şartlarının ortadan kalktığı, 01.03.2020 tarihinden itibaren aylığı durdurulmuş olup ödenen aylıkların yasal faizi ile birlikte 19.165,02.-TL olarak borç çıkartıldığının bildirildiğini, davalı tarafından yapılan bu işlemin ve işleme konu kararın neye istinaden alındığının müvekkili tarafından bilinmediğini, Sosyal güvenlik hakkı, emeklilik hakkı Anayasa tarafından güvence altına alınmış bir hak olduğunu,

davalı Kurum müvekkilini hak kaybına uğratarak mağdur ettiğini, davacının 24.11.1986 tarihindeki ilk iş yeri olan ....

Dış Ticaret A.Ş.' deki çalışmasının staj çalışması olması sebebiyle ilk işe giriş tarihi olarak alınamayacağının değerlendirmesi yerinde olmadığını, emeklilik işleminin haksız iptali ile birlikte davalı kurum tarafından müvekkilime, 19.195,02 TL borç çıkartıldığını, 21.12.2020 tarihli yazı ile bildirildiğini, borcun haksız olduğunu, müvekkilinin Kuruma borçlu olmadığının tespitine, müvekkili aleyhinde tesis edilen emekli aylık iptal işleminin iptaline, emekli aylıklarının ödenmesinin devamına, iptal edildiği için ödenmeyen aylıklarının yasal faizi ile birlikte ödenmesine,

iptal edildiği için geri talep edilen aylıklardan dolayı davacının Kuruma borçlu olmadığının tespitine, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davacının davasını süresinde açılmadığı için davanın süre yönünden reddini, dava konusu talep zamanaşımına uğradığı için zamanaşımı/hakdüşürücü süre yönünden davanın reddine, davacının dava açmakta hukuki yararı bulunmadığını, Kurum 16266302 sicil ve ....

T.C numaralı sigortalısı ... 'ın dosyası incelendiğinde sigortalıya 01.03.2020 tarihinden başlamak üzere yaşlılık aylığı bağlandığını, Konak Sosyal Güvenlik Merkezi' nin 17.12.2020 tarih ve 16082837 sayılı yazısıyla 1986 yılındaki çalışmalarının çırak olduğu tespit edildiği ve aylık bağlama şartlarını sağlayamadığından aylığının başlangıç tarihi itibariyle kesildiğini, 19.195,02 TL borç çıkarıldığını, Kurum işlemi hukuka ve mevzuata uygun olup, iptalini gerektirecek bir husus bulunmadığını, davacının talebinin hukuki bir dayanağı bulunmadığını belirterek davanın reddine,

yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Dahili davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının müvekkili şirket çalışanı olarak hiçbir dönem çalışmadığını, davacının sunmuş olduğu dava dilekçesinde 1986 yılının Kasım ayından itibaren bir süre müvekkil şirket nezdinde çalışığını iddia etmiş ise de müvekkil şirketçe şirket kayıtlarında yapılan inceleme ve araştırmalar neticesinde davacının müvekkil şirkette çalıştığına dair hiçbir kayda ulaşılamadığını,

davacının müvekkil şirket nezdinde çalıştığını iddia ettiği dönemin 35 yıl öncesine ait olup şirketin dijital kayıtlarında çalışma iddiasına dair bir evraka rastlanılamadığını ve bunun üzere müvekkil şirkete ait fiziki arşiv kayıtlarında müvekkil şirketçe araştırma yapıldığını, ancak yapılan araştırma neticesinde de davacının ne müvekkil şirket nezdinde çalıştığını iddia ettiği yıl ne de başka bir dönem müvekkil şirket nezdinde çalışmasının bulunmadığının tespit edildiğini, belirterek haksız ve yasal dayanağı olmayan davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının kendi beyanına göre öğrenim görmekte olduğu okul aracılığıyla dahili davalı iş yerinde haftanın belli günlerinde staj yaptığı, bu çalışmanın amacının meslek eğitim olduğu, bu bağlamda stajyer olarak çalışan davacının kısa vadeli sigorta kollarına tabi olması gerektiği, dahili davalı iş yerinden prim ödemelerinin de stajyerlere uygun olarak yapıldığı,

bildirimin sehven uzun vadeli sigorta koluna tabi olanlar gibi yapılmasının fiili duruma uygun olmaması nedeniyle dikkate alınamayacağı, sonuç olarak kurum tarafından davacının 1986/11 döneminde dahili davalı iş yerindeki çalışmalarının staj olarak kabul edilmesinin ve bu döneme ait uzun vadeli sigortalılık süresinin iptal edilmesine dair yapılan işlemin yerinde olduğu göz önüne alınarak davanın reddine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde, İlk Derece Mahkemesinin kararının yerinde olmadığını, İlk Derece Mahkemesinin kararının kaldırılarak davanın kabulüne gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının dava dışı iş yerinde stajyer olarak öğrenim gördüğü okul aracılığı ile haftanın belli günleri çalıştığı, Karabağlar Atatürk Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesinden celp edilen belgelere göre davacının 1988 Ocak ve 1988 Haziran döneminde staj yaptığı, davacının çalışmaların geçtiği tarihte 16 yaşında olduğu, bu döneme ilişkin çalışmaların geçtiği dönemde yürürlükte bulunan kanun hükümlerine göre stajyerler kısa vadeli sigorta kollarına tabi olarak kabul edildiği, davacının çalışmasının mesleki eğitim olduğu,

bu bağlamda stajyer olarak çalışan davacının kısa vadeli sigorta kollarına tabi olması gerektiği, iş yerinden prim ödemelerinin de stajyerlere uygun olarak yapıldığı, fakat bildirimin sehven uzun vadeli sigorta koluna tabi olanlar gibi yapılmasının davacının yaptığı stajın niteliğini değiştirmeyeceği, mahkemece verilen kararın yerinde olduğu, istinaf başvurusunun esastan reddine, karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, istinaf gerekçeleri ile birebir aynı gerekçeler ile kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1) 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler ve özellikle, dosyada bulunan okul yazısı, tanıkların beyanları ile dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,