Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/14085 K.2024/1129

Taraflar arasındaki sahte sigortalılık nedeniyle bir kısım sigortalılık iptali ile yaşlılık aylığını kesen Kurum işleminin iptali, aylığın yeniden bağlanması, ödenmeyen aylıkların faizi ile tahsili ve borçlu olmadığının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili ve davalı SGK Başkanlığı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf başvurularının incelenmesine yer olmadığına, İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın feragat nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı SGK Başkanlığı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının emekli aylığının, dava dışı ... Özel Eğitim Sağlık Güvenlik Sis. Tic. San. Ltd. Şti. unvanlı işyerindeki 13.01.2010-28.12.2010 tarihleri arasında geçen hizmetlerinin fiili olmadığı gerekçesiyle tahsis tarihinden itibaren iptal edildiğini ve hakkında 167.872,37TL borç bildirim belgesi düzenlendiğini, Kuruma itirazların reddedildiğini, davacının ... Özel Eğitim Sağlık Güvenlik Sis. Tic. San. Ltd.

Şti.'nde 2010 yılında yaklaşık 10-11 ay çalıştığını, çalışmalarının gerçek olduğunu, Kurum işleminin hatalı ve hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek, emekli aylığının kesilmesine dair işlemin iptali ile emekli aylığının yeniden bağlanmasına, ödenmeyen aylıkların devlet borçları için öngörülen en yüksek mevduat banka faizi ile birlikte tahsiline, 167.872,37TL borç bildirim belgesinin iptali ile borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini istemiştir.

II.CEVAP

Davalı SGK Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

Dosya kapsamından, davalı Kurumun davacının dava dışı .... işyeri sicil numaralı .... Özel Eğitim Sağlık Güvenlik Sis. San. ve Tic. Ltd.

Şti. ünvanlı işyerinde 13.01.2010-28.12.2010 tarihleri arasında fiili çalışmaya dayanmadığı halde sigortalı olarak gösterildiğini iddia ettiği, Kurum denetmen raporunun da bu doğrultuda olduğu, davacı asilin saha personeli olarak çalıştığını iddia edilmiş ise de, fiili çalışması iptal edilmeyen ve davacının yaptığını iddia ettiği işi yapan kamu tanıklarının saha elemanlarının Dilek ve Elvan olduğu,

bu tanıkların davacıyı tanımadıklarını ve işyerinde çalışırken görmediklerini beyan ettikleri, davacı asilin ... vasıtasıyla işlerini hallettiğini beyan etmesine rağmen dinlenen kamu tanığı Remzi'nin gerek Kurum müfettişine verdiği ifadesinde, gerekse yargılama sırasında verdiği ifadesinde davacı ile herhangi bir tanışıklığının olmadığını, böyle bir çalışanının da olmadığını beyan ettiği, bu haliyle davacının dava dışı şirkette çalışmasının fiili olmadığı, Kurum raporunun aksinin davacı tarafından ispat edilemediği,

iptal edilen çalışma sonrasında davacının emekliliğe hak kazanmadığı ve davalı Kurum tarafından yapılan ödemelerin yersiz olduğu anlaşılmakla, davanın reddine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı SGK Başkanlığı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri: 1.Davacı Vekilinin İstinaf Sebepleri Davacı vekili istinaf dilekçesinde; Mahkemece eksik inceleme ile hatalı karar verildiğini, dosya kapsamında dinlenen tanık beyanları ile davacının çalışmasının sabit olduğunu, kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını istemiş; davacı asil 19.09.2023 tarihli dilekçesi ile davadan feragat ettiğini bildirmiştir.

2.Davalı SGK Başkanlığı Vekilinin İstinaf Sebepleri Davalı SGK Başkanlığı vekili istinaf dilekçesinde; Mahkemece eksik inceleme ve araştırma ile verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kaldırılmasını istemiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya kapsamına göre davacının, 7440 sayılı Kanun hükümlerinden yararlanmak için Kuruma yapılandırma başvurusunda bulunduğu, davacının yapılandırmadan yararlanabilmek için yasal zorunluluk nedeni ile işbu davadan feragat ettiğinin açıkça anlaşıldığı, bu durum karşısında 7440 sayılı Kanun'un 9 uncu maddesinin 13-a-ç ve aynı Kanun'un 10/11 inci maddeleri gereğince taraflar lehine yargılama giderine, avukatlık ücretine ve fer'ilerine hükmedilmemesi gerektiği anlaşılmakla, İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak,

7440 sayılı Kanun'un 9 uncu maddesinin 13-a-ç ve aynı Kanun'un 10/11 inci maddelerindeki düzenlemeler dikkate alınarak tarafların leh ve aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmeyecek ve tarafların yaptıkları yargılama giderlerinin kendi üzerlerinde bırakılacak şekilde, yeniden hüküm kurulmak suretiyle, davanın, feragat nedeniyle reddine karar verildiğinden taraf vekillerinin istinaf başvurularının incelenmesine yer olmadığına, davacının davadan feragat etmesi nedeniyle 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.2. maddesi gereğince, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın feragat nedeniyle reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK Başkanlığı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı SGK Başkanlığı Vekilinin Temyiz Sebepleri

Davalı SGK Başkanlığı vekili; eldeki dava dosyasından sonra, Düzce 1.İş Mahkemesinin 2019/453E. sayılı dosyası ile davacıya yersiz ödenen ödemelerin ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faizleriyle tahsili talebiyle dava açıldığını, anılan davanın 05.11.2019 tarihli ön inceleme duruşmasında işbu eldeki Düzce 1.İş Mahkemesinin 2019/378E. sayılı dosyası ile birleştirilmesine ve yargılamaya Düzce 1.İş Mahkemesinin 2019/378E. sayılı dosyası ile devam edilmesine karar verildiği halde,

Mahkemece birleşen dava hakkında herhangi bir karar verilmediği gibi Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesinin 26.10.2023 tarihli 2023/1951 E.-2023/1607 K. sayılı kararında da birleşen dava hakkında herhangi bir karar verilmediğini belirterek, eksik ve hatalı inceleme ile verilen kararın temyiz incelemesi sonucu bozulmasını istemiştir.

C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, sahte sigortalılık nedeniyle 13.01.2010 – 28.12.2010 tarihleri arasında iptal edilen hizmetlerin gerçek ve fiili olduğunun tespiti ile kesilen yaşlılık aylığının yeniden bağlanması, ödenmeyen aylıkların faizi ile tahsili ve borçlu olmadığının tespiti istemlerine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

2.Sahte sigortalılığa dayanan davalar hizmet tespiti içerikli olmakla, davanın yasal dayanağını oluşturan 5510 sayılı Kanun’un 86 ncı maddesinde bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar.

Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu işyeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür.

Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup Mahkemece, tarafların sunduğu deliller ile yetinilmemeli, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ilgili hükümleri esas alınarak kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmeli, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

3.Değerlendirme

1.İnceleme konusu eldeki davada, davacı dava dışı .... Özel Eğitim Sağlık Güvenlik Sis. Tic. San. Ltd.

Şti. işyerinden 13.01.2010 – 28.12.2010 tarihleri arasında Kuruma bildirilen hizmetlerinin fiili olmadığı gerekçesiyle iptali üzerine yaşlılık aylığının kesildiğini ve tarafına yersiz ödenen aylıklar ile sağlık giderlerinin borç tahakkuk ettirildiğini, oysa ki iptal edilen dönemde anılan işyerinde bilfiil çalıştığını belirterek, hakkında tesis edilen işlemin iptali ile iptal edilen çalışma sürelerinin geçerliliğinin tespitine, aylığın yeniden bağlanmasına,

ödenmeyen aylıkların faiziyle tahsiline ve Kuruma borçlu olmadığına karar verilmesini istemiş, Mahkemece yapılan yargılama ile hükümde yazılı gerekçelerle davanın reddine karar verilmiş ise de davalı Kurum tarafından davacı aleyhine yersiz ödenen aylıkların tahsili istemiyle Düzce 1. İş Mahkemesinin 2019/453 E. sayılı dosyasına kayden açılan davanın 05.11.2019 tarihli ön inceleme duruşmasında, anılan dosyanın işbu eldeki dosya ile aralarındaki bağlantı nedeniyle birleştirilmesine karar verildiği,

ne var ki Mahkemece birleşen Düzce 1.İş Mahkemesinin 2019/453 E. sayılı dosyası hakkında olumlu olumsuz bir karar verilmemesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

2.Öte yandan, davacı asilin 19.09.2019 tarihli dilekçesi ile eldeki davadan kaynaklanan borcun 7440 sayılı Kanun kapsamında yapılandırıldığından bahisle feragat ettiğinin beyan edilmesi karşısında, borçlu bakımından borcun sona erdirilmesi nedeniyle ortada borç kalmadığından, davanın konusuz kalıp kalmadığı hususu üzerinde durularak bir karar verilmesi gerekirken, feragat nedeniyle davanın reddi doğru olmamıştır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,