Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/14106 K.2024/11890

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; dava dışı ...

Sanayi Anonim Şirketi ile davacı arasında yangın suyu deposuna ek inşaat ve ultra filtrasyon tesisi yapım işi konusunda sözleşme imzalandığını, sözleşmenin, işçilik bedellerinin yanısıra yurtdışından hazır alınıp ...'ya satılan ve inşaatta kullanılmayan makine bedellerini de kapsadığını, sözleşme kapsamında işçilik nispetiyle ilgili olarak davalı Kurumun birimleri ile yazışmalar sonucunda Kurumca belirlenen tutarın 23.07.2009 tarihinde Kurum veznesine ödendiğini ve aynı tarihli 9644876 sayılı ilişiksizlik belgesi verilerek dosyanın kapatıldığını,

ancak Kurum yetkililerinin bu işle ilgili olarak 4.735.894,40 TL istihkak/maliyet bedeline %8,58 asgari işçilik oranının %25 eksiği uygulanmak suretiyle hesaplanan 277.486,43 TL fark işçilik miktarı üzerinden tahakkuk eden 98.507,68 TL sigorta primi ve 44.285,78 TL gecikme cezası ve gecikme zammı toplamı olan 142.793,46 TL tutarındaki borcun 1 ay içinde ödenmesi gerektiğine ilişkin 14.03.2012 tarihli 1337858 sayılı yazının gönderildiğini;

süresi içinde yeniden inceleme yapılması başvurusunda bulunulduğunu, görevlendirilen müfettiş tarafından yapılan inceleme sonrası 12.02.2013 tarihli 1089128.041 sayılı yazı ile 134.654,40 TL prim ve 70.576,12 TL gecikme zammı olmak üzere toplam 205.230,52 TL'nin ödenmesi isteminde bulunulduğunu, bu bildirime yapılan itirazın 25.03.2013 tarihli 16 sayılı kararla reddedildiğini, ret kararının davacıya 26.07.2013 tarihinde tebliğ edildiğini, Kurumun işçilik bedeli hesaplamasında tüm sözleşme bedelini dikkate almasının hatalı olduğunu, sözleşmenin işçilik bedellerinin yanı sıra yurtdışından hazır alınıp ...

Şirketi'ne satılan ve inşaatta kullanılmayan makine bedellerini de kapsadığını, bunların işçilik bedeli hesaplamasında dikkate alınmaması gerektiğini, ...

Şirketi tarafından makine bedelleri düşülerek işçilik tutarı üzerinden hakediş raporları düzenlendiğini ve 420.071,00 TL üzerinden fatura kesildiğini, sözleşme ile kararlaştırılan işin %91,13'ünün makine teslimleri, %8,87'sinin malzemeli yapılan imalat olduğunu, gecikme zammı işletilmesinin hukuka aykırı olduğunu belirterek davacının, davalı Kuruma 205.230,52 TL borçlu olmadığının tespitine, Kurum tahsilatının tedbiren durdurulmasına karar verilmesini istemiştir.

2.Bozma sonrası yargılamada birleşen davada; davacı vekili eksik işçilik tespiti sebebiyle Kurumca aleyhine düzenlenen ... Takip sayılı ödeme emrinin iptalini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesi ile, davacının itirazı üzerine verilen komisyon kararının 26.06.2013 tarihinde tebliğ edildiğini, 1 aylık hak düşürücü süre içerisinde davanın açılması gerektiğini, Kurum müfettişi tarafından düzenlenen 25.12.2012 tarihli 400445/AİR/11 sayılı asgari işçilik raporu ile davacının yasal bildirim yükümlülüklerine uymadığının tespit edildiğini, 5510 sayılı Kanun'un 85. maddesi gereğince hesaplama yapılarak fark alacağın bildirildiğini, yapılan işlemlerin Kanun'a uygun olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 12.02.2019 tarihli 2019/2747 Esas 2020/1289 Karar sayılı kararıyla Davanın kısmen kabul - kısmen reddi ile davacı ... Teknolojileri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nin davalı ...'nın 12.02.2013 tarihli 1089128.041 sayılı yazısı ile bildirilen 205.230,52 TL tutarındaki prim ve gecikme zammı borcunun bulunmadığının tespitine, davacı ... Teknolojileri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nin ... sicil sayılı dosyada takip tarihi itibariyle 658,15 TL eksik bildirilen prim borcu ve 344,95 TL gecikme faizi olmak üzere toplam 1.003,10 TL borcu olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

İlk Derece Mahkemesi kararına karşı taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

Dairenin 18.02.2020 tarihli 2019/2747 Esas, 2020/1289 Karar sayılı ilamında.

Mahkemece... uyuşmazlığın yargı önüne gelmesi halinde artık asgari işçilik oranının %25 eksiği uygulanmak suretiyle belirlenemeyeceği dikkate alınmadan sonuca gidilmesinin hatalı olduğu, Mahkemece, 5510 sayılı Kanun'un 85. maddesi kapsamında tahakkuk ettirilmesi gereken prim borcunun varlığı bakımından esas alınacak fark işçilik incelemelerinde, asgari işçilik oranından %25 oranındaki indirim uygulanmaksızın denetime elverişli olacak şekilde ve bozma kararımız çerçevesinde bir hesap raporu alınması gerektiği ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiği, kabule göre de hükme esas alınan bilirkişi raporunda;

eksik işilik bedelinin Kuruma ödendiği konusunda, Kurumun bir kabulünün olmadığının Davalı Kurum vekili tarafından ifade edildiği, davacı şirketce bu bedelin ödeneceğine ilişkin 23.07.2009 tarihli taahhütname dışında bir belge sunulmadığından, dava konusu iş ile ilgili olarak ... dicil sayılı dosyada, takip tarihi itibariyle, 658,15 TL eksik bildirilen prim borcu ve 344,95 TL gecikme faizi olmak üzere toplam 1.003,10 TL prim borcu olduğu rapor edilmişse de, Mahkemece anılan tutarın ödenip ödenmediği konusunda bir irdeleme yapılmaksızın, karar verilmesinin hatalı olduğu hususlarına işaretle karar bozulmuştur.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile A)Asıl dava yönünden; 1-Davacının davasının kısmen kabulü ile 2-Davacı ... Teknolojileri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nin davalı ...'nın 12.02.2013 tarihli 1089128.041 sayılı yazısı ile bildirilen 205.230,52 TL tutarındaki prim ve gecikme zammı borcunun bulunmadığının tespitine, 3-Davacı ... Teknolojileri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nin ... sicil sayılı dosyada takip tarihi itibariyle 3.198,74 TL eksik bildirilen prim borcu ve 1.196,33 TL gecikme faizi olmak üzere toplam 4.395,07 TL borcu olduğunun tespitine,

B)Asıl dava ile birleşen Mahkemenin 2020/160 Esas - 2020/32 Karar sayılı dosyası yönünden; 1-Davacının davasının kabulüne, 2-Davalı Kurum tarafından 6183 sayılı kanun uyarınca davacıya tebliğ edilen ... takip numaralı ödeme emrinin iptaline ve davacının borçlu olmadığının tespitine karar verimiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; bozma ilamındaki eksikliklerin giderilmediğini, davacı tarafından yapılan başvurunun hak düşürücü süre içerisinde olmadığını, dosya kapsamında yapılan keşif ile yapılan iş ve işçilik değerlendirildiğinde eksik işçilik yapıldığının ortaya çıktığını, Kurum işleminde hukuka aykırılık olmadığını birleşen dosya hakkında verilen kararın da hatalı olduğunu, birleşen davada yer alan taleplerin zaten ilk dosyada mevcut olduğunu, bu sebeple birleşen dosyada ayrıca karar verilmesinin mümkün olmadığını, asıl davada verilen kararın birleşen dosya talebini de karşıladığını beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, asıl davada eksik işçilik tespiti ile re'sen prim tahakkuku işleminin iptali birleşen dava ise ödeme emrinin iptali istemine ilişkindir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 297. maddesinde belirtilen unsurları içeren, tarafların hak ve yükümlülüklerini açıkça gösterir, infazda tereddüde yol açmayacak şekilde davacının taleplerine yönelik bir hüküm oluşturularak karar verilmesi gerekir.

Somut olayda, asıl davada eksik işçilik tespiti nedeni ile re'sen prim tahakkukuna ilişkin Kurum işleminin iptali, birleşen davada ise eksik işçilik tespiti nedeniyle Kurumca davacı aleyhine düzenlenen ödeme emrinin iptali talep edilmiş olmakla, asıl dava konusunun 134.654,40 TL eksik prim, 70.576, 12 TL gecikme zammı olmak üzere 205.230,52 TL borcun olmadığının tespiti ile aksine Kurum işleminin iptali, birleşen davanın ise aynı prim borcuna istinaden eksik işçilik nedeniyle tahakkuk ettirilen toplamda 469.161,06 TL borca ilişkin ... takip sayılı ödeme emrinin iptali istemli olması karşısında,

asıl dava yönünden davanın kısmen kabulüne karar verilerek Davacı ... Teknolojileri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nin ... sicil sayılı dosyada takip tarihi itibariyle 3.198,74 TL eksik bildirilen prim borcu ve 1.196,33 TL gecikme faizi olmak üzere toplam 4.395,07 TL borcu olduğunun tespitine karar verildiği,

diğer yandan birleşen davada aynı borç sebebine dayalı ödeme emrinin iptaline ve davacının Kuruma borçlu olmadığının tespitine karar verildiği anlaşılmakla, Mahkemece menfi tespit davasında belirlenen asıl alacağa göre aynı sebebe bağlı birleşen davadaki takibe borç miktarı belirlenip ödeme emrinin iptali konusunda değerlendirme yapılması gerekirken, bu husus gözetilmeden yazılı şekilde karar verilmesi isabetsiz bulunmuştur.

VI. KARAR