Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/14180 K.2024/1991

Taraflar arasındaki 1 (bir) günlük sigortalılığının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı şirket ile davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf davalılar vekillerinin başvurusunun reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı şirket ile davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı işveren nezdinde işe giriş bildirgesindeki tarihte asgari ücretle bir gün süre ile çalıştığının ve buna göre sigorta başlangıcının 01.02.1988 olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II.CEVAP

Davalı Yalçın ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının çalışmalarının Kuruma bildirildiğini, hatanın Kurumdan kaynaklandığını belirterek, hatanın düzeltilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın 5 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açılmadığını, iddianın yöntemince araştırılması gerektiğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece yukarıda belirtilen tarih ve sayılı kararı ile "...davalı işveren ... Color / ..... ... adına işlem gören .... Cd. 28/2 ... adresinde kurulu.... sicil numaralı işyerinden..... sigorta sicil numaralı davacı ... için 01.02.1988 tarihinde işe alındığına dair verilen sigortalı işe ilk giriş bildirgesi 04.02.1988/043085 sayı ile kurum kayıtlarına intikal ettiği görülmüştür.

İşveren taraf ise davaya cevabında, davanın işyerindeki çalışmasından dolayı işe giriş bildirgesi verilerek çalışmalara ilişkin hizmetlerinin kuruma bildirilmiş olduğunu, bildirimlerin kayıtlara geçmemesinin kurum hatasından kaynaklandığını ileri sürerek, bir bakıma davacının iddiasını doğrulamış bulunmaktadır. Dinlenen bir kısım tanıklar, davacının davalı işyerinde çalıştığını beyan etmişlerdir.

Her nekadar davalı işverenin salt soyut biçimdeki kabule ilişkin beyanları tek başına hüküm ifade etmez ise de davalı tarafın kabule ilişkin beyanları bir kısım tanıklar tarafından da desteklenmiş olmakla, bu beyanların birlikte değerlendirilmesi ile davacı için işe girdiği tarihte, işyerinden düzenlenerek kurum kayıtlarına intikal etmiş olan iş bu bildirgenin içeriğinin teyit edilmiş olması, somut olaylara dayalı ve yazılı kanıtları açıklayıcı mahiyete bulunması, sonucunda davacının davalı işveren nezdinde 01.02.1988 tarihinde asgari ücretle ve bir gün süre ile hizmet akdiyle çalıştığı tespit edilmiştir.

Ancak davacı bu tarih itibariyle 18 yaşından küçük olduğu için 18 yaşını tamamladığı tarih itibariyle sigortalı olduğu kabul edildiği..." gerekçesiyle davanın kabulüne davacının, 119116.06 sicil numaralı ... Color Fotoğrafçılık Turizm Organizasyon San. ve Tic. Ltd.

Şti. isimli işyerinden hizmet akdiyle ve asgari ücretle 01.02.1988 tarihinde bir gün çalıştığının tespitine, ancak davacının sigorta başlangıç tarihinin 18 yaşını ikmal ettiği 14.12.1988 tarihi olduğunun tespitine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı şirket vekili ile davalı Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri: Davalı Kurum vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; davanın beş yıllık hak düşürücü süre içerisinde açılmadığını, kurum işleminin yerinde olduğunu, davadaki sıfatlarının feri müdahillik olduğunu ve aleyhlerine yargılama giderine hükmedilmemesi gerektiğini belirterek, kararı istinaf etmiştir.

Davalı şirket vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; davanın hak düşürücü süre içerisinde açılmadığını, müvekkili şirketin işe giriş bildirgesini süresinde kuruma verdiğini ve primlerini yatırdığını, davaya dahil edilerek aleyhine yargılama giderine hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek, kararı istinaf etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile;

"Somut olayda, 14.12.1970 doğumlu davacı adına, davalı ... Color Fot. Turz. Org. San. ve Tic. Ltd.

Şti.'ne ait 119116 sicil numaralı işyerinden 04.02.1988 varide tarihli 01.02.1988 tarihli işe giriş bildirgesinin Kuruma verildiği, hak düşürücü sürenin işlemeyeceği, işyerinin 1983 yılında Kanun kapsamına alındığı, 1987 ve 1989 yıllarına ait bordroların Kurum tarafından gönderildiği, 1988 yılında bordro verilmediğinden davacının hizmetinin Kurum tarafından kabul edilmediği, nizalı dönemin sonrası dönem itibari ile bordro tanığı olan tanıkların çalışmayı doğruladığı anlaşıldığından, 506 sayılı Kanun'un 60-G maddesi uyarınca mahkemenin maddi vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı,

dava tarihi itibari ile Sosyal Güvenlik Kurumunun davadaki sıfatının davalı olduğu görülmekle, ..." gerekçesiyle davalı Kurum vekili ile davalı şirket vekilinin istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı şirket vekili ile davalı Kurum vekili tarafından temyiz yoluna başvurulmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı şirket vekili ile davalı Kurum vekili sunmuş olduğu temyiz dilekçesi ile istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü itirazlarını yinelemek suretiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmişlerdir.

C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davacının, davalı işyerinde 01.02.1998 tarihinde 1 (gün) süreyle çalıştığının tespitine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2 nci, 108 inci maddeleri.

3.Değerlendirme 506 sayılı Kanun'un 108 inci maddesi gereğince sigortalılık başlangıç tarihinin belirlenmesine ilişkin açılan her dava, sigortalılığın saptanması istemini de içerdiğinden, aynı Kanunun 79/10 maddesi kapsamında bir günlük çalışmanın belirlenmesi davasıdır. Bu nedenle hizmet tespiti davalarındaki kanıtlama yöntem ve ilkeleri benimsenip uygulanmalı, başka bir anlatımla, sigortalılıktan söz edilebilmesi için, çalışmanın varlığı, hizmet tespiti davaları yönünden kabul edilen yöntem ve ilkelere uygun biçimde saptanmalıdır.

Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup mahkemece tarafların sunduğu deliller ile yetinilmeyerek, kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmek suretiyle, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

Bu amaçla hizmeti ortaya koyabilecek belgeler, varsa Kurum görevlileri tarafından düzenlenen rapor ve tutanaklar getirtilmeli, yine davalı iş yerinde aynı dönemde bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, gerektiğinde aynı çevrede faaliyet yürüten işverenler ve bunların çalıştırdığı kimseler yeniden Kurum ve Kolluk marifetiyle yöntemince belirlenerek bilgi ve görgülerine başvurulmalı, böylelikle iddianın somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde kanıtlanıp kanıtlanmadığı değerlendirilmelidir. (HGK 29.06.2005 gün ve 2005/21-409- 413, 23.12.2009 gün ve 2009/10-581-619, 10.02.2010 gün ve 2010/10-72-72, 21.09.2011 gün ve 2011/10-527– 552)

Bu nedenle işyerinin gerçekten var olup olmadığı, Kanun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı, işin niteliği eksiksiz bir şekilde belirlenmeli daha sonra çalışma olgusunun varlığı özel bir duyarlılıkla araştırılmalıdır.

Öte yandan sigorta başlangıcının tespiti davasının niteliği itibariyle Kurum işleminin iptali olması nedeniyle husumetin yalnızca Kuruma düşeceği, Kurumun eldeki davadaki sıfatının davalı olduğu, işverenin davalı olarak gösterilmesinin ihtiyari olduğu açıktır.

Mahkemece davacısının davasının kabulü ile davalı şirket nezdinde iddia edilen 01.02.1998 tarihinde 1 gün sigortalı çalıştığının tespiti ile sigortalılık başlangıç tarihinin 18 yaşını ikmal ettiği tarih olan 14.12.1988 tarihi olduğunun tespitine karar verilmiş ise de anılan karar hatalıdır. Şöyle ki;

Davalı Şirketin kuruluş tarihi Ticaret Sicil Kayıtlarına göre 30.07.1993 tarihidir. Yani davalı şirket davacının çalışma iddiasından sonraki bir tarihte kurulmuştur.

Yukarıda açıklandığı üzere niteliği gereği kurum işleminin iptali davası olan iş bu davada husumetin yalnızca kuruma düşeceği hususu ile mahkemenin kabulüne göre çalışmanın geçtiği dönem ve davalı şirketin kuruluş tarihi dikkate alındığında davalı şirket yönünden davanın reddine karar verilmesi gerektiği hususunun gözetilmemesi hatalı olmuştur. Diğer taraftan, 506 sayılı Kanun'un 60 ıncı maddesinin (G) fıkrasında; bu maddenin uygulanmasında.

18 yaşından önce malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olanların sigortalılık süresinin, 18 yaşını doldurdukları tarihte başlamış kabul edileceği, ancak bu tarihten önceki süreler için ödenen malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primlerinin, prim ödeme gün sayılarının hesabına dâhil edileceği yönündeki hükmün gözetilmemesi de doğru olmamıştır.

O hâlde, davalılar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,