Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/14428 K.2024/1400

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi karar davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı müvekkilinin 25.01.2016 tarihinden itibaren alt işveren olan davalı ... bünyesinde Cezayir Demokratik Halk Cumhuriyetinde 1400 Logoments Ville Nouvelle De Sıd ... isimli inşaat projesinde Elektrik Tesisat Ustası olarak çalışmaya başladığını, 02.06.2016 da iş akdinin haksız fesih edildiğini, işveren tarafından davacının sigorta primlerinin ödenmediğini belirterek, davacının 25.01.2016-02.06.2016 arası hizmetlerinin tespitine, tespit edilen hizmet dönemine ilişkin sigorta primlerinin davalı işverence geriye doğru olarak yatırılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... cevap dilekçesinde; Cezayir'de elektrik işleri yaptığını, kendisine bir kısım işler verildiğini, ancak bu kişinin daha sonra bu işleri Türkiye’den gelen kişilere yaptırdığının öğrenilmesi üzerine işine son verildiğini, davacının hangi firmadan vize alarak Cezayir’e gittiğinin sorulması gerekeceğini beyanla, davanın reddini istemiştir.

2.Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde; davanın reddini istemiştir.

3.Dahili davalı... Yapı Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi vekili beyan dilekçesinde; ...'nın Cezayirde elektrik işleri yaptığını, kendisine bir kısım işler verildiğini, ancak bu kişinin daha sonra bu işleri Türkiye’den gelen kişilere yaptırdığının öğrenilmesi üzerine işine son verildiğini, davacının hangi firmadan vize alarak Cezayir’e gittiğinin sorulması gerekeceğini, ...’ın ücretini ödeyerek başka işçilerden yardım almasının müvekkil şirketi işveren konumuna getirmeyeceğini, aralarında bir iş ilişkisi olmadığını ileri sürerek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tüm dosya kapsamı, toplanan deliller, konu ile ilgili yasal mevzuat, dinlenen tanık beyanları ve alınan bilirkişi raporu hep birlikte değerlendirildiğinde; buna göre davacının dava konusu yaptığı 2016/1-6 ay arası uzun vadeli sigorta kolları yönünden talebine ilişkin bir hizmeti tespitinin yapılamayacağı sonucuna varılarak, davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; 1-Mahkemece verilen kararın kaldırılmasının gerektiği, 2-Yerel Mahkeme kararının hukuka aykırı olduğu, 3-Davanın reddine verilen kararın hatalı olduğu, 4-Davalı ...’ın beyanlarının hizmet tespitini doğruladığı, Gerekçeleri ve resen tespit edilecek gerekçelerle kararın kaldırılmasına ve talep doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; 1-Kurum kayıtlarının resmi belge olması nedeniyle davacının resmi kayıtlarda görülmeyen hizmetinin varlığını kanıtlamasının ancak aynı güçte deliller ile mümkün olduğu, 2-Davacının bu davayı açmasında iyiniyetli olmadığı, 3-Kurum işlemlerinin usul ve yasalara uygun olduğu, 4-Haksız ve yersiz açılan davanın reddinin gerektiği, Gerekçeleri ve resen tespit edilecek gerekçelerle kararın kaldırılmasına ve talep doğrultusunda davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile somut olayda, davacının yurt dışı çalışmalarının geçtiği ülke ile sosyal güvenlik sözleşmesi bulunmadığı ve topluluk sigortası yapılmadığı anlaşılmış olup, dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında, davanın reddi kararının yerinde olduğu, Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, istinaf dilekçesi ile benzer sebeplerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının 25.01.2016 ile 02.06.2016 tarihleri arasında davalı işveren nezdinde Cezayir'de bulunan Abdullah isimli projede geçen çalışmalarına ilişkin hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 124 üncü maddesinde “…maddi bir hatadan kaynaklanan veya dürüstlük kuralına aykırı olmayan taraf değişikliği talebi, karşı tarafın rızası aranmaksızın hâkim tarafından kabul edilir. Dava dilekçesinde tarafın yanlış veya eksik gösterilmesi kabul edilebilir bir yanılgıya dayanıyorsa, hâkim karşı tarafın rızasını aramaksızın taraf değişikliği talebini kabul edebilir…”

5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesinde; aylık prim ve hizmet belgesi veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesi işveren tarafından verilmeyen veya çalışmaları Kurum tarafından tespit edilemeyen sigortalıların, çalıştıklarını, hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içerisinde iş mahkemesine başvurarak, alacakları ilam ile ispatlamaları halinde, mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayılarının dikkate alınacağı düzenlenmiştir.

5510 sayılı Kanun'un 5 inci maddesinin (g) bendinde, ülkemiz ile sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçilerinin 4 üncü maddenin 1 inci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılacakları ve bunlar hakkında kısa vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası hükümlerinin uygulanacağı, bu sigortalıların uzun vadeli sigorta kollarına tabi olmak istemeleri durumunda,

50 inci maddenin 2 nci fıkrasındaki Türkiye’de yasal olarak ikamet etme şartı ile aynı fıkranın (a) bendinde belirtilen şartlar aranmaksızın haklarında isteğe bağlı sigorta hükümlerinin uygulanacağı, bu kapsamda, isteğe bağlı sigorta hükümlerinden yararlananlardan ayrıca genel sağlık sigortası primi alınmayacağı belirtilmiş, 10 uncu maddesinde de 4 üncü maddenin 1 inci fıkrasının (a) bendinde sayılan sigortalıların işverenleri tarafından geçici görevle yurt dışına gönderilmeleri durumunda, bu görevleri yaptıkları sürece, sigortalıların ve işverenlerin sosyal sigortaya ilişkin hak ve yükümlülüklerinin devam edeceği hüküm altına alınmıştır.

3. Değerlendirme

İlgili yasalarda hizmet tespiti davasında ispat yönteminin ne şekilde olması gerektiğine dair herhangi bir açıklama bulunmadığından, kamu düzenine ilişkin bu tür davalarda taraflar her türlü delile dayanabileceği gibi mahkemece kendiliğinden araştırma ilkesine göre delil toplanabilir ve inceleme yapılabilir. Bu davaların kamu düzenine ilişkin olduğu da gözetilerek davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığı yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmelidir. Bu nedenle fiili çalışma olgusunun somut şekilde ispatlanabilmesi için sadece taraf delilleriyle yetinilmeyip mahkemece resen araştırma yapılmalıdır.

Davacının 25.01.2016-02.06.2016 tarihleri arasında Cezayir'de bulunan inşaat projesinde alt işveren davalı ...'ın işçisi olarak çalıştığını iddia ettiği göz önünde tutularak; Mahkemece...Yapı A.Ş. ile davalı ... arasındaki asıl-alt işverenlik ilişkisi araştırılmalı,....Yapı A.Ş.'nin Türkiye'de kurulan ilgili sicilli iş yeri üzerinden işçilerini Cezayirde'ki işyerine götürdüğü hususunu da araştırarak, bodro tanıkları da dinlenilmek suretiyle toplanan tüm deliller birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

VI.KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1-Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,