Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/1456 K.2023/6765

Taraflar arasında Mahkemesinde görülen itirazın iptali davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı dava dilekçesinde özetle; davacının eşi...'ın 12.01.2011 tarihinde öldüğünü, eşinin ölümü nedeniyle kurum tarafından davacıya dul aylığı bağlandığını, davalı kurumun 08.01.2012 tarih..... sayılı yazısı ile "eşiniz ile Avusturalya'da boşandığınızı bağlı bulunduğunuz nüfus müdürlüğüne tescil ettirdikten sonra kayıt örneğinin gönderilmesinin" talep edildiğini, Nüfus müdürlüğünden alınan 24.04.2012 tarihli nüfus kayıt örneğine göre davacının ölen eşinden boşanmadığını, eşinin ölümü nedeniyle dul kaldığını belirterek davacıya ödenmekte olan dul aylığını durduran kurum işleminin ortadan kaldırılarak kesildiği tarihten itibaren yasal faizi ile birlikte ödenmeye devam edilmesi gerektiğinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili kurumda aylık almakta iken 12.01.2011 tarihinde vefat eden müteveffa...'dan dolayı eşi Ayşe ...'a dul aylığı bağlandığını, ancak davacı hakkında Avusturalya sigorta mercii ile yapılan yazışmalar neticesinde... ile Ayşe ...'ın Hietzing Sulh Mahkemesi kararı ile 18.05.1994 tarihinde hukuken boşandıklarının bildirildiğini, bu nedenle davacıya bağlanan dul aylığının başlangıç tarihi itibari ile iptal edilerek 01.02.2001 - 24.09.2011 tarihleri arasında fuzuli ödenen 5.132,88 TL'nin tahsili için tahsil birimine talimat verildiğini, belirterek haksız ve hukuki temelden yoksun davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 24.02.2022 tarihli ve 2016/259 Esas, 2022/42 Karar sayılı kararıyla;

Davacı ... ...'ın eşi...'ın vefat etmesi üzerine davacı ... ...'a dul aylığı bağlandığı ancak ... 7. Aile Mahkemesinin 16.03.2021 tarih 2020/336 Esas 2021/481 Karar numaralı kararında belirtildiği gibi davacı ... ... ile eşi...'ın Avusturya Cumhuriyeti Hietzing Bölge Mahkemesinin 12.04.1994 tarihli 7c 28/94 V-7 sayılı 08.09.1994 kesinleşme tarihli kararı ile boşanmış oldukları, ... 7. Aile mahkemesinin kararı ile de davacı ile eşinin boşanmalarına ilişkin yabancı mahkeme ilamının tanıması ve tenfizine karar verilmiş olduğu, bu kararında Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 10.11.2021 tarih 2021/8407 Esas 2021/8403 Karar numaralı kararı ile kesinleşmiş olduğu, dolayısıyla Sosyal Güvenlik Kurumu işleminin yasaya uygun olup, iptalinin gerekmediği anlaşılmakla;

Davanın reddine, karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekilince temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 08.06.2022 tarih, 2022/62 Esas, 2022/8682 Karar sayılı Bozma ilamında; 1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre, davacının sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2-Davacının eşi..., Kurumdan yaşlılık aylığı almakta iken 12.01.2011 tarihinde vefat etmiştir. Davacının Kuruma müracaatı üzerine 01.02.2011 tarihinden itibaren dul aylığı bağlanmıştır. Avusturya mercileri ile yapılan yazışmalar sonucunda davacının Avusturya’da 18.05.1994 tarihinde eşinden boşanmış olduğunun bildirilmesi üzerine almakta olduğu dul aylığı başlangıç tarihi itibariyle iptal edilerek 01.02.2011-24.09.2011 tarihleri arasında kendisine fuzulen ödenen 5.132,88 TL borç kaydedilmiştir.

Yapılan yargılamada; davalı Kurum tarafından, Avusturya Mahkemeleri tarafından verilen boşanma ilamının tanınma ve tenfizi için 06.02.2014 tarihinde açılan dava neticesinde kabule yönelik kurulan hüküm Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 2021/8407 Esas ve 2021/8403 Karar sayılı ilamı ile 10.11.2021 tarihinde onama yoluyla kesinleşmiştir. Davaya konu boşanma ilamının tenfizinin ülkemizde hüküm ifade edebilmesi için kesinleşmiş olması şartı arandığına göre anılan ilamın kesinleşme tarihinden sonra hüküm ifade edebileceği hususu açıktır.

Mahkemece; tenfiz kararın kesinleştiği tarih olan 10.11.2021 tarih sonrası için Kurum işleminin yerinde olacağı ancak öncesi yönünden Kurum işleminin yerinde olmadığı hususu gözetilmeksizin karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirdiğinden bahisle karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; Mahkemenin 24.02.2022 tarih 2019/259 Esas 2022/42 Karar numaralı kararına karşı temyiz kanun yoluna başvurulması üzerine Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 08.06.2022 tarih 2022/6267 Esas 2022/8682 Karar numaralı kararında davaya konu boşanma ilamının tenfizinin ülkemizde hüküm ifade edebilmesi için kesinleşmiş olması gerektiği, anılan ilamın kesinleşme tarihinden sonra hüküm ifade edeceği, tenfiz kararının kesinleştiği tarih olan 10.11.2021 tarih sonrası için kurum işleminin yerinde olacağı ancak öncesi yönünden kurum işleminin yerinde olmadığı belirtildiğinden, mahkemece de bu bozma ilamına uyulduğundan, Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin bu bozma ilamı doğrultusunda davanın kabulüne karar vermek gerekmekle;

Davanın kabulü ile,

Davacı ... ...'ın dul aylığının kesilmesine ilişkin kurum işleminin iptaline,

Davacı ... ...'ın dul aylığının kesildiği tarihten boşanmaya ilişkin tenfiz kararının kesinleştiği 10.11.2021 tarihine kadar dul aylıklarının yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi gerektiğinin tespitine, karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili; mahkeme tarafından 5718 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesinin yanlış yorumlandığını ve davanın reddinin gerektiğini belirterek kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; müteveffa eşinden ölüm aylığı almakta iken eşinden Avusturya’da boşanmış olduğundan bahisle Kurum tarafından aylığının kesildiğini belirterek Kurum işleminin iptali ile aylıkların kesildiği tarihten itibaren faiziyle ödenmesi gerektiğinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1-6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3'üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunun'un 428 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası,

2-506 sayılı Kanun'un 65 ve devamı maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 96 ncı maddesi ile 5718 sayılı Kanunun 50 ve devamı maddeleridir.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle davalı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,