Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/1852 K.2024/4757

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabul kısmen reddine dair karar verilmiştir.

Kararın, davacı, davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı, davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili özetle; davacı müvekkilinin 19.10.2010 – 01.12.2015 tarihleri arasında usta öğretici olarak özel kümbet motorlu taşıt sürücü kursunda kesintisiz çalıştığını, bazı ayların noksan gösterildiğini belirterek, hizmetlerin tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı şirket davaya cevap vermemiş, vekili duruşmalarda davanın reddini istemiştir.

2.Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurum kayıtlarının tetkikinde davacının davalı şirkette 19.10.2010 tarihinde sigortalılığının başladığı, 13.09.2011 tarihinde çıkışının verildiği, akabinde 26.06.2013 tarihinde sigortalılığının yeniden başlatıldığı, öncelikle davanın hak düşürücü süre içerisinde açılıp açılmadığının araştırılması gerektiğini, hizmetin geçtiği yıllarda işyerinin gerçekte var olup olmadığının, 5510 sayılı Kanun kapsamına veya kapsama alınacak nitelikte olup olmadığının araştırılması gerektiğini, çalışma konusu işin niteliği, devamsızlık gösterip göstermediğinin araştırılması ve kurumun davalı yanında davaya fer'i müdahil olması, Kurum aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiğini beyanla, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince, davanın kısmen kabul kısmen reddi ile 5801201007962 sigorta sicil numaralı davacının 2.8553.01.01.1022106.058.01 SGK sicil numaralı davalı iş yerinde.

2010/11 döneminde bildirilen 15 günlük sigortalılık süresine ilaveten 15 gün, 2010/12 döneminde bildirilen 15 günlük sigortalılık süresine ilaveten 15 gün, 2011/1 döneminde bildirilen 15 günlük sigortalılık süresine ilaveten 15 gün, 2011/2 döneminde bildirilen 15 günlük sigortalılık süresine ilaveten 15 gün, 2011/3 döneminde bildirilen 15 günlük sigortalılık süresine ilaveten 15 gün, 2011/4 döneminde bildirilen 15 günlük sigortalılık süresine ilaveten 15 gün, 2011/5 döneminde bildirilen 15 günlük sigortalılık süresine ilaveten 15 gün, 2012/10 dönenimde bir ( 1 ) gün, 2012/11 ayında Kuruma bildirilmeyen 21 gün,

2012/12 ayında Kuruma bildirilmeyen 18 gün, 2013/1 ayında Kuruma bildirilmeyen 30 gün, 2013/3 döneminde 9 gün, 2013/4 döneminde 1 gün, 2013/5 döneminde 5 gün, 2013/6 döneminde 21 gün, 2013/7 döneminde 6 gün olmak üzere; toplamda 217 gün süre ile asgari ücret karşılığı sigortaya tabi hizmetle çalıştığının tespitine dair hüküm tesis edilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde, davacı, davalı, fer'i müdahil Kurum vekilileri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Mahkeme kararının usul ve kanuna aykırı olduğu gerekçeleri ile kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

2. Fer'i müdahil Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; Mahkeme kararının usul ve kanuna aykırı olduğu, eksik inceleme ve eksik araştırma ile hüküm kurulduğu, gerekçeleri ve resen tespit edilecek gerekçelerle kararın kaldırılmasına ve talep doğrultusunda karar verilmesini istemiştir.

3. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesi gerektiği, Mahkemece verilen hükmün hatalı olduğu, gerekçeleri ile kararın kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya kapsamı ile uyumlu ve denetlenebilir bilirkişi raporuna göre İlk Derece Mahkemesi hükmü yerinde görülerek istinaf istemlerinin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde, davacı, davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Temyiz eden taraf vekilleri özetle, istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar etmekle birlikte kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme

1.Davanın 5510 sayılı Kanun'un 4/I-a bendi kapsamındaki sigortalılara ilişkin olduğu, geçiş hükümlerini içeren aynı Kanun'un Geçici 7 nci maddesi hükmünde “Bu Kanun'un yürürlük tarihine kadar 17.07.1964 tarihli ve 506 sayılı, 02.09.1971 tarihli ve 1479 sayılı, 17.10.1983 tarihli ve 2925 sayılı, bu Kanunla mülga 17.10.1983 tarihli ve 2926 sayılı, 08.06.1949 tarihli ve 5434 sayılı Kanunlar ile 17.07.1964 tarihli ve 506 sayılı Kanun'un geçici 20 nci maddesine göre sandıklara tâbi sigortalılık başlangıçları ile hizmet süreleri, fiilî hizmet süresi zammı, itibarî hizmet süreleri,

borçlandırılan ve ihya edilen süreler ve sigortalılık süreleri tabi oldukları Kanun hükümlerine göre değerlendirilirler” hükmü gözetildiğinde, eldeki somut uyuşmazlığın dayandığı mevzuat hükümlerinin 506 sayılı Kanun'un 79 uncu ve 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddeleri ile 1739 sayılı Milli Eğitim ... Kanunu’nun 47 nci maddesidir. Milli Eğitim ...

Kanunu’nun 47 nci maddesi hükmüne göre örgün ve yaygın eğitim kurumlarında ve hizmetiçi yetiştirme kurs, seminer ve konferanslarında uzman ve usta öğreticiler de geçici veya sürekli olarak görevlendirilebilir. Öğretim tür ve seviyelerine göre uzman ve usta öğreticilerin seçimlerinde aranacak şartlar, görev ve yetkileri, yönetmeliklerle tespit edilir.

Bu yasal düzenleme uyarınca çıkarılan Yönetmeliğin 5 inci maddesi, “Uzman ve usta öğreticiler aşağıdaki şekillerde görevlendirilirler.Geçici personel olarak: Geçici personel olarak görevlendirilecek uzman ve usta öğreticiler ile yapılacak sözleşme esasları 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 15.05.1975 gün ve 1897 sayılı Kanun'un 1 inci maddesi ile değiştirilen 4 üncü maddesine göre Bakanlıkça hazırlanır.Ek ders görevi verilmek yoluyla: 4 üncü maddede belirtilen esaslara göre ek ders görevi verilmesi yoluyla görevlendirilecek uzman ve usta öğreticilere,

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 89 uncu maddesi uyarınca 02.12.1998 tarihli ve 98/12120 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen ve Yöneticilerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Esaslarda belirtilen miktarda ek ders görevi verilebilir. ”; aynı Yönetmeliğin 8 inci maddesi, “geçici sözleşmeli olarak görevlendirilen uzman ve usta öğreticilerin haftalık çalışma süresi 40 saattir”; aynı yönetmeliğin 9 uncu maddesi ise“uzman ve usta öğreticilerin günlük çalışma süresi en fazla 8 saattir.

Kurum müdürü, cumartesi, pazar günleri de dahil olmak üzere, uzman ve usta öğreticilere günün 08.00-23.00 saatleri arasında görev verebilir.” hükümlerini içermektedir.

Kaldı ki 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 80 inci maddesi (j) bendinde de Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarında ek ders ücreti karşılığında ilgili mevzuatı çerçevesinde uzman ve usta öğretici olarak çalıştırılanların prim ödeme gün sayısı 30 günü aşmamak kaydıyla, bir takvim ayı içerisinde hak kazandıkları brüt ek ders ücreti toplam tutarının, prime esas günlük kazanç alt sınırına bölünmesi sonucu bulunacağı, bu şekilde yapılacak hesaplamalarda tam sayıdan sonraki küsuratların dikkate alınamayacağı hükmü ile,

usta öğreticilerin çalışmalarının tam süreli olmadığı açık olarak belirtilmiştir.

Bu konuda ortaya çıkan uyuşmazlık sonucu Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nca verilen 17.09.2008 gün 2008/10-555 Esas 2008/530 sayılı Kararda da, “dinlenen tanıkların da aynı davacı gibi başka köylerde usta öğretici olarak çalışan kişiler olduğu, resmi belgeler ve davacının imzasını taşıyan belgelerle çelişkili tanık beyanlarına itibar edilemeyeceği anlaşıldığından; tam gün esası ve aylık karşılığı olmayan çalışmaların, günlük çalışma saatine göre ve kısmi zamanlı çalışma olması nedeniyle bu çerçevede değerlendirme yapılarak sonucuna göre karar verilmek gerektiği” belirtilmiştir.

4857 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesinde, işçinin normal haftalık çalışma süresinin, tam süreli iş sözleşmesiyle çalışan emsal işçiye göre önemli ölçüde daha az belirlenmesi durumunda sözleşmenin kısmî süreli iş sözleşmesi olduğu belirtilmiş, 63 üncü maddesinde, genel bakımdan çalışma süresinin haftada en çok 45 saat olduğu, aksi kararlaştırılmamışsa bu sürenin, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanacağı açıklanmıştır.

2.Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacıya ait 2012 /10 uncu ay ile 2015/ kasım arası Milli Eğitim Bakanlığından gelen direksiyon ders çizelgelerinin geldiği ancak Mahkemece bu hususta bir irdeleme yapılmadığı; öte yandan Milli Eğitim Bakanlığından 05.08.2010 ile 26.07.2011, 04.04.2012 ile 02.04.2013, 29.04.2013 ile 29.04.2014, 04.03.2015 - 04.03.2016, 04.07.2014 ile 04.07.2016 tarih aralıklarında sözleşme dönemleri gönderilmiştir.

Bu bağlamda Mahkemece, dosyada varsa eksik olan sözleşmeler, ek ders ücret bordroları, davacının günlük ve haftalık girdiği ders saatlerini gösteren puantaj kayıtları celp edilerek ve kayıtlardaki çelişkiler giderilerek, tespite konu dönemde hangi aylar kaç saat çalıştığı tespit edilmeli ve yukarıda ayrıntılı olarak açıklandığı üzere, talep konusu dönem olan, 01.10.2008 sonrası dönemde eksik bildirim var ise 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 80 inci maddesi (j) bendi gözetilerek,

uyuşmalık konusu dönemin tamamını karşılayacak şekilde puantaj, ücret bodroları vs kayıtlardan her ay girilen ek ders süresi belirlenerek, davalı Kuruma yapılan bildirimlerde gözetilerek eksik veya fazla bildirimlerin ay be ay tespit edildiği denetime elverişli rapor alınarak varılacak sonuca göre hüküm kurulmalıdır.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, eksik inceleme ve araştırmayla yazılı şekilde karar tesisi, usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,