Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/2173 K.2024/5652

Taraflar arasındaki iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalı ... Yapı İnş. Tur. Gıda Rest. Mad. Ul. ve Müh. Müş. Hiz. Tic. ve San. Ltd. Şti. vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davacı vekili ile davalı ... San. A.Ş. vekilinin istinaf başvurularının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... San. A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmek ve de duruşma talep edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin ve işin duruşmaya tabi olduğunun anlaşılması nedeniyle duruşma talebinin kabulüne karar verildikten sonra duruşma için 25.10.2022 Salı günü tayin edilerek taraflara çağrı kağıdı gönderilmiştir. Duruşma günü duruşmalı temyiz eden davalı ... San.

A.Ş. adına Av. ... ... ile davacı adına Av. ... geldiler. Diğer davalı adına gelen olmadı. Gelenlerin yüzlerine karşı duruşmaya başlanıp sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra duruşmaya son verilerek aynı günde dosyanın mahalline geri çevrilmesine karar verilmişti. Dosyanın tekrar Dairemize gönderilmesinden sonra Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili özetle; meydana gelen iş kazasında müvekkilinin sürekli iş göremezliğe uğradığı, kazanın meydana gelişinde davalıların kusurlu olduklarından bahisle asıl ve birleşen dava dosyaları ile 141.313,62 TL maddi, 30.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekilleri özetle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuşlardır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle iş kazası nedeniyle davacıda oluşan sürekli iş göremezlik oranının %36,20 olduğu, kazanın meydana gelişinde davacının %30, davalı ... şirketinin %20, davalı ... Yapı şirketinin 50 oranında kusurlu olduğundan bahisle davacı lehine 10.000,00 TL maddi, 30.000,00 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle. Mahkemece her bir dava dosyası için ayrı ayrı hüküm kurulması gerekirken tek bir dava dosyası varmış gibi tek hüküm kurulmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, yargılama giderleri ve vekalet ücreti içinde ayrı ayrı hüküm kurulması gerektiğini, asıl dosya davalısı ... Yapı Ltd.

Şti.'nin süresi içinde yapılmış zamanaşımı itirazı bulunmadığını, Mahkemece resen nazara alınamayacağını, davalı tarafından süresi içinde ıslaha karşı beyanda bulunulmadığını gibi süresi içinde ıslahla artırılan kısım için süresinde zamanaşımı itirazında da bulunulmadığını, Mahkeme dosyasında müvekkilinin maluliyetine ilişkin bir rapor alınmadığını, maddi tazminat yönünden karar tarihine en yakın verilere göre aktüerya raporu alınıp karar verilmesi gerekirken bu hususun nazara alınmaksızın karar verildiğini, dosyadaki aktüerya raporunun 2019 tarihli olduğunu,

2020 yılı asgari ücret artışının dikkate alınması gerektiğini tüm bu nedenlerle İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın talepleri gibi kabulüne karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... Yapı şirketi vekili istinaf dilekçesinde özetle, müvekkiline yüklenen kusurun haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, Mahkemece ıslah dilekçesine beyanda bulunmak için süre verilmiş ise de bu itirazın olup olmadığı hususunun belirtilerek verilmiş bir süre olmadığını, ıslah dilekçesinin taraflarına verildiği duruşmadan sonra ıslah zamanaşımı itirazında bulunduklarını, itirazın yerinde ve hukuki olduğunu, tüm bu nedenlerle İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... şirketi vekili istinaf dilekçesinde özetle, diğer davalı ile müvekkili şirket arasında hukuken asıl işveren alt işveren ilişkisinin kurulmadığından müteselsil sorumluluğu bulunmayan müvekkili şirketin herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını, diğer davalı şirketin personelinin geçirdiği kazadan dolayı müvekkili şirketin sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını, dosya kapsamında alınan raporların çelişkili olduğunu, müvekkili şirkete atfedilen kusur oranını kabul etmediklerini, manevi tazminatın fahiş belirlendiğini, tüm bu nedenlerle İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesi gerektiğini istinaf başvuru sebep ve gerekçeleri olarak ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı ... Yapı şirketinin başvurusunun esastan reddine, davacının istinaf isteminin ıslahla arttırılan maddi tazminat kısmının zamanaşımına uğramadığı, davalı ... şirketinin istinafının ise geçici iş göremezlik ödeneğinin rücu edilebilecek kısmının maddi tazminattan indirilmemiş olmasının hatalı olduğu yönlerinden kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davacı lehine 138.775,25 TL maddi, 30.000,00 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... şirketi vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

... İnşaat ve San. A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde özetle, maddi tazminatın ıslahla arttırılan kısmının zamanaşımına uğradığını, diğer davalı ile müvekkili şirket arasında asıl işveren- alt işveren ilişkisi kurulmadığını, bu nedenle müteselsilen sorumlu tutulmalarının hatalı olduğunu, kusur raporları arasındaki çelişki giderilmeden karar verildiğini, kusurun oran ve aidiyetinin isabetli bir şekilde belirlenmediğini, müvekkilinin bir kusuru olmadığını, illiyet bağının kesildiğini, istinaf mahkemesince alınan hesap raporunun hatalı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi, 439 uncu maddesi.

3. Değerlendirme Dava ehliyeti, kişinin bizzat veya vekili aracılığıyla bir davayı davacı veya davalı olarak takip etme ve usuli işlemleri yapabilme ehliyetidir. Dava ehliyeti, medeni hakları kullanma ehliyetinin usul hukukunda büründüğü şekildir; dolayısıyla, medeni hakları kullanma ehliyetine (fiil ehliyetine) sahip gerçek ve tüzel kişiler dava ehliyetine de sahiptirler.

Taraf sıfatına gelince; bir hakkı dava etme yetkisi (dava hakkı) kural olarak o hakkın sahibine aittir. Bir hakkın sahibinin kim olduğu, dolayısıyla o hakkı dava etme yetkisinin kime ait olduğu, (o davada davacı sıfatının kime ait olacağı) tamamen maddi hukuk kurallarına göre belirlenir. Ancak, bir davanın davacısının o dava yönünden davacı sıfatına sahip bulunmadığının belirlenmesi halinde, mahkeme dava konusu hakkın mevcut olup olmadığını inceleyemeyeceği ve sıfat yokluğundan davanın reddine karar vermek zorunda olduğu için, taraf sıfatı usul hukukunun da düzenleme alanındadır.

Eş söyleyişle, sıfat, dava konusu sübjektif hak (dava hakkı) ile taraflar arasındaki ilişkidir. Taraf ehliyeti, dava ehliyeti ve davayı takip yetkisi, davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olduğu halde, taraf sıfatı dava konusu sübjektif hakka ilişkindir (Baki Kuru-... ...-Ejder ..., Medeni Usul Hukuku, 7. baskı, Ankara 1995, s. 231). Bu nedenle, davanın tarafları, taraf ehliyetine sahip olmalıdır. Yani, bir davada taraf olabilmek için, ya, hakiki şahıs; ya da, hükmi şahıs olmak gerekir. Zira, taraf ehliyeti, medeni hukukun haklardan istifade ehliyetine tekabül eder (Saim Üstündağ, Medeni Yargılama Hukuku, C. I-II, 7. Baskı, İstanbul 2000, s.288).

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 06.06.2007 tarih, 2007/10-358 Esas, 2007/337 Karar sayılı kararında da benimsendiği üzere; ticari şirketin tüzel kişiliği ticaret sicilinden silinmesi (terkini) ile sona erer. Tüzel kişiliğin sona ermesi için tasfiye işlemlerinin eksiksiz yapılmış olması gerekir. Şayet tasfiye işlemleri gerektiği gibi tamamlanmamış ve tasfiyesi gereken hususlar eksik bırakılmış ise, tüzel kişilik ticaret sicilinden silinse bile şirketin tüzel kişiliğinin sona erdiğinin kabulü olanaksızdır. Bu durumda, tüzel kişiliğin yeniden ihyasına gidilerek taraf teşkili sağlanmak suretiyle yargılamanın devamının sağlanması gerekir.

Dosya kapsamından, hüküm altına alınan tazminat tutarlarından sorumlu tutulan davalı ... Yapı İnş. Tur. Gıda Rest. Mad. Ul. ve Müh. Müş. Hiz. Tic. ve San. Ltd. Şti.'nin ticaret sicil kaydının İlk Derece Mahkemesi kararından önce TTK’nın geçici 7 nci maddesi uyarınca ticaret sicilinden 28.07.2015 tarihinde resen terkin edildiği anlaşılmaktadır.

Somut olayda Bölge Adliye Mahkemesi'nce davalı ... Yapı İnş. Tur. Gıda Rest. Mad. Ul. ve Müh. Müş. Hiz. Tic. ve San. Ltd. Şti.'nin ticaret sicil kaydının terkin edilmesi nedeniyle tüzel kişiliğinin ve dolayısıyla davada taraf olma ehliyetinin sona erdiği gözetilmeksizin yazılı şekilde sonuca gidilmiş olması hatalıdır.

Bölge Adliye Mahkemesince yapılacak iş davacı tarafa adı geçen davalı ... ihya etmesi için dava açmak üzere önel vernek, ihya davası açıldığı takdirde bu davanın sonucunu beklemek, tüzel kişiliğin yeniden ihyası halinde taraf teşkili sağlanarak sonucuna göre bir karar vermekten ibarettir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle, Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Temyiz eden davalının sair temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgilisine iadesine,

Davalı ... İnş. ve San. A.Ş. avukatı yararına takdir edilen 17.100,00 TL duruşma avukatlık parasının davacı tarafa yükletilmesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,