Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/2378 K.2023/3380

Taraflar arasındaki sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı SGK vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı SGK vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının 01.09.1991-15.12.1991 tarihleri arasında davalı yanında sigortasız bir şekilde çalıştığını, işe giriş bildirgesinin verildiğini ancak çalışmalarının kuruma bildirilmediğini belirterek davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 01.09.1991 tarihi olarak tespiti ile davacının 01.09.1991-15.12.1991 tarihleri arasında davalı yanında çalıştığnıın tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı vekili 31.03.2016 tarihli 2 nolu celsede hizmet tespitine dair talepleri yönünden davayı takip etmek istemediklerini, sadece davacının 01.09.1991 tarihinin sigortalılık başlangıç tarihi olarak tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde, kurum kayıtlarının esas alınması gerektiğini, davacının davasını ispatlaması gerektiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü ile davacının, ilk işe başlama tarihinin 01.09.1991 tarihi olduğunun tespitine, davacının 18 yaşını doldurmuş olduğu 21.11.1991 tarihinin sigortalı olarak işe başlangıç tarihi olarak dikkate alınmasının gerektiğinin tespitine, davalılara karşı açılan hizmet tespitine ilişkin dava kısmının ispatlanamamış olması nedeniyle reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı SGK vekili istinaf dilekçesinde, davacının davasını ispatlayacak deliller sunmadığı, dönem bordrolarında ismi geçen kişilerin dinlenmesi gerektiğini belirterek mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı SGK vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı SGK vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık 01.09.1991 tarihinin sigorta başlangıcı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2 inci, 108 inci maddesi hükümleridir.

506 sayılı Kanunun 108 inci maddesi gereğince sigortalılık başlangıç tarihinin belirlenmesine ilişkin açılan her dava, sigortalılığın saptanması istemini de içerdiğinden, aynı Kanunun 79 uncu maddesinin 10 uncu fıkrası kapsamında bir günlük çalışmanın belirlenmesi davasıdır. Bu nedenle hizmet tespiti davalarındaki kanıtlama yöntem ve ilkeleri benimsenip uygulanmalı, başka bir anlatımla, sigortalılıktan söz edilebilmesi için, çalışmanın varlığı, hizmet tespiti davaları yönünden kabul edilen yöntem ve ilkelere uygun biçimde saptanmalıdır.

3. Değerlendirme

Eldeki dava dosyası incelendiğinde, davaya konu davacı adına düzenlenen 01.09.1991 tarihli işe giriş bildirgesinde "..." unvanlı işverenin yanında yazılı 9839 sicil no.nun üzeri çizilerek yerine 6929 no.nun yazıldığı, işe giriş bildirgesinde adres olarak "Cumhuriyet ..../..." adresi var iken dava dosyasına üzeri çizilen 9839 sicil nolu iş yerinin sicil bilgilerinin geldiği, buna göre ... unvanlı, "mobilya imalat montaj ve satışı" konulu söz konusu iş yeri adresinin ise işe giriş bildirgesindeki adresten farklı olarak ...../... " adresi olduğu,

öte yandan işe giriş bildirgesinde belirtilen 6929 sicil no.lu iş yeri sicil bilgilerine göre ise bu sicil no.lu iş yerinin işe giriş bildirgesindeki işverenden farklı olarak ... olduğu, iş yeri adresi "Esenyalı mah...... ... olan bu iş yerinin mahiyeti de eski mobilya tamir işi konulu olup 02.09.1991-30.06.1998 tarihleri arasında kanun kapsamında olduğu, 9839 sicil no.lu işyerinin 91/1-3 arası dönem bordrolarının olmadığı, öte yandan 88/1, 90/1 ve 2 ile 94/2. dönem bordrolarının dosyaya bildirildiği, 6929 sicil no.lu iş yerinin ise 1991 yılına ilişkin dönem bordrolarının olmadığının bildirildiği,

ancak bu yılın öncesi yada sonrasına ilişkin bordro olup olmadığının araştırılmadığı, mahkemece 9839 sicil no.lu işyerine ait bordroda kayıtlı sigortalıların da dinlenmediği, buna karşın sigorta kayıtları da araştırılmayan davacı tanıkları dinlenmek suretiyle hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

Mahkemece kurulan hüküm eksik araştırmaya dayalıdır.

Mahkemece, 6929 sicil no.lu işyerinin bordroları Kurumdan istenilmeli, davacıya hangi işveren nezdinde hangi adresteki iş yerinde çalıştığı sorılmalı, 6929 sicil no. ile 9839 sicil no.lu işyeri bordrolarına çalışma kayıtları geçmiş tanıklar belirlenerek resen dinlenmek suretiyle davacının hangi iş yeri ve işveren nezdinde çalışmasının geçtiği belirlenmeli, öte yandan dosyada beyanları mevcut davacı tanıklarının hizmet döküm cetvelleri de dosya içine alınmalı, çalışmanın geçtiği belirlenen iş yerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinin sahipleri, kapsama alınış tarihleri ve bildirge tarihinde anılan iş yeri çalışanları,

davalı Kurumdan sorulmak suretiyle tespit edilerek, bilgi ve görgülerine başvurulmalı, eylemli çalışmanın var olup olmadığı, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

Kabule göre de, davacı talebi hizmet tespitine yönelik olmayıp daraltılan şekliyle sigorta başlangıcının tespiti ve (1) gün süreyle çalıştığının tespiti istemine ilişkin olduğu görülmekle mahkemece hükmün de buna göre kurulması gerektiği öte yandan kararı temyiz etmeyen davacı karşısında yargılama giderleri yönünden davalı Kurum lehine oluşan yargılama giderleri ve vekalet ücreti yönünden oluşan usuli kazanılmış hakkın da gözetilmesi gerekmektedir.

Açıklanan bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu hüküm verilmesi, usul ve Yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,