Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/2400 K.2023/3205

...

İLK DERECE MAHKEMESİ

... 2. İş Mahkemesi

SAYISI

2020/369 E., 2022/144 K.

Taraflar arasındaki kurum işleminin iptali ile yaşlılık aylığı bağlanması davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili ve davalı SGK vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı SGK vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 4/1-a sigortalılık sürelerinin iptal edilerek, 4/1-b'ye aktarılmasına ve tahsis talebini reddeden kurum işlemlerinin iptali ile, davacıya 17.01.2020 tarihinden itibaren bağlanacak yaşlılık aylığının azlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere şimdilik 1.000,00 TL'nin yasal faizi ile birlikte ödenmesine, 17.01.2020 tarihinden sonra SGK'na yatırmak zorunda kaldığı primlerin faizi ile birlikte fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak üzere şimdilik 1.000,00 TL'nin iadesine karar verilmesini istemiş; 04.02.2022 tarihli dilekçesi ile, 01.10.2008 sonrası hizmet iptaline bir itirazlarının bulunmadığını beyan etmiştir.

II.CEVAP

Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının 13.04.1995-21.12.2009 tarihleri arasında ... İnş. Ltd.

Şti.'de ortaklığının bulunduğunun tespit edildiğini, yine sigortalının kendine ait şirketten 20.05.1995 tarihinden 4/a bildirimlerinin yapıldığının görüldüğünü, daha önce hiç 4/b tescili olmasa da genelge hükmü gereği işlem yapıldığında 4/b girişinin 11.07.1995, 4/b çıkışının 21.12.2009 olduğunu, kurumca 2019/9 sayılı genelge gereği 11.07.1995-02.11.2007 arası kendi işyerinden çalışmalarının iptal edilerek 4/a’ya ödenen tutarların 4/b’ye aktarıldığını, diğer taraftan 2013/11 genelge gereğince 02.11.2007- 31.12.2009 arası 4/a çalışmalarının da iptal edilerek,

4/a’ya ödenen tutarların 4/b’ye aktarıldığını, kurum işlemlerinde mevzuata aykırılık bulunmadığını belirterek, davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

Davacının 01.01.1987 tarihi itibariyle 4/a kapsamında zorunlu sigortalılığının başladığı, bu sigortalılığının 31.12.2009 tarihine kadar devam ettiği ve toplam 6525 gün PÖGS bulunduğu, davacının 20.05.1995 tarihi itibariyle limited şirket ortaklığı (... Ltd. Şti. ortağı) devam ederken kuruma bildirilen 4/a zorunlu sigortalı çalışmaları 20.05.1995 - 31.12.2009 tarihleri arasında 5420 gün olduğunun görüldüğü,

Davacının 17.01.2020 tarihinde kurum kayıtlarına intikal eden dilekçesi ile yaşlılık aylığı tahsisi talebinde bulunduğu, kurum tarafından yapılan incelemede, davacının ... İnş. Ltd. Şti.’de 13.04.1995-21.12.2009 tarihleri arasında ortaklığının bulunduğunun tespit edilmesi üzerine davacının 11.07.1995-21.12.2009 tarihleri arasındaki 4/a sigortalılığının iptal edilerek ödenen tutarların 4/b'ye aktarıldığı ve davacıya 11 yıl, 10 ay, 20 gün (4280 gün) hizmet kazandırıldığının tespit edildiği,

Kurum tarafından davacıya gönderilen 06.07.2020 tarihli yazı ile; yaşlılık aylığı bağlanabilmesi için gerekli olan 4/1-b sonrası 1260 gün 4/1-a (SSK) şartını yerine getirmeden müracaat ettiğinizden tarafınıza yapılacak işlem bulunmadığı, son yedi yıllık hizmet süresi içerisinde 4/1-b sonrası 4/1-a (ssk) çalışmanızı 1260 güne tamamlayarak yazılı müracaatta bulunmanız halinde dosyanın yeniden tetkik edileceğinin bildirildiği,

... Ticaret Sicil Müdürlüğü tarafından gönderilen 14.04.2021 tarihli yazı ve eki belgelerden; Tasfiye Halinde ... Tic. Ltd. Şti.’nin 19840 sicil no.su ile 13.04.1995 tarihinde kayıt olduğu 25.11.2008 tarihi itibariyle tasfiyeye geçtiği ve 21.12.2009 tarihinde terkin edilerek kaydının silindiği, ...’in tescilinden tasfiyesine kadar anılan şirketin hissedarı olduğunun anlaşıldığı,

Davacının ... Tic. Ltd. Şti.’nin kurulduğu 13.04.1995 tarihinden tasfiyesine geçildiği ve terkin edildiği 21.12.2009 tarihine kadar şirketin hissedarı olduğu, 4/b tescil kaydı bulunmayan davacının hissedarı olduğu ... Ltd. Şti. adına işlem gören muhtelif işyerlerinden 20.05.1995-02.11.2007 tarihleri arasında 4/a sigortalı çalışmalarının kuruma bildirildiği, 02.11.2007-31.12.2009 tarihleri arasında ise ... İnş. Ltd.

Şti. ... ünvanlı işyerlerinden 4/a sigortalı çalışmalarının kuruma bildirildiği davacının 17.01.2020 tarihli dilekçesi ile yaşlılık aylığı tahsisi talebinde bulunmasını takiben Kurum tarafından yapılan inceleme neticesinde ... İnş. Ltd.

Şti.’de 13.04.1995 - 21.12.2009 tarihleri arasında ortaklığının bulunduğunun tespit edilmesi üzerine davacının 11.07.1995-21.12.2009 tarihleri arasındaki 4/a sigortalılığının iptal edilerek 4/a ya ödenen tutarların 4/b ye aktarıldığı ve davacıya 11 yıl, 10 ay, 20 gün (4280 gün) hizmet kazandırıldığı ve yaşlılık aylığı talebinin 4/1-b sonrası 1260 gün 4/1-a (SSK) şartını yerine getirmediği için işleme alınmadığının görüldüğü,

Limited şirket ortaklarının 4/a sigortalısı sayılıp sayılmayacakları yönünden Yargıtayın yerleşmiş içtihatları ile limited şirket ortakları az sayıda olmaları nedeniyle kendi işini yapan kimse konumunda oldukları 1479 sayılı Kanun'a tabi zorunlu sigortalı sayıldıkları bunların ortağı oldukları limited şirketteki çalışmalarının, hizmet akdine değil, vekalet akdine dayalı olduğu ve 506 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilemeyeceği bu kuralın istisnasının, Limited Şirket ortağının,

başka işyerlerinde hizmet akdine göre çalışması halinde 506 sayılı Kanun kapsamında sigortalı sayılabilecekleri 28.09.2008 tarih ve 27011 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 5510 sayılı Kanun Gereğince Sigortalı Sayılanlar, Sayılmayanlar, Sigortalılığın Başlangıcı, Kuruma Bildirilmesi ve Sona Ermesi Hakkındaki Tebliğin yönünden ise normlar hiyerarşisinin benimsendiği hukuk sistemimizde Kanun'a aykırı tebliğlerin uygulanma alanı bulamayacağı kabul edilmiştir.

Ancak 2008 öncesinde ve sonrasında ortağı olduğu limited şirketten 4/a sigortalı çalışmaları kuruma bildirilen ve kurum tarafından sadece 2008 sonrası 4/a çalışmaları 4/b sigortasına aktarılan sigortalı tarafından açılan benzer bir uyuşmazlıkta Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Esas Numarası: 2017/2655, Karar Numarası: 2021/764, Karar Tarihi: 15.06.2021 ilamı ile“... 23. 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu’nun (1479 sayılı Kanun) 24/I-d maddesine göre, “Limited Şirketlerin Ortakları” Bağ- Kur sigortalısı sayılmışlardır. 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun’un 4/b-3 maddesine göre de "Limited Şirketlerin Ortakları” aynı kapsamda sigortalı sayılmışlardır.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 53 üncü maddesinin 2 nci fıkrasında “4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sayılanlar, kendilerine ait veya ortak oldukları işyerlerinden dolayı, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı bildirilemezler.” hükmüne yer verilmiştir.

Kurumun 28.09.2008 tarih ve 27011 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 5510 sayılı Kanun Gereğince Sigortalı Sayılanlar, Sayılmayanlar, Sigortalılığın Başlangıcı, Kuruma Bildirilmesi ve Sona Ermesi Hakkındaki Tebliğinin “V.

Sigortalılık Hallerinin Çakışması Başlıklı” bölümünün 9 uncu maddesinde “01/10/2008 tarihinden önce 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı oldukları halde, kendilerine ait veya ortak oldukları işyerlerinden bu Kanunun 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendine tabi prim ödemesi olanların sigortalılıkları kesintiye uğrayıncaya kadar devam ettirilir.” şeklinde düzenleme ile 5510 sayılı Kanun’un yürürlük tarihinden önce başlayan sigortalılığın kesintiye uğrayıncaya kadar devam edeceği belirtilmiş ise de, HGK'nın 15.10.2019 tarihli ve 2015/21-3362 E.,

2019/1067 K. ile sayılı kararında da vurgulandığı üzere normlar hiyerarşisinin benimsendiği hukuk sistemimizde kanuna aykırı tebliğlerin uygulanma alanı bulamayacağı açıktır.

Yerleşmiş uygulamalara göre, kural olarak limited şirket ortakları az sayıda olmaları nedeniyle kendi işini yapan kimse konumunda oldukları için, 5510 sayılı Kanun’un 4/1 -(b) maddesine (mülga 1479 sayılı Kanun’a) tabi zorunlu sigortalı sayılırlar. Başka bir deyişle ortağı olunan limited şirketteki çalışmalar, hizmet akdine değil, vekâlet akdine dayalıdır ve 5510 sayılı Kanun’un 4/1-(a) maddesi (mülga 506 sayılı Kanun) kapsamında değerlendirilemez.

Bu kuralın istisnası, limited şirket ortağı, başka işverenlere ait olan işyerlerinde hizmet akdine göre çalışmışsa, o takdirde 5510 sayılı Kanun’un 4/1-(a) maddesi (mülga 506 sayılı Kanun) kapsamında sigortalı sayılabilir.

Davacının kurucu ortağı olduğu şirketten bildirilen ve hizmet akdinin unsurlarını taşımayan 5510 sayılı Kanun'un 4/1- (a) bendi kapsamındaki bildirimlerinin 01.11.2008 tarihinden itibaren 5510 sayılı Kanun'un 4/1-(b) bendi kapsamında sigortalı kabul edilmesine ilişkin davalı Kurum işlemi yerindedir.

Kurumca 03.03.2005-01.11.2008 tarihleri arasındaki dönem yönünden olumlu yada olumsuz bir karar vermemiştir.

Davacı vekili 04.02.2022 tarihli dilekçesinde, kurum tarafından davacının 01.10.2008 sonrası hizmet iptaline bir itirazlarının bulunmadığını bildirmiştir.

Tüm yukarıda açıklananlar, bilirkişi raporu ve dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacının 02.11.2007-01.10.2008 tarihleri arasında davacının ..., ... İnş. Ltd.

Şti. ... ünvanlı işyerlerinden bildirilen 4/a çalışmalarının, hizmet akdine dayalı olduğu ve anılan tarihler arasında davacının 4/a sigortalısı olduğu anlaşılmakla, kurum tarafından 02.11.2007-01.10.2008 tarihleri arasındaki 4/a sigortalı çalışmalarının 4/b kapsamına alınmasına yönelik kurum işleminin iptaline karar vermek gerektiği, davacı emeklilik talebinde bulunmuş ise de, davacının kabul edilen hizmet süresine göre, yaşlılık aylığı bağlanabilmesi için gerekli olan 4/1-b sonrası 1260 gün 4/1-a şartını yerine getirmediğinden yaşlılık aylığı bağlanması talebinin reddinin gerektiği kanaatine varılarak, davanın kısmen kabulü ile;

davacının 02.01.2007 - 01.10.2008 tarihleri arasında 4/a kapsamında zorunlu sigortalı olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin taleplerin reddine, karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı SGK vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri: 1.Davacı Vekilinin İstinaf Sebepleri Davacı vekili istinaf dilekçesinde; mahkeme kararının hatalı olduğunu, usul ve Kanun'a aykırı karar verildiğini, Kurum işlemlerinin de mevzuata uygun olmadığını belirterek, kararın kaldırılmasını ve tüm taleplerin kabulüne karar verilmesini istemiştir.

2.Davalı SGK Vekilinin İstinaf Sebepleri Davalı SGK vekili istinaf dilekçesinde; mahkemece eksik inceleme ve hatalı değerlendirme ile verilen kararın usul ve Kanun'a aykırı olduğu, Kurum işlemlerinde mevzuata aykırı bir yön bulunmadığını belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dosyadaki yazılara, hükmün Dairece de benimsenmiş bulunan kanuni ve hukuki gerekçeleri ile dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden kanuna aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı SGK vekilinin Temyiz Sebepleri

Davalı SGK vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda hükmün temyizen bozulmasını istemiştir.

C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davacının 11.07.1995 - 21.12.2009 tarihleri arasındaki 4/a sigortalılık statüsünden bildirilen hizmetlerinin 4/b sigortalılık statüsüne aktarılmasına dair kurum işleminin iptali ile yaşlılık aylığı bağlanması istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un ve 1479 sayılı Kanun'un ilgili maddeleri.

3.Değerlendirme 1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde, davacının 02.01.2007-01.10.2008 tarihleri arasındaki çalışmasının başka bir şirkette hizmet aktine dayalı olarak gerçekleştiği, çakışan bu dönemde baskın sigortalılığının 4/a sigortalılığı olduğu anlaşıldığından, davalı SGK vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle, Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 28.03.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi..

...