Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/2435 K.2023/3191

...

MAHKEMESİ

Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi

SAYISI

2022/3280 E., 2022/2653 K. ... ... HÜKÜM/KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ

Bismil 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI

2022/149 E., 2022/374 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ve feri müdahil vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ve feri müdahil vekilleri tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 22.05.1991-08.10.1991 tarihleri arasında davalı belediyede çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı cevap dilekçesinde; davanın reddini istemiştir.

Fer'i müdahil kurum, eylemli çalışmanın tespiti gerektiğini, davanın hak düşürücü süreye uğradığını beyanla, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı belediyenin niza konusu döneme ilişkin istenen bilgi ve belgeleri dosyaya sunamaması, emsal mahiyette olan 2020/102 Esas sayılı dosyada da davalı belediyenin 01.11.1984 - 1991 yıllarına ilişkin kayıt ve belgelerin bulunamadığından bahisle dosyaya sunamadığı, davalı belediyeye yöneltilmiş 1988 - 1991 yılları arasına ilişkin hizmet tespiti taleplerine dair emsal mahiyette olup Yargıtay incelemesinden geçen dava dosyaları, davacı hakkında 22.05.1991 tarihinde davalı ... tarafından işe giriş bildirgesi verilmiş olması,

davacı ile aynı dönemde çalışmış tanıkların fiili çalışmayı doğrulamaları, işverenin üzerine düşen yükümlülüğü yerine getirmemesinde bildirge ve dönem bordrolarını kuruma vermemesinde veya bunlarda gerçekten çalışan kişinin ismine yer vermemesinde çalışanın hiçbir kusurunun bulunmaması, bu gerekçelerle çalışanı Anayasa ile güvence altına alınmış sosyal güvenlik hakkından yoksun bırakmanın sosyal hukuk devletinin ilkeleri ile bağdaşmaması,

esasen Kurumun da kendi üzerine düşen denetim ve gözetim görevini yerine getirmediğinin ortada olması ve iddianın aksinin yani çalışılmadığının ispat edilememesi gerekçeleri ile davanın kabulüne, davacının davalı Belediyeye ait iş yerinde 22.05.1991-08.10.1991 tarihleri arasında kesintisiz olarak çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili ile feri müdahil Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı ... Belediyesi Başkanlığı vekili; eksik araştırma neticesinde hüküm kurulduğunu, hak düşürücü sürenin gerçekleştiğini, kamu düzeni kapsamında inceleme yapılması gerektiğini belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

Feri müdahil ... vekili; eksik inceleme neticesinde hüküm kurulduğunu, eldeki davada hak düşürücü sürenin gerçekleştiğini, kamu düzeni kapsamında inceleme yapılması gerektiğini belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının çalışmalarının geçtiğini ileri sürdüğü işyeri belediye olup bir kamu kuruluşu niteliğinde olması sebebiyle söz konusu işyerinde geçen çalışmaların resmî kayıtlara dayanması ve ücretlerin yazılı belge ile ödenmesi esas olmakla birlikte, dosya kapsamı ve olayın oluş biçiminden davalı ... tarafından ücret belgelerinin muhafaza edilmemesi nedeniyle sunulamadığı, emsal dosyaların Yargıtay 10. Hukuk Dairesi tarafından onandığı ve dosya kapsamında dinlenen bordro tanık beyanlarından da davacının Belediye nezdinde çalıştığı gerekçesi ile davalı ... vekilinin ve feri müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esas yönünden ayrı ayrı reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ile feri müdahil vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili, verilen hükmün eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olduğunu, davacının çalıştığına dair kayda rastlanmadığı halde sadece tanık beyanlarına dayalı karar verilmesinin hatalı olduğunu beyanla, davaya konu kararın bozulmasını talep etmiştir.

Fer'i müdahil kurum vekili, verilen hükmün eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olduğunu beyanla, davaya konu kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk Dava, 506 sayılı Kanunun 79/10 uncu (5510 sayılı Kanun’un m. 86/9 uncu) maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Maddeye göre, “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.”

Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.

3. Değerlendirme Eldeki davada, davacının 22.05.1991-08.10.1991 tarihleri arasında aralıksız çalıştığı halde bildirilmeyen hizmetlerin tespitini talep ettiği, Mahkemece davanın kabulüne karar verildiği görülmektedir. Karar eksik araştırma ve incelemeye dayalıdır.

Somut olay bakımından davacının çalışmalarının geçtiğini ileri sürdüğü iş yeri belediye olup bir kamu kuruluşudur. Kamu kuruluşu olan davalı iş yerinde geçen çalışmaların resmî kayıtlara dayanılması ve ücretlerin yazılı belge ile ödenmesi esas olmakla birlikte Belediye'ye yazılan müzekkerede arşivi su basması nedeniyle belge verilemeyeceğinin bildirilmesi karşısında.

Mahkemece davacı isticvap edilerek hangi işi yaptığı, o dönemki amir/şef/müdürünün kimler olduğu sorulmak suretiyle, tespit edilen tanıklar dinlenilmeli, davacıya ödemeleri elden mi banka kanalıyla mı aldığı sorularak ödemelerin bankadan yapılması halinde belgeler celbedilmeli, Belediye'nin diğer işleri ile ilgili olarak verilen bordrolar getirtilip yeteri kadar bordro tanığı dinlendikten sonra gerçek çalışma olgusu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde ortaya konularak sonucuna göre karar verilmelidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle ; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

...