Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/2715 K.2023/3544

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen rücuan tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesinin istinaf isteminin esastan reddine dair karar kaldırılarak, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince, bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda, davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı, davacı Kurum ile davalılardan ... Büyükşehir Belediyesi ve İzenerji- İnsan Kaynakları Temizlik Bakım ve Org. Enerji Yayıncılık Reklam Turizm San. ve Tic. A.Ş. vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili asıl dava dilekçesinde ve bozmadan sonra birleştirilen dava dilekçelerinde özetle, 09.08.2013 tarihli iş kazasında sürekli işgöremez duruma giren sigortalıya bağlanan ilk peşin değerli gelir, yapılan geçici işgöremezlik ödemeleri ve tedavi yardımları nedeniyle oluşan kurum zararının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince taleple bağlı kalınarak; "Davanın kabulü ile; 19.926,29 TL’nin sarf ödeme ve onay tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı SGK Bşk. ile davalı ... BŞB Bşk. vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesince istinaf istemlerinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Bölge Adliye Mahkemesi kararının davacı SGK Bşk. ile davalı ... BŞB Bşk. vekilleri tarafından temyizi üzerine dairece;

"1- Hükme esas alınan kusur raporunda davalı ...’na %60, üçüncü kişi konumundaki ...’a %20, kazalı işçiye de %20 kusur verilmiş ve mahkemece de bu oranlar karar verilmiştir. Ancak tarafların beyanlarına göre, kazada kusurlu olduğu iddia edilen ... İzenerji A.Ş. çalışanı olup, kazada İzenerji A.Ş.’nin kusur ve ihmali olup olmadığı konusunda bir irdeleme yapılmamıştır.

Mahkemece, kazalı işçi tarafından açılan tazminat davası da gözetilirek, İzenerji A.Ş. ile belediye arasındaki ilişkinin taraflar yönünden etkisi üzerinde durulup, yeniden kusur raporu alınmalıdır.

2- Kabule göre de; davalı ...’nın %60, üçüncü kişi konumundaki ...’ın %20, kazalı işçinin de %20 kusuruna göre alınan hesap raporunda; ...’nın 21/1’e göre kusur karşılığı ile ...’ın 21/4’e göre hesaplanan kusur karşılığı toplanarak rücu edilebilecek miktarın davalıların kusuruna göre belirlenmesi, mahkemece de bu rapordaki miktarlar esas alınarak karar verilmesi hatalı olup, 21/1 ve 21/4 kapsamında davalıların teselsül sorumlulukları yukarıda belirtilen esaslar çerçevesinde belirlenerek sonucuna göre hüküm kurulması gerekmektedir" gerekçeleriyle ilk derece mahkemesi kararı bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen, yukarıda tarih, esas ve karar numaraları yazılı davada;

"Davacının davasının kabulüne,

62.338,45 TL ilk peşin sermaye değerli gelirin 15.02.2016 onay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen (davalı ...'ın sorumluluğunun 35.621,97 TL ile sınırlı olmak üzere) tahsili ile davacıya verilmesine,

6.255,32 TL geçici iş göremezlik ödeneğinin ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,

4.765,47 TL tedavi giderinin her bir sarf tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine" karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı Kurum ile davalılardan ... Büyükşehir Belediyesi ve İzenerji- İnsan Kaynakları Temizlik Bakım ve Org. Enerji Yayıncılık Reklam Turizm San. ve Tic. A.Ş. vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı SGK Bşk. vekili, sigortalının kusurunun bulunmadığı, davalı ...'ın da tüm zarardan sorumlu olması gerektiği,

Davalı ... BŞB Bşk. vekili, Kusur oranlarının oluşa ve ölçülülük ilkelerine aykırı olduğu, raporun denetime elverişsiz olduğu, savunma ve adil yargılanma haklarının ihlal edildiği,

Davalı İzenerji A.Ş. vekili, kendileri tarafından verilmiş bir emir ve talimat bulunmadığı, kazanın kazalı sigortalı ile diğer davalı ...'ın aldıkları inisiyatif sonucu meydana geldiği, tüm iş güvenliği tedbirlerinin alınmış olduğu, bu nedenlerle kendilerine atfedilebilecek bir kusur bulunmadığı gerekçeleriyle kararın bozulmasını talep etmişlerdir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, meydana gelen iş kazası sebebiyle oluşan kurum zararından sorumlulukların belirlenmesi noktasındadır.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Kanun'un 21 ve 76 ncı madde hükümleridir.

3. Değerlendirme

1.Mahkemenin, Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine, o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. “Usuli kazanılmış hak” olarak tanımlayacağımız bu olgu; mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirdiği gibi, mahkemenin kararını bozmuş olan Yargıtay Hukuk Dairesince; sonradan, ilk bozma kararı ile benimsemiş olduğu esaslara usuli kazanılmış hakka aykırı bir şekilde, ikinci bir bozma kararı verilememektedir (09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, Hukuk Genel Kurulu’nun 12.07.2006 gün, 2006/9-508 E., 2006/521 sayılı kararı)

2.Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Bir başka anlatımla, kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur. (04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı YİBK)

3.Eldeki davada ise, uyulan bozma ilamı ve oluşan usuli kazanılmış hakkın gereği gibi yerine getirilmediği anlaşılmakta olup, ...

Büyükşehir Belediyesi Çalışanı olan sigortalının olay günü saat 13.55 sıralarında iş yerinde bulunan bir tır dorsesinin arka kapak menteşesinin kırık olması nedeniyle buraya kaynak yapılması gerektiğinden, işyerinde vardiya amiri olan ve üçüncü kişi konumunda olan İzenerji A.Ş. çalışanlarından diğer davalı ... tarafından kaynak yapması için görevlendirilmiş olduğu,

kaynak yapılacak yerin yüksekte olması nedeniyle buraya ulaşmak için diğer davalı ...'ın işyerinde bulunan iş makinesinin kepçesine sigortalı ...'ı alıp kepçeyi yukarı kaldırdığı ne var ki, yanında kaynak makinesi olduğu halde kepçede bulunan sigortalının sol eli ile kepçeye tutunurken, kepçenin hareketi ile sol elinin parmakları kepçe ile kepçeyi hareket ettiren piston arasında kalarak sıkışması şeklinde geliştiği anlaşılan olay nedeniyle davalı İzenerji AŞ. nin davacı Kuruma karşı üçüncü kişi sıfatı ile 5510 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin 4 üncü fıkrası kapsamında sorumluluğunun kapsamının belirlenmesi gerekirken mahkemece,

alt işveren sıfatı ile ve işveren gibi sorumlu olduğuna ilişkin kabul ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

4.Mahkemece uyulan bozma ilamı ile oluşan usulü kazanılmış hak çerçevesinde İzenerji A.Ş.'nin 5510 sayılı Kanunun 21/4 kapsamında sorumluluğunun irdelenmesi ve uyulan bozma ilamı içeriğinde belirtildiği şekilde yapılacak hesaplama ile Kurum alacağının belirlenmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz bulunmuştur.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle, Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Temyiz karar harcının istek halinde temyiz eden ilgililere iadesine,