Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/2758 K.2023/2773

...

MAHKEMESİ

İş Mahkemesi

SAYISI

2022/103 E., 2022/604 K. ... ... HÜKÜM/KARAR : Davanın kabulü

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen ödeme emrinin iptali davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı Kooperatif vekili ve davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı Kooperatif adına ... ve ..., Denizli Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün 2017/15760, 15761, 15762, 15763, 15764, 15765, 15766, 15767, 15768, 15769, 15770, 15771, 15772, 15773, 15774, 15775, 15776, 15777, 15778, 15779, 15780, 15781 takip numaralı ödeme emirleri gönderildiğini, 15779 nolu takip ile 15780 sayılı takiplerin mükerrer olduğunu, takiplere konu alacakların zamanaşımına uğradığını, kooperatifin böyle bir borcunun olmadığını, alacaklar prim alacakları olmakla birlikte, kooperatifin hiçbir zaman işçi çalıştırmadığını, numaraları belirtilen 22 adet ödeme emrinin iptalini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddi gerektiğini ileri sürmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 08.09.2020 tarihli ve 2019/519-2020/167 Karar sayılı kararıyla; “davacı kooperatife ödeme emri tebliği söz konusu olmamakla birlikte, kooperatifin icra tazyiki altında olmaması karşısında, ödeme emirlerinin iptali veya takiplere konu kamu alacakları sebebiyle menfi tespit talepli dava açmakta davacı kooperatifin hukuki yararının bulunmadığı” gerekçesiyle hukuki yarar yokluğu sebebiyle dava şartı yokluğundan usulden davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin15.03.2021 tarihli ve 2020/2535-2021/678 Karar sayılı kararıyla; Bölge Adliye Mahkemesi, “ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleri ile dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı” gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine karar vermiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

2. Dairenin 15.11.2021 tarih ve 2021/6230 - 2021/14154 sayılı kararında; "Somut olayda, davalı Kurumca düzenlenen ödeme emirleri üzerinde davacıların adları yer almakta olup, davalı Kurumca düzenlenen ödeme emrine ilişkin tebligatların davacılara hitaben düzenlendiği ve davacıların ev adreslerine gönderildiği, ayrıca Kurumca 6183 sayılı Kanun'un 55 inci maddesi kapsamında ... adına Kooperatif Başkanı, ... adına Kooperatif Başkan Yardımcısı olarak davacılara gönderildiği anlaşılmaktadır. Bu duruma göre, davacıların artık dava açmakta hukuki yararı mevcuttur ve dava açabilmelidir. Zira gelecekte olası bir haciz tehdidi ile karşı karşıyadır.

Mahkemece, davacının dava açmakta hukuki yararının olduğu kabul edildikten sonra, davanın esasına girerek sonucuna göre kurumca gönderilen ödeme emirlerine konu borçlar yönünden sorumlu olup olmadıklarına göre bir karar verilmek gerekirken, yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde karar verilmiş olması usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir." gereğine işaret edilerek karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "davanın kabulüne, S.S. ... M. Sulama Kooperatifi'nin Denizli Sosyal Güvenlik Müdürlüğü'nün 1120532.20 sıra numaralı dosyasında işlem gören işyerinin davalı SGK'ya olan borçlarının tahsili amacıyla Müdürlüğün 2017/15760, 15761, 15762, 15763, 15764, 15765, 15766, 15767, 15768, 15769, 15770, 15771, 15772, 15773, 15774, 15775, 15776, 15777, 15778, 15779, 15780, 15781 no.lu icra takibi dosyaları sebebiyle davacılara tebliğ edilen ödeme emirlerinin iptaline" karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı Kooperatif vekili ve davalı Kurum vekili; temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı Kooperatif vekili; davaya konu ettiklerini ileri sürdüğü 22 adet ödeme emirlerinin sadece usulden değil, esas yönünden de yani gerçek borcu ihtiva edip etmediği yönünden de incelenerek iptaline karar verilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı Kurum vekili; davanın reddine karar verilmesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, ödeme emrinin iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri hükümleridir.

3. Değerlendirme Davacı Kooperatif adına temsilcileri ... ve ..., Kooperatif hakkında icra takibi başlatıldığını ileri sürerek takibe konu 22 adet ödeme emrine dönüşen idari para cezalarının haksız olduğundan bahisle iptalini talep etmiştir.

İdari para cezasının iptali istemi bakımından; Mahkemelerin görevi ve yargı yolu "yasa" ile belirlenmiş olup, kamu düzenine ilişkin olduğundan yargılamanın her safhasında mahkemece resen nazara alınır. (HMK 1. madde). İş Mahkemeleri, 5521 sayılı Kanun ile kurulmuş istisnai nitelikte özel mahkemeler olup, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 106 ncı maddesi ile mülga 506 sayılı Kanun'un 134 üncü maddesinde ve 1479 sayılı Bağ-Kur Kanunu’nun 70 inci maddesinde, bu Kanun uygulamasından doğan uyuşmazlıkların yetkili iş mahkemelerinde görüleceği, 5510 sayılı Kanun’un 101 inci maddesinde de, aksine hüküm bulunmayan hallerde, 5510 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıkların iş mahkemelerinde görüleceği düzenlenmiştir.

5510 sayılı Kanunun "Kurumca verilecek idarî para cezaları" başlıklı 102 nci maddesi, “İdarî para cezaları ilgiliye tebliğ ile tahakkuk eder. Tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde Kuruma ya da Kurumun ilgili hesaplarına yatırılır veya aynı süre içinde Kuruma itiraz edilebilir. İtiraz takibi durdurur. Kurumca itirazı reddedilenler, kararın kendilerine tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde yetkili idare mahkemesine başvurabilirler. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde, idari para cezası kesinleşir” hükmünü amirdir.

Bu yasal düzenlemeler gereğince, idari para cezasının iptali için idare mahkemesine başvurulması gerekmekte olup, bu konuda iş mahkemesinin görevli olmadığı gözetilerek, idari para cezasının iptali istemine ilişkin olarak yargı yolu yanlışlığı nedeniyle davanın HMK’nun 114–115 inci maddeleri gereğince usulden reddine karar verilmesi gerekirken, eksik irdeleme ve yanılgılı değerlendirme sonucunda yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

Mahkemece, yukarıda açıklanan maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin, eksik inceleme ve araştırma sonucu, yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, davacı Kooperatif vekili ile davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

...