Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/277 K.2023/7209

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen hizmet ve prime esas kazanç tespiti istemli davada verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, (kapatılan) 21.Hukuk Dairesince Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı feri müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının davalı şirkete ait Kocaeli adresli işyerinde 29.01.2004-09.06.2014 tarihleri arasındaki çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir.

II. CEVAP

1.Davalı şirket vekili, hak düşürücü süreden davanın reddi gerektiği, davacının çalıştığını belirttiği dönemlerde 3 adet denetim yapılıp davacının adının bulunmadığı, tanıkların farklı dosyalarda denetmenler gelince dışarı kaçırıldıkları, karanlık oda ya da mescidde saklandıklarına dair farklı beyanda bulundukları, tanıkların özellikle de ...' ın davalı şirket aleyhine bir oluşum içine girip haksız menfaat temin etmek için organize oldukları, tanık Fatma' nın da davalı şirkete karşı davası olduğu, atolye niteliğinde bir işyeri olup çalışanların çalışmalarının devamlılık arzetmediği,

belli aralıklarla çalışıp belli süre ara verip tekrar başlayan bayanların çalıştığı, bayan işçilerin özellikle yazın mesela fındık için memleketlerine gittikleri, bu dava için sosyal güvenlikte uzman bilirkişilerin atanması gerektiği gerekçeleriyle davanın reddini talep etmiştir.

2.Feri Müdahil Kurum vekili, davacının hizmet tespiti isteminin ayrıntılı şekilde araştırılması gerektiği, salt tanık beyanları ile ispatlanamayacağı gerekçesiyle davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 13.03.2017 tarihli ve 2016/128 Esas, 2017/153 Karar sayılı kararıyla; "Davanın kabulü ile davacı ...'in (... T.C kimlik nolu) 29.01.2004-09.06.2014 tarihleri arasında davalı ... Çamaşırları Tekstil San. ve Tic. Ltd. şirketine ait ... 041 sicil nolu işyerinde kesintisiz ve sürekli olarak asgari ücret ile çalıştığının tespitine, tespit edilen bu dönem içerisinde kalan... Çamaşırları Tekstil San. Tic. Ltd. şirketine ait işyerinde çalıştığı bildirilen hizmet sürelerinin de ... Çamaşırları Tekstil San. ve Tic. Ltd. şirketine ait ... 041 sicil nolu işyerinde geçmiş olduğunun tespitine, " karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalı şirket ve feri müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 07.02.2018 tarihli ve 2017/1419 E., 2019/231 K. sayılı kararıyla; " ... davalı şirket ile dava dışı... Şti. Arasında organik bağ bulunduğu, dosya içerisindeki bilgi ve belgelerden belli bulunmasına göre yargılamanın davalı işveren ... Çamaşırları Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. Huzurunda görülmesi ve diğer şirketin davada taraf olarak hazır bulunmaması bir noksanlık olarak görülmemiştir.

Öte yandan davacının tüm fiili çalışmalarının aynı işyerinde geçtiğinin tespitine ilişkin karar almakta hukuki yararının bulunduğu ortadadır.

Mahkemece yeterli araştırma ve inceleme yapıldığı, toplanan deliller, kurum kayıtlarında aynı işyerinden bildirimi yapılan bordrolu tanıkların yeminli anlatımları ve tüm dosya kapsamı ile davacının aynı işyerinde geçtiği ispatlanmış ve belirgin bulunduğundan, istinaf dilekçelerinin kapsamı ve istinaf nedenleri ile kamu düzenine aykırı bir durumunda bulunmamasına göre İlk Derece Mahkemesince verilen karar usul ve yasaya ve dosya kapsamına uygun olduğundan, İlk Derece Mahkemesi kararına yönelik olarak davalı işveren vekilinin ve feri müdahil kurum vekilinin istinaf istemlerinin esastan reddine " karar vermiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı şirket ve feri müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Yargıtay (kapatılan) 21.Hukuk Dairesince, 21.05.2019 gün ve 2018/4358 esas 2019/4000 Karar sayılı ilamı ile;" Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacı şirket adına ... sicil numaralı Kocaeli adresli işyerinin bulunduğu, davacının ihtilaflı dönemde 29.01.2004- 03.09.2004 ve 05.03.2008- 23.02.2009 tarihleri arası davalı şirkete ait ... sicil numaralı işyerinde, 02.03.2009- 31.03.2010 arası dava dışı ... sicil nolu işyerinde, 01.04.2010- 09.06.2014 arası yine ... sicil nolu işyerinde sigortalı bildirimlerinin bulunduğu, davacının bildirimi bulunan ... sicil numaralı işyerinin dava dışı bir şirkete ait olup ... adresli olduğu,

... sicil numaralı işyerinin 01.09.1997 tarihinden itibaren yasa kapsamında olduğu, 2004/9 ila 2008/3. ay arası dönem bordrolarının gönderildiği, davacının bildirimi olmayan ihtilaflı dönemde 11.01.2005 tarihinde bu işyerinde yapılan yerel denetimde davacının çalıştığına dair bir tespitin bulunmadığı, davacı ve davalı tanıklarının dinlendiği, çelişkili beyanda bulundukları anlaşılmıştır.

Somut olayda, tanık beyanları arasındaki çelişki giderilmeden, yeteri kadar bordro/ komşu işyeri tanığı dinlenmeden, davacının ... adresli dava dışı işyerindeki bildirimlerinin fiili çalışmaya dayalı olup olmadığı araştırılmadan eksik araştırma ve inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Yapılacak iş, ihtilaflı döneme ait davalı işyerinin tüm dönem bordrolarını, dava dışı ... sicil numaralı işyerinin ise davacının sigortalı bildirimi olan süreye ilişkin bordrolarını istemek, davalı işyeri için ihtilaflı dönemin tamamında kayıtlı bordro tanıklarını ( özellikle 11.01.2005 tarihli yerel denetimde çalıştığı tespit edilen kişileri) resen dinlemek, dava dışı işyeri için ise davacının bildirimi olan sürede çalışması olan bordro tanıklarını dinlemek, gerektiğinde Sosyal Güvenlik Kurumu, zabıta, maliye,

meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu işyeri çalışanları; yoksa işyeri sahipleri/konut sahipleri araştırılıp tespit edilerek davacının dava dışı işyerindeki bildirimlerinin fiili çalışmaya dayalı olup olmadığı, davalı işyerindeki işe başlama ve ayrılma tarihleri ile ara verip vermediğini hiçbir tereddüte mahal bırakmayacak şekilde ortaya koyarak toplanan deliller ışığında varılacak sonuca göre hüküm kurmaktan ibarettir." belirtilerek karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesince, gerek tanık beyanları ve adres kayıtları, gerekse davalı şirket ile dava dışı... şirketi arasındaki organik bağ birlikte değerlendirildiğinde davacının... şirketinde çalıştığı bildirilen dönemde de davalı şirkette çalıştığı ancak gerçeğe aykırı olarak çalışmasının diğer şirketçe bildirildiği,

davacı tanıklarının yanı sıra bordro tanıklarının da davacının dava dilekçesindeki iddialarını doğruladıkları, tanıkların hizmet cetvellerinde yer alan hizmet sürelerinin uyuşmazlık konusu dönemi kapsadığı görülmekle her ne kadar davacı vekilince dava dilekçesinde ve ön inceleme duruşmasında davacının 2004 tarihinde işe başladığını beyan etmiş olmasına rağmen, 15.12.2015 tarihli celsede davacının Eylül 2000 tarihinden itibaren davalı iş yerinde çalıştığı iddia edilmiş ise de,

tanık beyanları ve davacının çelişkili beyanları karşısında çalışmaya Eylül ayı 2000 yılında çalışmaya başladığı iddiasının ispatlanamadığı kanaatine varılarak tüm dosya kapsamının bir bütün olarak değerlendirilmesi neticesinde davacının 29.01.2004-09.06.2014 tarihleri arasında davalıya ait iş yerinde kesintisiz olarak çalıştığı hususunun ispatlandığı kanaatine varılarak,

ücret konusunda davacı tarafın ücretinin asgari ücretinde altında olması ve çalıştığı döneme ilişkin bildirimlerin asgari ücret üzerinden yapılmış olması karşısında davacının davalı iş yerindeki tüm hizmet süresi boyunca asgari ücret ile çalıştığının tespitine karar vermek gerektiği gerekçesiyle davanın kabulü ile davacı ...'in (... T.C kimlik nolu) 29.01.2004-09.06.2014 tarihleri arasında davalı ... Çamaşırları Tekstil San. ve Tic. Ltd. şirketine ait ...

041 sicil nolu işyerinde kesintisiz ve sürekli olarak asgari ücret ile çalıştığının tespitine, tespit edilen bu dönem içerisinde kalan... Çamaşırları Tekstil San. Tic. Ltd şirketine ait işyerinde çalıştığı bildirilen hizmet sürelerinin de ... Çamaşırları Tekstil San. ve Tic. Ltd. şirketine ait ... 041 sicil nolu işyerinde geçmiş olduğunun tespitine, karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde feri müdahil Kurum vekili tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Feri müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde; Kuruma başvurunun dava şartı olduğunu, hak düşürücü sürenin geçtiğini, kararın eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet ve prime esas kazanç tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddeleridir.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; feri müdahil ... vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Feri müdahil ... vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,