Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/2942 K.2023/3596

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalılardan Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, davacının davalı işverenin yanında geçen ve Kuruma bildirilmeyen 06.04.2001 - 02.12.2013 tarihleri arasındaki hizmetlerinin tespitine karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili, davanın reddini istemiştir.

Davalı Kurum vekili, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 24.02.2020 tarihli ve 2018/422-2020/50 Karar sayılı kararıyla; “1-Davacının davasının kısmen kabulü ile kısmen reddine,

A- Davacının davalılara ait 1059504 sicil numaralı işyerinde ; 06.04.2001 - 31.12.2001 tarihleri arasında 234 gün, 01.01.2002 - 31.03.2002 tarihleri arasında 90 gün, 01.04.2002 - 15.07.2002 tarihleri arasında 105 gün asgari ücret üzerinden hizmet akdine dayalı olarak sigortasız çalıştığının tespitine,

B- Davacının davalılara ait 1092909 nolu işyerinde ; - 16.07.2002 - 31.12.2002 tarihleri arasında 135 gün, - 01.01.2003 - 31.06.2003 tarihleri arasında 180 gün, - 01.07.2003 - 31.12.2003 tarihleri arasında 150 gün, - 01.01.2004 - 22.04.2004 tarihleri arasında 112 gün, asgari ücret üzerinden hizmet akdine dayalı olarak sigortasız çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin istemlerin reddine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili ile davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 20.05.2021 tarihli ve 2021/958-2021/918 Karar sayılı kararıyla; istinaf istemlerinin 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar vermiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılardan ..., ... ile Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

2. Dairenin 21.02.2022 tarih ve 2021/8057- 2022/2250 sayılı kararında; "Davacının tespitini istediği dönemdeki çalışmalarının bir kısmının Kanatçı Haydar Lokanta Turizm İşl. Ltd. Şti. nezdinde geçtiğinin tespit edilmesi karşısında, HMK’nın 124. maddesi gereğince dava dışı işverene husumetin yöneltilmesi için davacıya mehil verilerek, işverenin davaya iştiraki sağlanmalı, davaya dahil edilen işverenin gösterdiği deliller toplanmalı ve elde edilecek sonuca göre hüküm kurulmalıdır. " gereğine işaret edilerek karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; " 1-Davanın kısmen kabulü ile;

1.A)Davacının, davalılara ait 1059504 sicil numaralı işyerinde: 06.04.2001-15.11.2001 arası 219 gün 19.12.2001-31.12.2001 arası 12 gün 01.01.2002-31.12.2001 arası 90 gün 01.04.2002-15.07.2002 arası 105 gün süre ile; hizmet akdine tabi olarak asgari ücret üzerinden sigortasız çalıştığının tespitine,

1.B)Davalılara ait 1092909 sicil numaralı işyerinde: 16.07.2002-05.11.2002 arası 109 gün 08.12.2002-31.12.2002 arası 22 gün 01.01.2003-31.06.2003 arası 180 gün 01.07.2003-26.10.2003 arası 116 gün 28.11.2003-31.12.2003 arası 32 gün 01.01.2004-22.04.2004 arası 112 gün süre ile hizmet akdine tabi olarak asgari ücret üzerinden sigortasız çalıştığının tespitine,

Fazlaya ilişkin talebin reddine" karar verilmiştir.

2.Kararın davalılardan ... - ... ve ... vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, "temyiz harç ve giderlerinin tamamlatılması hususunda bir hafta kesin süreli muhtıranın davalılar vekiline tebliğ olmasına rağmen kesin süre içerisinde eksiklik tamamlanmadığı" gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesince, 15.02.2023 tarihli ek kararla, "kararın davalılar tarafından temyiz edilmemiş sayılmasına" hükmedilmiş, 15.02.2023 tarihli ek karar davalılar vekili tarafından temyiz edilmemiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili; eksik araştırma ve inceleme ile karar verildiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 nci maddeleri, 506 sayılı Kanun'un ve 5510 sayılı Kanun'un ilgili maddeleri.

3. Değerlendirme

1.Mahkemenin, Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine, o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. “Usuli kazanılmış hak” olarak tanımlayacağımız bu olgu; mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirdiği gibi, mahkemenin kararını bozmuş olan Yargıtay Hukuk Dairesince; sonradan, ilk bozma kararı ile benimsemiş olduğu esaslara usuli kazanılmış hakka aykırı bir şekilde, ikinci bir bozma kararı verilememektedir (09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, Hukuk Genel Kurulu’nun 12.07.2006 gün, 2006/9-508 E., 2006/521 sayılı kararı).

Mahkemenin, Yargıtay’ın bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usuli kazanılmış hak doğabileceği gibi, bazı konuların bozma kararı kapsamı dışında kalması yolu ile de usuli kazanılmış hak gerçekleşebilir. (Prof. Dr. Baki KURU, Usuli Müktesep Hak (Usule İlişkin Kazanılmış Hak) Dr. A. Recai Seçkin’e Armağan, ... Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları No. 351 ..., 1974, sayfa 395 vd.)

Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Bir başka anlatımla, kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur. (04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı YİBK).

2.İnceleme konusu dava dosyasında, Mahkemece bozma ilamına uyulmasına karar verilmiştir. Ancak bozmaya uyulduğu halde, bozma gereği tam olarak yerine getirilmemiştir. 09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca bozma kararına uyan Mahkeme artık bozma kararı gereğince işlem yapmak ve hüküm vermek zorundadır.

3. Bozmada belirtildiği üzere, davacının Kuruma bildirilmeyen 06.04.2001-02.12.2013 tarihleri arasında geçen çalışmalarının tespitini istediği, Mahkemece, yargılamanın sonucunda, davacının tespitini istediği dönemde 06.04.2001-15.11.2001 tarihleri arasında 219 gün, 19.12..2001-31.12.2001 tarihleri arasında 12 gün, 01.01.2002-31.03.2002 tarihleri arasında 90 gün, 01.04.2002 -15.07.2002 tarihleri arasında 105 gün süren çalışmalarının "Kocasinan Merkez Mah. Ahlat Sokak No:22 Bahçelievler/..." adresinde kurulu “Kanatçı Haydar Lokanta Turizm İşl.

Ltd. Şti” unvanlı işveren nezdinde geçtiğinin kabul edilmesi karşısında, HMK’nın 124 üncü maddesi gereğince hakkında hüküm kurulan dava dışı Kanatçı Haydar Lokanta Turizm İşl. Ltd. Şti. işverenine husumetin yöneltilmesi için davacıya mehil verilerek, bu işverenin davaya iştiraki sağlanmalı, davaya dahil edilen işverenin gösterdiği deliller toplanmalı ve elde edilecek sonuca göre hüküm kurulmalıdır.

4. Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,