Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/2983 K.2023/3017

...

MAHKEMESİ

... Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi

SAYISI

2022/1629 E., 2022/3251 K. ... HÜKÜM/KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ

... Anadolu 19. İş Mahkemesi

SAYISI

2021/531 E., 2022/140 K.

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın hukuki yarar yokluğundan reddine dair karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde. 670 sayılı KHK ile kapatılan ... Eğitim Hizmetleri A.Ş.'de bir dönem kanuni temcilcilik ve ortaklık yapan davacının malvarlığı üzerine kapatılan kurumun ödenmeyen borçları nedeniyle hacizler uygulandığını, bu hacizlerin kaldırılması için açılan ... Anadolu 29. İş Mahkemesinin 2020/715E - 2021/354K sayılı kararında ödeme emirlerinin iptaline karar verildiğini, bu mahkeme ilamıyla birlikte...

SGM' ne davacının emekli maaşından yapılan kesintisinin iadesi için başvuru yapıldığını, ancak... SGM'nin dava sürecine ilişkin istinaf süreci kesinleşen bir mahkeme kararı belgesi sunulmaması sebebiyle taleplerinin reddettiğini ve iadenin yapılmayacağının bildirildiği, ...

SGK merkezine hacizlerin kaldırılması için yapılan sözlü ve yazılı başvurularına ödeme emrinin ilk derece mahkemelerince iptal edilmiş olmasının hacizlerin kaldırılması ve fazla yapılan kesintinin iadesi için yeterli olmadığı, dosyanın istinaf ve temyiz aşamalarından geçtikten sonra kesinleştiği takdirde hacizlerin kaldırılacağı ve fazladan yapılan kesintinin iade edileceği şeklinde cevap verildiği, İş Mahkemelerinin SGK'nın işlemlerinin iptaline yönelik verdiği kararların uygulanabilmesi için kesinleşmesi gerekli olmamasına ve davalı idarece hukuka aykırı bir şekilde fazla kesintinin iade edilmemesi nedeni ile...

Sosyal Güvenlik Merkezinin 23.11.2021 tarih ve ... sayılı işlemin iptalini, davacıdan yersiz tahsil edilen 8877,91 TL'nin ödeme kesintilerinin yapıldığı tarihten itibaren kanuni faiziyle birlikte iadesini, davanın kabulünü, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı kurum cevap dilekçesinde; davacıya ödeme emri tebliğ edilmesinde yasaya hiçbir aykırılık bulunmadığından huzurdaki dava süre ve görev yönünden incelendiğinde süresi içerisinde açılmadıysa davanın usulden reddini, esasa girilmesi halinde haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddini, davacı aleyhine 6183 sayılı Kanun'un 58 inci maddesi gereğince %10 haksız çıkma tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile somut olayda, davacı Anadolu 29.İş Mahkemesinin 2020/715E - 2021/354K sayılı dosyası ile iptal edilmeyen ödeme emrine istinaden davalı kurumca tahsil edilen kesintilerin iadesi için SGK'ya talepte bulunmuş, SGK kesinleşen bir mahkeme kararı bulunmadığından talebin reddine karar vermiştir. Davacı, kurumun bu işleminin iptali ile kesintilerin iadesini talep etmiştir. Kurum işlemi kesinleşen bir mahkeme kararı bulunmadığı, dosyanın istinafta olduğu, kararın kesinleşmesi ile birlikte davalı kurum tarafından yapılan kesintilerin bu karara dayanılarak geri istenebileceği görülmekle mahkememize açılan davada hukuki yarar bulunmadığı anlaşılmakla davanın hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili; " ... Anadolu 19. İş Mahkemesi 16.03.2022 tarihli kararıyla, ... Anadolu 29. İş Mahkemesinin 2020/715 E.-2021/354 K. sayılı kararının kesinleşmesi beklenmeksizin derdest davanın açıklmasında hukuki yarar bulunmadığından hukuki yarar yokluğu sebebiyle davanın reddine karar vermiştir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun İstinaf başvurusunun icraya etkisi başlıklı 350 inci maddesinde "İstinaf yoluna başvurma, kararın icrasını durdurmaz.

Kişiler hukuku, Aile Hukuku ve taşınmaz mal ile ilgili ayni haklara ilişkin kararlar kesinleşmedikçe yerine getirilemez." düzenlemesi bulunmaktadır. Maddenin gerekçesinde ise "(...)Buna göre, hukuk mahkemeleri kararlarına karşı istinaf yoluna başvurulması, ilk derece mahkemesi kararının icra edilebilir niteliğini ortadan kaldırmamaktadır. Başka bir deyişle, ilk derece mahkemesi kararına karşı istinaf yoluna başvurulmuş olması ilke olarak kararın icrasını durdurmayacaktır.

Böylece, getirilen düzenlemeyle, mevcut sistemimizdeki ilk derece mahkeme kararlarının kesinleşmeden icra edilebilmesine ilişkin ilke korunmakta, istinaf yoluna başvurulmasının kendiliğinden hakları yerine getirilmesini geciktirici bir etki doğurması önlenmektedir.

Maddenin ikinci fıkrasında, kişiler ve aile hukukuna, taşınmaz mala ve bunlar üzerindeki aynî haklara ilişkin kararların kesinleşmedikçe icra edilemeyeceğine ilişkin ilkenin istinaf yolu balonundan da geçerli olduğu vurgulanmaktadır." denmektedir. İcrası istenen ...

Anadolu 29. İş Mahkemesinin 2020/715E.-2021/354K. kararı; kişiler hukuku, aile hukuku ve taşınmaz mal ile ilgili ayni haklara ilişkin kararlardan olmayıp ilk derece mahkemesinin kararının kesinleşmesine gerek olmaksızın uygulanması gereken kararlardandır. ... Anadolu 29. İş mahkemesinden kararın uygulanması için ek karar istendiğinde mahkeme "işbu davaya konu kararının infaz işlemlerinin kesinleşmenin beklenmesinin zaruret arzettiği işlerden olmadığı" yönünde karar vermiştir.

Verilen bu kararla tekrardan başvuruda bulunulduğunda dahi talebimiz hem idarece hem de ... Anadolu 19. Mahkemesince reddedilmiştir. HMK 350 inci maddesi açık bir şekilde belirtmektedir ki adli yargıya dahil iş mahkemeleri kararının uygulanabilmesi için kararın kesinleşmesinin beklenmesi gerekmemektedir. ...

Anadolu 29. İş Mahkemesinin kararı ödeme emirlerinin iptaline ilişkin olup, HMK 350 inci maddenin 2 inci fıkrasındaki veya diğer istisnalara ilişkin (tespit, işe iade vb) bir karar verilmemesine rağmen kararın uygulanmaması hukuki dayanaktan yoksundur. Huzurdaki dava da yersiz tahsil edilen paranın iade talebinin reddilmesine ilişkin olduğundan ... Anadolu 29. İş Mahkemesinin kararının kesinleşmesinin beklenmesine gerek yoktur.

Müvekkilin maaşından 2019 yılından itibaren kesinti yapılmış, yapılan kesintinin 8.877,91 TL'sinin hukuka aykırı olduğu ... Anadolu 29. İş Mahkemesinin kararı ile ortaya konulmuştur. Müvekkil, 2019 yılından itibaren kesintiler sebebiyle emekli maaşından tam anlamıyla yararlanamamakta, haksız tahsil edilen bu paranın iadesini idareden ve mahkemeden talep ettiğinde ise hukuki yarar yokluğundan talepleri reddedilmektedir. Müvekkil mahkeme kararı ile...

SGM'ye 11.11.2021 tarihinde başvurmuştur. Türkiye İstatistik Kurumunun verilerine göre iadesi istenen paranın iade edilmediği her gün müvekkilin alacağı erimektedir. Davalı idare amme alacağını tahsil ederken 6183 sayılı kanunun cebri hükümlerini kullanarak tahsilat yapabilmekteyken müvekkilin elinde ise yersiz tahsil edildiğine karar verilen paranın iadesi için cebri bir yol bulunmamaktadır.

Alacağın tahsili için cebri tahsil yolu uygulanamayan SGK da dahil olmak üzere tüm kamu kurumlarının ödenek yokluğu sebebiyle ödeme yapmadığı da izah verasetedir.

SGK tarafından yapılan ödeme sırasına müvekkilin 1 gün önce girmesinde dahi hukuki yararı bulunmakta iken haksız tahsil edilen ve enflasyon karşısında değer kaybeden paranın iadesi isteminin reddedilmesinde hukuka uygunluk bulunmamaktadır." gerekçesiyle, ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmakla, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esasdan reddine karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmakla davacı vekilinin istinaf talebinin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz başvurusunda bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde;istinaf sebepleri doğrultusunda temyiz talebinde bulunmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, kurum işleminin iptali ve davacının yaşlılık aylığından yapılan kesintilerin iadesi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 2. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun bekletici sorun başlıklı 165/2 inci maddesi

3. Değerlendirme 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun bekletici sorun başlıklı 165/2 nci maddesine göre, “Bir davanın incelenmesi ve sonuçlandırılması başka bir davanın veya idari makamın çözümüne bağlı ise mahkeme, ilgili tarafa görevli mahkemeye veya idari makama başvurması için uygun bir süre verir. Bu süre içinde görevli mahkemeye veya idari makama başvurulmadığı takdirde, ilgili taraf bu husustaki iddiasından vazgeçmiş sayılarak esas dava hakkında karar verilir.” hükmünü içermektedir.

Belirtilen açıklama ve yasa maddesi kapsamında mahkemece, davacı tarafından açılan ... Anadolu 29.İş Mahkemesi'nin 2020/715 Esas sayılı dosyada görülen davası bekletici mesele yapılıp sonucuna göre karar verilmelidir.

Mahkemece, açıklanan maddi ve hukuki ilkeler gözetilmeksizin, eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak yazılı şekilde hüküm kurulması, usûl ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

...