Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/2988 K.2023/3378

Taraflar arasındaki sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, davacının, müvekkilinin, davalı Kurumun bünyesinde kayıtlı... sayılı iş yerinde tescilli ...'a ait Oto Tamir atölyesinde hizmet akdine dayalı olarak bir süre çalıştığını ve 05.04.1983 tarihinde girişini gösterir ilk işe giriş bildirgesi Kuruma verildiğini ancak müvekkiline ait işe giriş bildirgesi kuruma verildiği halde dönem bordroları verilmediğinden, müvekkiline ait bildirgede gösterilen giriş tarihinin sigorta başlangıcı sayılmadığını beyanla davacının 05/04/1983 tarihinin sigorta başlangıcı olduğunun ve bir günlük çalışmasının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı kurum vekili cevap dilekçesinde, davacının, dava konusu tarihteki çalışmalarının tespiti için işe giriş belgesi yanında aylık hizmet bildirgesi veya dönem bordrosunun da olması gerektiğini, fiili çalışmayı gösterir bilgi ve belgenin olmadığı tespit edildiğinden işe giriş belgesi bu tarihte bir çalışmanın tespiti için yetersiz olduğunu beyanla davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacı ...'nun (... T.C. Kimlik numaralı) sigortalılık başlangıç tarihinin 05.04.1983 tarihi olduğunun ve 05.04.1983 tarihinde 1 gün sigortalı olarak çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde, hak düşürücü sürenin geçtiğini, dava açılmadan Kuruma başvuru gerektiğini, fiili çalışmanın ispat edilemediğini, eksik inceleme ile karar verildiğini belirterek istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık 05.04.1983 tarihinde (1) gün çalıştığının ve bu tarihin sigorta başlangıcı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2 nci,108 inci maddesi hükümleridir.

506 sayılı Kanunun 108 inci maddesi gereğince sigortalılık başlangıç tarihinin belirlenmesine ilişkin açılan her dava, sigortalılığın saptanması istemini de içerdiğinden, aynı Kanunun 79 uncu maddesinin 10 uncu fıkrası kapsamında bir günlük çalışmanın belirlenmesi davasıdır.

Bu nedenle hizmet tespiti davalarındaki kanıtlama yöntem ve ilkeleri benimsenip uygulanmalı, başka bir anlatımla, sigortalılıktan söz edilebilmesi için, çalışmanın varlığı, hizmet tespiti davaları yönünden kabul edilen yöntem ve ilkelere uygun biçimde saptanmalıdır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

3. Değerlendirme

Yukarıda belirtilen yasal düzenleme ve açıklamalara göre sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre somut olay irdelendiğinde iş yerinden dava konusu talebe konu dönemi de içeren şekilde 1983/1-3 arası ile 1984/1-3. dönemlere ilişkin dönem bordrosu verilmediği,mahkemece yapılan komşu iş yeri araştırmasında ise komşu iş yeri tanığı olarak oto boya iş yerinin bulunduğu TİM1 site yönetim müdürü ...'ün dinlendiği,bu kişinin ise komşu iş yerindeki sigortalılığının 15.07.1983 tarihinden itibaren başladığı, başkaca komşu iş yeri tespiti yapılamadığı, öte yandan iş yeri tescil bilgilerinin de dosya kapsamına alınmadığı anlaşılmaktadır.

Mahkemece, davalı Kurumdan dava konusu çalışmanın geçtiği belirtilen iş yerinin mahiyet ve kanun kapsam dönemi bilgilerini içeren tescil bilgileri istenilmeli ayrıca davacıya, çalışmalarını bilebilecek nitelikte varda tanıklarını bildirmesi için süre verilmeli, göstermiş olduğu tanıkların alınan beyanları davalı Kurumdan sigortalılık ve çalışma kayıtları da getirtilmek suretiyle denetlenmeli, böylelikle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.

Açıklanan bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu hüküm verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,