Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/3027 K.2023/3870

Taraflar arasındaki İlk Derece Mahkemesinde görülen hizmet tespiti istemli davadan dolayı verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı taraf vekilleri ve dahili davalı tarafından temyiz edilmekle, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı ...'a ait Yeşilöz Mermer-Granit isimli işyerinde 2005 yılı Mayıs ayından 26.06.2012 tarihine kadar mermer ustabaşı olarak çalıştığını, müvekkilinin bu süre içerisinde sadece 2007 yılı ile 2008 yılı arasında 8 ay ve 2009 yılı Şubat ayı ile 2010 yılı Haziran ayı arasında askerlik için bir müddet çalışmadığını, müvekkilin yapmış olduğu inceleme sonucunda sadece 7 aylık sigortasının kuruma bildirilmiş olduğunu öğrendiğini, son maaşının ise asgari ücret olduğunu belirterek müvekkilinin 2005 yılı Mayıs ayı ile 26.06.2012 tarihleri arasındaki sigortalılığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... cevap dilekçesinde özetle; işyerinin 2007 yılının Haziran ayında faaliyete geçtiğini, davacının kısmi olarak işyerinde çalıştığını, kuruma bildirilmeyen çalışmasının bulunmadığını, davacının çalışmadığı dönemin dahi tespitini istediğini, hak düşürücü sürenin geçtiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Feri Müdahil kurum vekili cevap dilekçesinde özetle: Davanın hak düşürücü sürede açılmadığını, zaman aşımı itirazında bulunduklarını, davacının hizmet tespiti talebinin bir kısmının zaman aşımına uğradığını, kamu düzenine ilişkin davada titizlikle araştırma yapılması gerektiğini, yazılı belgelerle birlikte işyeri bordro tanıklarının beyanlarına başvurulması gerektiğini, işverenin kabulünün dahi yeterli olmadığını, müvekkili kurumun davanın açılmasına sebebiyet vermediğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Özetle; “... davanın kısmen kabulüne, 1-)Davacının davalı ... unvanlı ... sicil numaralı iş yerinde SGK’na bildirilen çalışmaları haricinde 01.08.2008-19.10.2008, 01.02.2009-15.02.2009 tarihleri arasında hizmet akdi ile sigortasız olarak çalıştığının tespitine, sigortalı olarak bildirim yapılan dönemler yönünden karar verilmesine yer olmadığına, 2-)Fazlaya ilişkin talebin reddine,”dair karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

1.Mahkeme kararına karşı taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairece özetle; “... İnceleme konusu davada davacı, davalı işverene ait işyerinde 2005 Mayıs-26.06.2012 tarihleri arasında (2007-2008 yıllarında 8 ay ve 2009/2. - 2010/6. ayları arasındaki askerlik dönemi hariç) kesintisiz çalıştığı halde, bildirilmeyen bu hizmetlerin tespitini talep etmiştir.

Mahkemece ilamında belirtilen şekilde, davacının talep ettiği tarihlerde kuruma bildirilen süreler haricinde davalı işyerinde çalıştığına karar verilmiş ise de, dosyada yer alan bilgi ve belgeler karar vermeye elverişli görünmemektedir.

Bu bakımdan; öncelikle kurumdan davalı işyerine ait tüm belgeler ve işyeri bordroları getirtilerek, davaya konu çalışmanın gerçekliği, işin ve işyerinin kapsam ve niteliğiyle süresinin belirlenebilmesi amacıyla, dava konusu dönemde davacı ile birlikte çalışan ve işverenin bordrolarında kayıtlı kişiler ile aynı yörede komşu veya benzeri işleri yapan başka işverenler ve bu işverenlerin çalıştırdığı bordrolara geçmiş kişiler resen saptanarak,

çalışmaların varlığı ve süresi yönünden bilgi ve görgülerine başvurulmalı, davalı ve birtakım tanıkların davacının hastalığı ve askerlik önce ve sonrası çalışma süreleriyle ilgili iddiaları irdelenmeli, davacının talep bitim tarihi gözetilerek hüküm fıkrasında davacının son çalışmasının 24.12.2012 tarihinde bittiğine dair tespitte talebin aşılıp aşılmadığı ya da maddi hata yapılıp yapılmadığı belirlenmeli, bunun dışında sigortalının kayıtlarda gözükmeyen çalışmalarının hangi nedenlerle kayıtlara geçmediği ya da bildirim dışı kaldığı hususu gereğince tespit edilerek,

davalı işyerinde tespiti istenen dönemde Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa, belgeler getirtilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde; iş yerlerinin kapsamı, kapasitesi ile işin ve işyerinin niteliği nazara alınmalı, böylece bu konuda gerekli tüm soruşturma yapılarak uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip, deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, davacının çalıştığı iddia edilen süreler tereddütsüz belirlenerek, varılacak sonuca göre bir karar verilmelidir.” gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. İkinci Bozma Kararı

1.Mahkeme kararına karşı taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairece özetle; “... İnceleme konusu davada davacı, davalı işverene ait işyerinde 2005 Mayıs-26.06.2012 tarihleri arasında (2007-2008 yıllarında 8 ay ve 2009/2. - 2010/6. ayları arasındaki askerlik dönemi hariç) kesintisiz çalıştığı halde, bildirilmeyen bu hizmetlerin tespitini talep etmiştir. Mahkemece ilamında belirtilen şekilde davanın reddine karar verilmiş ise de, dosyada yer alan bilgi ve belgeler karar vermeye elverişli görünmemektedir.

Bu bakımdan; öncelikle dosya içindeki belge ve kayıtlardan davacının askerlik öncesi dönemde davalı işveren yanında çalıştığının kabulü gerekmektedir. Davacının askerlik dönüşü sonrasıyla, hizmet bildirimlerinin başladığı 25.02.2012 tarihi arasındaki çalışmaları için yapılan araştırma ise yetersizdir.

Bu yüzden davaya konu çalışmanın gerçekliği, işin ve işyerinin kapsam ve niteliğiyle süresinin belirlenebilmesi amacıyla, dava konusu dönemde davacı ile birlikte çalışan ve işverenin bordrolarında kayıtlı kişiler ile aynı yörede komşu veya benzeri işleri yapan başka işverenler ve bu işverenlerin çalıştırdığı bordrolara geçmiş kişiler resen saptanarak, çalışmaların varlığı ve süresi yönünden bilgi ve görgülerine başvurulmalı, sigortalının kayıtlarda gözükmeyen çalışmalarının hangi nedenlerle kayıtlara geçmediği ya da bildirim dışı kaldığı hususu gereğince tespit edilerek,

davalı işyerinde tespiti istenen dönemde Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa, belgeler getirtilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde; iş yerlerinin kapsamı, kapasitesi ile işin ve işyerinin niteliği nazara alınmalı, böylece bu konuda gerekli tüm soruşturma yapılarak uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip, deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, davacının çalıştığı iddia edilen süreler tereddütsüz belirlenerek, varılacak sonuca göre bir karar verilmelidir.” gerekçesiyle karar bozulmuştur.

C. Üçüncü Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. “...mahkeme kabulüne göre davacının davaya konu çalışmalarının bir bölümünün davalının babası ...'ın işyerinde geçtiğinin anlaşılmasına göre, HMK m. 124 gereğince adı geçene de usulüne uygun bir biçimde husumet yöneltilerek davaya katılımı sağlanmalıdır. HMK’nun 124 üncü maddesi gereğince davalının babası ...'a husumetin yöneltilmesi için davacıya mehil verilerek, duruşma günü tebliğ edilip adı geçenin davaya iştirakinin sağlanması ve bu davalının göstereceği deliller de gözetilerek, sonucuna göre karar verilmelidir,” gerekçesi ile ilk derece mahkemesi kararı bozulmuştur.

D. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla özetle; davanın kısmen kabulüne, 1-)01.05.2005 ile 01.06.2007 tarihleri arasında dahili davalı ... yanında çalıştığının, 2-)02.06.2007 ile 28.02.2008 tarihleri arasında davalı ... unvanlı ... sicil numaralı işyerinde, 01.02.2009 ile 23.02.2009 tarihleri arasında, davalı ... unvanlı ... sicil numaralı işyerinde, 01.06.2010 ile 31.12.2010 tarihleri arasında, davalı ... unvanlı ... sicil numaralı işyerinde, 01.01.2011 ile 26.02.2012 tarihleri arasında davalı ... unvanlı ... sicil numaralı işyerinde hizmet akdi ile sigortasız olarak çalıştığının tespitine,

3-)Fazlaya ilişkin talebin reddine, dair karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri ve dahili davalı temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili dilekçesinde özetle; yerel mahkemece verilen kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili dilekçesinde özetle; kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı ... dilekçesinde özetle; kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Feri müdahil kurum vekili dilekçesinde özetle; kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme

Eldeki dava dosyası incelendiğinde mahkemece bozma ilamına uyulmasına karşın bozma kararında açıkça belirtilen araştırılmaların yapılmadığı, uyulan bozma kararına aykırı hüküm kurulduğu anlaşılmakta ve bozma kararlarından sonra da bilhassa davacının askerlik dönüşü sonrası ile hizmet bildirimlerinin başladığı 25.02.2012 tarihi arasındaki çalışmaları için yapılan araştırmaların yetersiz olduğu görülmektedir.

Bu yüzden davaya konu çalışmanın gerçekliği, işin ve iş yerinin kapsam ve niteliğiyle süresinin belirlenebilmesi amacıyla, dava konusu dönemde davacı ile birlikte çalışan ve işverenin bordrolarında kayıtlı kişiler ile aynı yörede komşu veya benzeri işleri yapan başka işverenler ve bu işverenlerin çalıştırdığı bordrolara geçmiş kişiler resen saptanarak, çalışmaların varlığı ve süresi yönünden bilgi ve görgülerine başvurulmalı, sigortalının kayıtlarda gözükmeyen çalışmalarının hangi nedenlerle kayıtlara geçmediği ya da bildirim dışı kaldığı hususu gereğince tespit edilerek,

davalı iş yerinde tespiti istenen dönemde Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa, belgeler getirtilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde; iş yerlerinin kapsamı, kapasitesi ile işin ve işyerinin niteliği nazara alınmalı, böylece bu konuda gerekli tüm soruşturma yapılarak uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip, deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, davacının çalıştığı iddia edilen süreler tereddütsüz belirlenerek, varılacak sonuca göre bir karar verilmelidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle, Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgililere iadesine,