Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/3338 K.2023/3846

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen tespit davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; davacının ... sicil numaralı ... A.Ş. İsimli iş yerinde 27.01.1986 tarihinde çalışmaya başladığını, iş veren tarafından işe giriş bildirgesi kuruma verilmiş ise de, primlerinin kuruma ödemesinin yapılmadığını belirterek davacının sigorta başlangıcının 27.01.1986 tarihi olduğunun tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın hak düşürücü süreye maruz kaldığını, kuruma dava dışı iş veren tarafından verilen 1986/1. dönem bordrolarında davacının ismine rastlanılmadığını, bordro takip defterine göre çalışmasının çıraklık sigortası kapsamında olduğunun tespit edildiğini belirterek haksız davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 31.01.2019 tarihli ve 2018/103 Esas, 2019/29 Karar sayılı kararıyla. "Mahkememizce yapılan yargılama, tanık beyanları dosyadaki bilgi ve belgeler ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacının, davalı kuruma dava dilekçesindeki talebine ilişkin 15.12.2017 tarihinde başvurduğu kurum tarafından 30.01.2018 tarihinde talebin reddedildiği anlaşıldı. Sosyal Güvenlik Kurumunun cevabında dava dışı ... sicil numaralı ...

A.Ş. isimli işyerinin dava dönemi itibariyle kanun kapsamında olduğu, davacının hizmet cetveli incelemesinde ise dava dönemi itibariyle herhangi bir yerde bildirimi olmadığı anlaşıldı. Bu tür yargılamada fiili çalışmanın gerçek bir çalışma olduğu kuşkuya yer olmadan belirlenmesi gerekmektedir.

Mahkememizce işe giriş bildirgenin aslı celp edilerek imza incelemesi yapıldı, söz konusu işe giriş bildirgesindeki imzanın davacıya ait olduğu, dinlenen tanıkların davacının çalışma şeklini işe giriş tarihini bildiği, bilgilerin görgüye dayalı olduğu, dinlenen bu tanıkların yerleşik içtihatlar doğrultusunda somut iş yeri tanıkları olması nedeniyle beyanlarına itibar edilebileceği dikkate alınarak davacının ... sicil numaralı iş yerinde 06.02.1986 tarihinde hizmet akdiyle çalıştığı, ancak davacının 18 yaşını ikmal ettiği 01.06.1987 tarihinin sigortalılığın başlangıç tarihi olduğu" gerekçelerine dayalı olarak "Davanın kabulü ile,

Davacının, ... sicil numaralı işyerinde 06.02.1986 tarihinde 1 gün süre ile hizmet akdine bağlı olarak asgari ücretle çalıştığının tespitine, davacının 18 yaşını ikmal ettiği 01.06.1987 tarihinin ise sigortalılık başlangıç tarihi olduğunun tespitine," karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 24.02.2021 tarihli ve 2019/1274 Esas, 2021/335 Karar sayılı kararıyla; "Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine" karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Daire kararında. "Somut olayda, dosyadaki kayıt ve belgelerin incelenmesinde, 01.06.1969 doğumlu olan davacının dava dışı, Kurumda ... sicil sayılı dosyada işlem gören ...

A.Ş. unvanlı işyerinde, 22.01.1986 tarihinde işe başladığına ilişkin, Kuruma 07.02.1986 tarih ve ... varide no ile intikal eden işe giriş bildirgesinin mevcut olduğu, davacı yanın talebinin 27.01.1986 tarihinin sigorta başlangıçı olarak tespiti istemine ilişkin olduğunun anlaşılması karşısında, Mahkemece, davanın kabulüne denilmek kaydıyla, davacının, ... sicil numaralı işyerinde 06.02.1986 tarihinde 1 gün süre ile hizmet akdine bağlı olarak asgari ücretle çalıştığının tespitine, davacının 18 yaşını ikmal ettiği 01.06.1987 tarihinin ise sigortalılık başlangıç tarihi olduğunun tespitine,

karar verilmiş olması hükmü kendi içinde çelişkili kılmıştır." gerekçelerine dayalı olarak bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile. "Tüm dosya kapsamı ve İstinaf Ortadan Kaldırma Kararı birlikte değerlendirildiğinde; mahkememizce Yargıtay 10. Hukuk Dairesi'nin 2021/6634 Esas 2021/16695 Karar sayılı bozma ilamı 28.06.2022 tarihinde okunarak uyma kararı verildi.

Davacı 21.07.2022 tarihli dilekçesi ile sigortalılık başlangıcını 01.06.1987 olduğunu açıkladığı, yine davacı asilin 19.07.2022 tarihli duruşmada beyanı alındığında da söz konusu iş yerine 22.01.1986 yılında işe girdiğini beyan etmiştir. Buna göre ... sicil nolu iş yerinin 01.02.1977 yılından beri kanun kapsamında olup halen faaliyetine devam etmesi nedeniyle dava dönemi itibariyle geçerli iş yeri olduğu kabul edildi.

Mahkememizce işe giriş bildirgesinin aslı celp edilerek imza incelemesi yapıldığında söz konusu işe giriş bildirgesindeki imzanın davacıya ait olması işe giriş bildirgesini 07.02.1986 tarih ... sayı ile kuruma aktarılmış olması, davacıya ... sayı ile verilen sigorta sicil numarasının daha sonraki yıllarda da davacı tarafından kullanılıyor olması, yine iş yerinde sigortasız çalışma olduğunu doğrulayan tanık ...'in beyanında davacının dökümhanede çalıştığını belirtmiş olması,

yine tanıklar iş yerinde 100'e yakın çalışan olduğunu belirtmiş olmasına rağmen dönem bordrolarında dava konusu dönemle ilgili iş yerinde 40 kadar işçinin bildiriminin bulunduğu, bu durumda da iş yeri tarafından kimi dönemler sigortasız işçi çalıştırıldığı açıkça belli olduğundan, davacının söz konusu iş yerinde sigortasız çalıştığı kanaatine varılarak davacının ... sicil nolu iş yerinde 22.01.1986 tarihinde 1 gün süre ile hizmet akdine bağlı olarak çalıştığı, davacının 18 yaşını ikmal ettiği 01.06.1987 tarihinin sigortalılık başlangıç tarihi olduğu" gerekçelerine dayalı olarak "Davanın kabulü ile davacının,

... sicil numaralı işyerinde 22.01.1986 tarihinde 1 gün süre ile hizmet akdine bağlı olarak asgari ücretle çalıştığının tespitine, davacının 18 yaşını ikmal ettiği 01.06.1987 tarihinin ise sigortalılık başlangıç tarihi olduğunun tespitine," karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; çalışıldığı iddia edilen sürelerin yazılı belge ile ispatı gerekeceğinin, yazılı belge ibraz edilmeyen bu tür davalarda tanık anlatımlarına da itibar edilemeyeceğinin, Yargıtay’ın yerleşmiş görüşü olduğu, yargılama aşamasında dinlenen birkaç tanık beyanın da hüküm kurmaya elverişli olmadığı belirtilerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, sigorta başlangıç tarihinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ve 506 sayılı Kanun'un 108 inci maddesi, aynı Kanun'un 79/10 uncu maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davalı Kurum vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı kurum vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,