Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/3401 K.2023/3714

Taraflar arasındaki tespit ve alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı vekilinin istinaf isteminin esastan reddine, davalı vekilinin istinaf isteminin kesinlik nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; davacının...'nda çalıştığı dönemde malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası prim kesintisinin yüksek orandan yapıldığından fazladan yapılan kesintilerin öncelikle yaşlılık aylığına intibakının yapılmasını, intibak sonucu eksik ödemeden kaynaklanan emekli maaşı farklarının geçmişe dönük faiziyle birlikte ödenmesini, intibakın mümkün olmaması halinde fazladan yapılan kesintilerin faiziyle birlikte ödenmesini, ayrıca ... İkramiyesi hakkının olduğuna karar verilerek, ödenmeyen ... ikramiyesi alacaklarının faiziyle ödenmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; ... A.Ş.

Mensupları Yardım ve ... tarafından hiçbir dönemde mensuplarından %14 oranının üzerinde prim kesilmediğini ve 506 ve 5510 sayılı Kanun hükümleri uyarınca gerekli prim kesintilerinin yapıldığını, önceleri çalışandan alınan %14'lük primin tamamının malullük, yaşlılık, ölüm sigortası primi başlığı altında toplandığını, bu dönemde sandığın genel sağlık sigortası harcamasının Sandığın aktüeryal olarak açık vermemesi ve sigorta yardımlarını yapma konusunda zafiyet yaşanmaması nedeniyle...

A.Ş. tarafından karşılandığını, işleminin usul ve yasaya uygun olduğunu, Hazine ve Maliye Bakanlığınca 506 sayılı Kanun'un Geçici 20 inci maddesi kapsamında olan sandıklardan aylık/gelir alanlara da ... ikramiyesi ödenmesine dair ilgili maddede bir hüküm bulunmaması nedeniyle herhangi bir ödemenin yapılmasının mümkün olmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesi tarafından; ... ikramiyesi talebi dışındaki talepler reddedilerek davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı vekili; davalı ... malullük, ölüm ve yaşlılık sigortası primini yüksek aldığını, haksız kazanç sağladığını, mahkeme gerekçesinin yerinde olmadığını, ... Genel Müdürlüğü Denetim Raporu ile bu durumun ortaya çıktığı, zaman aşımı olmaması gerektiği aksi durumda ilgili Denetim Raporundan itibaren başlaması gerektiğini belirterek istinaf yoluna başvurmuştur.

2.Davalı Vakıf vekili; ... ... ikramiyesi ödenmesi veya hesaplanmasına ilişkin davaya konu uyuşmazlığın tarafı olmadığını, davacı yanın ... ikramiyesi alacak talebinin kabulü mümkün olmayıp, ... davacıya karşı herhangi bir yükümlülüğü bulunmadığını, 5510 sayılı Kanun’un Ek 18 inci maddesinde belirtilen "Kurum" ifadesinin 506 sayılı Kanunu’nun Geçici 20 nci maddesinde tanımlanan Vakıf Sandıklarını kapsamadığını belirterek istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

1.Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalının istinaf başvurusu yönünden, hükmedilen ... ikramiyesi miktarı kesinlik sınırında kaldığından bahisle istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.

2. Davacının istinaf istemi yönünden ise. "Prim oranlarının düzenlendiği 506 sayılı Kanun'un 73 üncü maddesinin (B) bendine göre, hastalık sigortası priminin, sigortalının kazancının %11'i olduğu, bunun %5'inin sigortalı hissesi ve %6'sının işveren hissesi olduğu. (D) bendine göre malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları priminin, sigortalının kazancının %20'si olduğu, bunun %9'unun sigortalı hissesi ve %11'inin de işveren hissesi olduğu.

Vakıf Senedinin 60.maddesine göre sigortalıların verecekleri primlerin, malullük, ölüm ve yaşlılık yardımlarını karşılamak için %9 ve hastalık sigortasını karşılamak üzere %5 olduğu, sigortalının kazancından Vakıf tarafından alınan %14 oranındaki primin 506 sayılı Kanun'un 73 üncü maddesinde açıklanan prim oranları ile uyumlu olduğu, ... çalışanlardan bu oran üzerinde prim kesintisi yapmadığı, ... mensuplarına bağladığı aylığın miktarının Vakıf Senedine göre belirlendiği ve davacının iddiasının aksine sigortalıdan kesilen %14 oranındaki primin tamamının aylıklara tahsisinin (yaşlılık aylığı hesabında dikkate alınmasının) söz konusu olmadığı,

yaşlılık aylığı miktarının sigortalıdan kesilen primin oranına göre değil prime esas kazanç ve Vakıf Senedi dikkate alınarak belirlenmesi nedeniyle davacının iddiasının hukuki bir temelinin bulunmadığı anlaşılmakla, davacı tarafın bu yöndeki istemlerinin yasal dayanağının bulunmadığı..." gerekçesiyle istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; %14 oranında prim kesintisi yapıldığını, İlk Derece Mahkemesince %5 lik kısmın sağlık primine hasredilmesinin doğru olmadığını, sağlık harcamalarının banka tarafından gerçekleştirildiğini, davalı ... böyle bir hizmet vermediğini, İstinaf Mahkemesinin prim oranlarıyla ilgili gerekçesinin çelişkili olduğunu, zaman aşımının söz konusu olmadığını olsa bile ... Genel Müdürlüğü Denetim Raporundaki sürenin dikkate alınması gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, sigorta prim kesintilerinin aylığa yansıtılıp yansıtılmayacağı aksi takdirde fazla prim ödemelerinin iadesi hususu ile 7143 sayılı Kanun'un 23 üncü maddesi ile 5510 sayılı Kanun'a ilave edilen Ek 18 inci madde kapsamından davacının yararlanıp yararlanmayacağına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun'un 73 üncü maddesi, Geçici 20 nci maddesi, 5510 sayılı Kanun'un Geçici 20 nci maddesi, Ek 18 inci maddesi, davalı Vakıf Senedi.

3. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre, davacı vekilinin aşağıdaki bent kapsamı dışındaki sair temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. İlk Derece Mahkemesinin ... ikramiyesi yönünden vermiş olduğu karar her ne kadar Bölge Adliye Mahkemesi tarafından miktar yönünden kesin olarak değerlendirilmiş ise de, söz konusu hükmün ileriye doğru sonuçlar da doğuracağı dikkate alındığında aynı zamanda tespit hükmü niteliğinde olduğu ve dolayısıyla kesinlik sınırında kalmadığı, diğer taraftan taraf vekillerinin istinaf ve temyiz aşamasında sunmuş oldukları beyanlarından, ... ikramiyesinin davalı tarafça ödendiği anlaşılmakla, bu talep yönünden konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmesi gerekmektedir.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca kararın düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; 1. Davacı tarafın diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davacı tarafın temyiz itirazının kabulü ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasında yer alan "Davacıya ödenmeyen 5.000,00 TL ... ikramiyesi alacağının, ... tarafından sigortalılarına ... ikramiyesi ödemesi yapılan tarihlerden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine," ibaresinin silinerek yerine "Davacıya ödenmeyen ... alacağı talebi konusuz kaldığından bu talep hakkında karar verilmesine yer olmadığına," ibaresinin yazılması suretiyle kararın DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

İstek hâlinde peşin alınan temyiz harcının ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,