Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/3431 K.2023/3889

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali ve tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkil davacı ile dava dışı yabancı uyruklu ... isimli kişiler arasındaki hukuki ilişkinin iş ilişkisi olmadığının tespitine, dava dışı yabancı uyruklu ...... isimli kişilerin müvekkil davacının işçisi olmadığının tespitine, müvekkili davacıya ait belirtilen tarihlerde herhangi bir işyeri bulunmadığı, müvekkilin işveren olmadığı ve müvekkilin sigortalı çalıştırmadığının tespitine, ...

İl Merkez Jandarma Komutanlığı nın tutanaklarına istinaden hazırlanan raporun ve davalı kurum tarafından yapılan 07.10.2019 tarih 40691969-202 99.-E.15015956 sayılı işlemin iptaline, ...

İl Merkez Jandarma Komutanlığı nın tutanaklarına istinaden hazırlanan raporun ve davalı kurum tarafından yapılan 04.09.2019 tarih 12676494 sayılı belge numaralı işlem ve 04,09.2019 tarih 12679544 belge numaralı B 13.2 SGK.4 17.06. sayılı işlem ile sigortalı çalıştırmaya başladığı ve işyeri tesciline ilişkin işlemlerin iptaline, davalı Kurum tarafınca itirazın reddine ilişkin 17 10.2019 tarih ve 40691969-050,06,04,- E.15879224 karar ve 17.10.2019 tarih ve 4069 969-050 06 04.-E 15879193 karar sayılı işlemin iptaline yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili sunmuş olduğu cevap dilekçesi ile Kurum işleminin mevzuata uygun olduğunu özet olarak beyan ederek açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili sunmuş olduğu istinaf dilekçesi ile adı geçen 17 yabancı uyruklu kişinin müvekkile ait arazinin yakınlarındaki, konteynır evde ikamet ettiğini, kesinlikle bu kişiler ile davacı arasında hizmet ilişkisi bulunmadığını, ...

Jandarma İl Komutanlığın tarafından tek taraflı tutulan ve tarafımızca kabul edilmeyen tutanaklar esas alınarak hazırlanan raporun hatalı olduğunu, yabancı uyruklu bu kişiler hırsızlık şüphesiyle yakalanınca kurtarabilmek adına tamamen çelişkili ve suçtan kurtulmak amacıyla bu şekilde ifade verdiklerini, Mahkeme kabulünün somut olayın gerçeklerine aykırı olduğunu, Yerel mahkemece eksik inceleme ve araştırmayla hüküm kurulduğunu, dava dilekçesi ve 03.12.2019 tarihli delil tanık dilekçesinde dayandıkları hiçbir delilin toplanmadığını,

Yerel Mahkemece deliller toplanmadan karara çıkılmasının açıkça davacının adil yargılanma hakkını ve savunma hakkını ihlal ettiğini beyan ederek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "1.1. Davacı taraf dava dışı yabancı uyruklu kişiler ile aralarında iş ilişkisi olmadığını, bu kişilerin kendisinin işçisi olmadığının tespiti ile, davacının söz konusu tarihlerde herhangi bir iş yerinin bulunmadığını ve işveren olmadığını beyanla davalı kurumun 07.10.2019 tarih 40691969-202.99.-E.15015956 sayılı, 04.09.2019 tarih 12676494 sayılı, 04.09.2019 tarih 12679544 belge numaralı B.13.2.SGK.4.17.06 sayılı işlemlerinin iptaline ve davalı kurumca davacının yapmış olduğu itirazların reddine ilişkin işlemlerin iptaline karar verilmesini talep etmektedir.

1.2. Davalı Kurumun iptali istenen işlemlerine dayanak olan Jandarma Komutanlığı tutanaklarında, davacının Can Atık Geri Dönüşüm isimli işletmenin sahibi olduğu, bu iş yerinde isimleri tutanakta yazılı ülkeye yasa dışı yollarla girmiş olan 17 yabancı uyruklu kişiyi kaçak olarak çalıştırdığının tespit edildiği görülmektedir.

Yine Jandarma tarafından alınan dosyada kaçak çalıştırılan ilgili kişilerin ifade tutanakları incelendiğinde; davacının yanında onun için kağıt toplama işinde çalıştıklarını, çalışmalarına karşılık haftalık 250 - 300 TL ücret aldıklarını, ayrıca davacının yanında kaldıklarını beyan ettikleri görülmektedir.

Yine davacının Jandarma'ya vermiş olduğu ifadesinde; ilgili kişilerin kendisine hurda getiren kişiler olduğunu, bu kişilere hurda toplamaları için büyük boy çuval temin ettiğini, kendilerine kalmaları için konteynır tahsis ettiğini, topladıkları malzemeye göre ortalama haftalık 300 TL ödeme yaptığını beyan etmiştir.

Kolluk tutanakları, gerekse ilgili kişiler ile davacının ifadesi dikkate alındığında; tutanaklarda adı geçen kişilerin sadece davacının işlettiği Can Atık Geri Dönüşüm isimli işyeri için hurda malzeme toplaması, davacının beyanında bu kişilere hurda toplamaları için büyük boy çuval temin etmesi, yine bu kişilere haftalık ücret ödemesinin yanında kalacak yer-konteynır tahsis etmesi dikkate alındığında tutanaklarda adı geçen yabancı uyruklu kişilerin davacının emir ve talimatı doğrultusunda gün boyu hurda malzeme toplayarak davacı için çalıştıklarına ilişkin kabulün yerinde olduğu, ...

İdare Mahkemesi' nin 2019/912 esas ve 2020/359 karar sayılı ilamında "dava konusu işlemin sigortalı işe bildirgesinin sigortalıların çalışmaya başladığı tarihten önce verilmemesi ve aylık prim ve hizmet belgelerinin süresi içinde kuruma verilmemesi nedeniyle hesaplanan idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin 92.101,00-TL'lik kısmı yönünden davanın reddine, işten ayrılan sigortalıların sigortalı işten ayrılış bildirgelerinin kuruma verilmemesi sebebiyle kesilen toplam 4.349,00-TL'lik kısmı yönünden ise işlemin iptaline," karar verilmiş, kararın istinafı üzerine ...

BİM 9. İdari Dava Dairesi tarafından 2020/1520 esas, 2021/1233 karar sayılı ilam ile tarafların istinaf talebinin kesin olarak reddine karar verilmiştir.

1.3. Davacı ile tutanaklarda adı geçen yabancı uyruklu kişiler arasında hizmet akdinin unsurlarının var olduğuna ilişkin yerel mahkeme kararının yerinde olduğu, davacı vekilinin istinaf talebinin reddi gerektiği anlaşılmıştır.

1.4. Bu itibarla; ileri sürülen istinaf sebepleri ile re'sen bakılacak kamu düzenini ilgilendiren hususlar dikkate alındığında İlk Derece Mahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı görülmekle istinaf başvurusunun reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir" gerekçesine dayalı olarak;

2. "Davacının istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine," karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili sunmuş olduğu temyiz dilekçesi ile istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü itirazlarını yinelemek suretiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılmasına, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; dava dışı yabancı uyruklu kişiler ile aralarında iş ilişkisi olmadığının, bu kişilerin kendisinin işçisi olmadığının, davacının söz konusu tarihlerde herhangi bir iş yerinin bulunmadığının ve işveren olmadığının tespiti ile Kurum işlemlerinin iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

2.5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 59 ve 86 ncı maddeleri hükümleridir.

3. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan nedenlerle, Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,