Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/3521 K.2023/5128

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı şirket ve feri müdahil kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı şirket ve feri müdahil kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin davalı işverene ait işyerinde 01.09.1999 - 25.09.2009 tarihleri arasında kesintisiz olarak çalıştığını beyanla Kuruma bildirilmeyen çalışmalarının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... Tar. Ürn. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili, davacının çalıştığı dönemde hiçbir zaman sürekli ve kesintisiz çalışmasının olmadığını, davacının her yıl çağrı üzerine işbaşı yapan mevsimlik işçi olduğunu, müvekkili şirketin isminin büyüklüğünden dolayı, açılan hizmet tespiti davalarının bir hak arayışı değil adeta gelir kapısı haline geldiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir.

2. Fer'i müdahil Kurum vekili, Kurum kayıtlarının resmi yazılı belge vasfında belgeler olduğunu, aksi yönde iddiaların aynı nitelikte belgelerle desteklenmesi ve ispatlanması gerektiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dinlenen tanık beyanlarında davalı işyerinde geçici işçi statüsünde üzüm sezonu olan yılın Eylül - Ekim - Kasım ve Aralık aylarında kesintisiz olarak diğer aylarda ise iş durumuna göre sigortalı ve sigortasız olarak çalıştırıldığı, davacının 24.07.2001 tarihinde işe başladığı, 25.09.2009 tarihinde işten ayrıldığı,

davacı ve davalı şirket arasında 24.07.2001 tarihinde imzalanan belirsiz süreli iş sözleşmesinin 3 üncü maddesinde davalı işyerinde "kayısı, üzüm, incir hasadını takip eden sürede müşteri siparişlerine göre temizlik, ayıklama ve paketleme işlerinin görüleceği, işçi yaş meyvenin işlenmesi süresince kampanya döneminde mevsimlik imalat işçisi olarak çalışacaktır" ibaresinin yer aldığı ve taraflarca imzalandığı, işten çıkış tarihinin işveren feshi olduğu, celp edilen puantaj kayıtlarından ücret pusuları ile puantaj kayıtlarının birbirleri ile örtüştüğü, tüm toplanan delillerden davacının davalı ...

Tarım Ürünleri İth.İhrç.San. Tic.A.Ş.'nin 1029365 sicil numaralı işyerinde geçici işçi statüsünde üzüm sezonu olan yılın Eylül, Ekim, Kasım ve Aralık aylarında 30 gün diğer aylarında ise iş 15 gün süreyle sigortalı ve sigortasız olarak çalıştığı, tespit edilen sigortalılık sürelerinin dışında 1604 gün bildirilmeyen fiili çalışmasının bulunduğu gerekçesiyle;

"1-Davanın kısmen kabulüne,

Davacı [TCKN] T.C ve 1001016526805 sigorta sicil sayılı sigortalı HAVVA KÖSE'in davalı işveren ... Tarım Ürn.İth.İhr.San.ve Tic.A.Ş’ye ait ...

SGK İl Müdürlüğünde 1029365.45.01 işyeri sicil sayılı dosyada işlem gören üzüm işletmesi işyerinde 24/07/2001 – 25/09/2009 tarihleri arasında toplam 1967 gün çalıştığı ve bu çalışmalarının 363 gününün Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirildiği 1604 gününün Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmediği, bildirimi yapılmayan dönemlerde o günlerin asgari ücretini aldığı, 2001/2. Dönem 2; 2001/3. dönem 79; 2002/1. dönem 9; 2002/2.

Dönem 20; 2002/3 dönem 67; 2003/1. dönem 32; 2003/2 dönem 20; 2003/3. dönem 65; 2004/1. Dönem 60; 2004/5. dönem 15; 2004/6. dönem 15; 2004/7. dönem 15; 2004/8. dönem 15; 2004/9. dönem 30; 2004/10. dönem 30; 2004/11 dönem 30; 2004/12. dönem 30; 2005/1. dönem 15; 2005/2. Dönem 15; 2005/3. dönem 15; 2005/4. dönem 15; 2005/5. dönem 15; 2005/6. dönem 15; 2005/7. dönem 15; 2005/8.

Dönem 15; 2005/9. dönem 30; 2005/10. dönem 30; 2005/11. dönem 30; 2005/12. dönem 30; 2006/1. dönem 15; 2006/2. dönem 15; 2006/3. dönem 15; 2006/4. dönem 15; 2006/5. dönem 15; 2006/6. dönem 15; 2006/7. dönem 15; 2006/8. dönem 15; 2006/9. Dönem 30; 2006/10. dönem 30; 2006/11. dönem 30; 2006/12. dönem 30; 2007/1. Dönem 15; 2007/2. Dönem 15; 2007/3. Dönem 15; 2007/4. dönem 15; 2007/5.

Dönem 15; 2007/6. dönem 15; 2007/7. dönem 9; 2007/8. dönem 4; 2007/9. dönem 12; 2007/10. dönem 30; 2007/11. dönem 30; 2007/12. dönem 30; 2008/1. dönem 15; 2008/2. dönem 15; 2008/3. dönem 15; 2008/4. dönem 15; 2008/5. dönem 15; 2008/6. dönem 15; 2008/7. dönem 15; 2008/8. dönem 15; 2008/9. dönem 30; 2008/10. dönem 30; 2008/11. dönem 30; 2008/12. dönem 30; 2009/1. dönem 15; 2009/2. dönem 15; 2009/3. dönem 15; 2009/4. dönem 15; 2009/5. dönem 15; 2009/6. dönem 15; 2009/7. dönem 15; 2009/8. dönem 15;

2009/9. dönem 25 gün olmak üzere davacının 24/07/2001– 25/09/2009 tarihleri arasında bildirilmeyen toplam 1604 gün davalı işyerinde çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı şirket vekili ve feri müdahil kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. İstinaf kanun yoluna başvuran davalı ... Tar. Ürn. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd.

Şti. vekili, hak düşürücü sürenin dolduğunu, bilirkişi raporuna itirazlarının değerlendirilmeksizin rapora dayanılarak hüküm kurulduğunu, hükümde ve hükme esas alınan raporda davacının 01.06.2004 - 26.07.2007 tarihleri arası çalışması olmadığı halde çalışmış gibi hatalı olarak hesaplandığını, müvekkili şirkette sezon döneminde dahi kesintisiz değil, aralıklı (mevsimlik) çalışma yapıldığını ve davacının mevcut çalışmalarının Kuruma eksiksiz olarak bildirildiğini, müvekkili şirketin 4 ay boyunca kesintisiz çalışma yapabilmesinin mümkün olmadığını,

davacının sezon dönemi dışındaki çalışmalarının 15 gün olarak değerlendirilmesinin hatalı olduğunu, davacının bütün hizmet süresinin Kuruma bildirildiği kadarıyla sınırlı olduğunu, emsal nitelik taşıyan, davacı ile aynı dönemlerde çalışan işçilerce açılan ve Yargıtay tarafından onanan kararlarda sezon döneminin Eylül-Aralık olduğu,

bu dönemlerde tam çalışma yapıldığı sezon dışındaki iki dönem (sekiz ay) ise Kuruma bildirildiği kadar çalışma yapıldığının tespit edildiğini, yerel mahkemece 15 günlük çalışmanın kabulüne ilişkin verilen kararın somut gerçekliğe ve dosya muhteviyatında mevcut delillere aykırı olduğunu beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2. İstinaf kanun yoluna başvuran fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili, gerekçeli kararda usul yönünden eksiklikler bulunduğunu, hükme esas alınan bilirkişi raporunda yoğun dönem olarak tespit edilen dönemlerde aynı davalıya ait aynı nitelikte bir çok dosyada davacıların yoğun olarak nitelendirilen bu dönemde çalıştıklarının kabul edildiğini, her bir davacı için ayrı ayrı inceleme yapılmadan genel olarak aynı gerekçe ile hüküm kurulduğunu, davalı şirkete ait bir çok hizmet tespit davası bulunması ve tanıklarında aynı davalıya karşı dava açmış olması nedeniyle beyanlarına itibar edilmeyeceğini,

yeterli delile ulaşılamadığını ve davanın ispatlanamadığını, hak düşürücü sürenin gözetilmediğini, davacının çalıştığı sürelerde davalı işveren tarafından Kuruma bildirim yapıldığını, davacının Kurum kayıtlarında olan hizmet süreleri dışında bir çalışması bulunmadığını, hükme esas alınan bilirkişi raporunda kesin ve net bir şekilde davacının çalışma olgusunu ispatlayacak delil bulunmadığını, rapora itirazlarının dikkate alınmadığını, tanık beyanlarının çalışmanın ne kadar süreyle olduğuna ilişkin kesin bir bilgi vermediğini, davacının,

çalıştığını iddia ettiği dönemde imzasını içeren hiçbir ücret bordrosu-puantaj kaydı bulunmadığının davacının bu dönemlerde çalışmadığının göstergesi olduğunu beyanla usul ve yasaya aykırı ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, "..Davacının işe başlama tarihine ilişkin ilk derece mahkemesi kabulü aleyhine davacı tarafça kanun yoluna başvurulmamış olmakla bu veri Dairemiz kararında da esas alınmıştır.

İmzalı ücret bordrosu veya davacının imzasını taşıyan puantaj kayıtlarının bulunduğu dönemlerde ise yazılı delil aksine tanık anlatımına itibar edilmemiştir.

İş bu davada dinlenen bordro tanığı ... beyanından açıkça anlaşıldığı üzere davacı kadrolu işçilerden değildir. Sezonda tam çalışırken sezon dışında sipariş geldiğinde ve iş olduğunda çağrılırsa çalışmaktadır. Yine dinlenen tanık ... de davacının sezonluk çalışan işçilerden olduğunu açıkça ifade etmiştir. Şu halde davacının sezon dışı dönemde, her ay sürekli 15'er gün çalıştığının kabulü dosya kapsamındaki deliller ve emsal kararlarla örtüşmemektedir. Bu nedenle Eylül, Ekim, Kasım ve Aralık aylarında tam çalışma kabulü gerekirken bu aylar dışında, bildirimden daha fazla çalışıldığının ispat edilemediğinin kabulü gerekmiştir.

Davacının iş sözleşmesinin incelenmesinden sipariş üzerine kısmi süreli çalışma olacağının kayıt altına alındığı izlenmektedir. Buna ek olarak 24/01/2001 ve 26/07/2007 tarihli işe giriş bildirgelerinde davacının imzası bulunmaktadır. Bu durum kesintili çalışmaya karine teşkil etmektedir. Aksinin aynı kuvvette delille ispatlanması gerekir. Buna ek olarak davacının katılan olduğu, Saruhanlı Asliye Ceza Mahkemesinin 2015/816 esas sayılı dava dosyası kapsamında, 06/11/2015 tarihli duruşmada davacının şikayetçi sıfatıyla alınan beyanında 2004 yılında ücretsiz izne çıkartıldığını, 2007 yılında tekrar işe başlatıldığını ifade ettiği görülmektedir. Davacının iş bu beyanı dikkate alındığında 2004-2007 arası dönemde bir çalışması bulunmamaktadır.

Davanın açıldığı 16/04/2015 tarihi itibariyle bildirim öncesi dönemin hak düşürücü süreye uğradığı anlaşılmaktadır.

Belirtilen delil durumuna göre davacının 24/07/2001 tarihinde işe başladığı, kuruma yapılan bildirime ek olarak 2001/3 üncü dönem 79 gün, 2002/3 üncü dönem 67 gün, 2003/3 üncü dönem 65 gün, 2007/9 uncu ayında 12 gün, 2007/10 uncu ayında 30 gün, 2007/11 inci ayında 30 gün, 2007/12 inci ayında 30 gün, 2008/9 uncu ayında 30 gün, 2008/10 uncu ayında 30 gün, 2008/11 inci ayında 30 gün, 2008/12 inci ayında 30 gün ve 2009/9 uncu ayında 25 gün çalışmasının bulunduğu ve fakat bildiriminin yapılmadığının tespiti gerekmiştir..." gerekçesiyle;

1-Davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurularının kabulü ile; Saruhanlı Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi'nden verilen 25.02.2022 tarih, 2019/286 Esas ve 2022/113 Karar sayılı kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.2 hükmü gereğince kaldırılmasına,

Davacının davasının kısmen kabulü ile,

Davacının davalı işverene ait, 1029365.45 sicil sayılı işyerinde, dönemin asgari ücreti ile, 2001/3 üncü dönem 79 gün, 2002/3 üncü dönem 67 gün, 2003/3 üncü dönem 65 gün, 2007/9 uncu ayında 12 gün, 2007/10 uncu ayında 30 gün, 2007/11 inci ayında 30 gün, 2007/12 inci ayında 30 gün, 2008/9 uncu ayında 30 gün, 2008/10 uncu ayında 30 gün, 2008/11 inci ayında 30 gün, 2008/12 inci ayında 30 gün ve 2009/9 uncu ayında 25 gün çalışmasının kuruma bildirilmediğinin tespitine,

Davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine, " karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı şirket vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Feri müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde; İstinaf gerekçeleri ile kararın bozulmasını istemiştir.

2. Davalı ... Tar. Ürn. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili temyiz dilekçesinde özetle, hak düşürücü sürenin dolduğunu, müvekkili şirkette sezon döneminde dahi kesintisiz değil, aralıklı (mevsimlik) çalışma yapıldığını ve davacının mevcut çalışmalarının Kuruma eksiksiz olarak bildirildiğini, müvekkili şirketin 4 ay boyunca kesintisiz çalışma yapabilmesinin mümkün olmadığını, davacının bütün hizmet süresinin Kuruma bildirildiği kadarıyla sınırlı olduğunu, emsal nitelik taşıyan, davacı ile aynı dönemlerde çalışan işçilerce açılan ve Yargıtay tarafından onanan kararlarda sezon döneminin Eylül-Aralık olduğu, bu dönemlerde tam çalışma yapıldığı sezon dışındaki iki dönem (sekiz ay) ise Kuruma bildirildiği kadar çalışma yapıldığının tespit edildiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Kanun'un 79/10 ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu madde hükümleridir.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı şirket vekili, feri müdahil kurum vekilinin temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler ve dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,