Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/3546 K.2023/3749

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı, davalı ve fer'i müdahil kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı, davalı ve fer'i müdahil kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının davalıya ait... Eczanesi isimli iş yerinde 07.04.2015 ile 18.09.2017 tarihleri arasında kesintisiz olarak eczacı kalfası olarak çalıştığını, davalıya ait iş yerinde 2.5 yıl gibi bir süre çalışan davacının sigortasının davalı ve ailesine ait olan ve hiç çalışmadığı ziraat dükkanı üzerinde gösterildiğini belirterek , hizmet tespitini istemiştir.

II. CEVAP

1.Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının müvekkili yanında hiç çalışmadığını, başka bir işyerinde çalıştığını, bu çalıştığı işyerinin ziraat dükkanı olduğunu, sigortasının bu işyeri tarafından yapıldığını, taraflar arasında hiçbir iş sözleşmesi olmadığı gibi aralarında hukuki bir ilişki de olmadığını belirterek; davanın reddini istemiştir.

2. Feri müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde; davacının 07.04.2015 ile 18.09.2017 tarihleri arasında bahsedilen... Eczanesinde herhangi bir çalışmasına rastlanılmadığını, 09.09.2015 ile 12.05.2017 tarihleri arasında 604 gün sigortalı olarak... Aras Tarım İnş. Tur. Tic. San. Ltd. Şti. ünvanlı işyerinde hizmetlerinin tespit edildiğini, 12.05.2017 tarihli işten ayrılış bildirgesinde işten ayrılış nedeninin (03) kodu ile belirtildiğini, belirsiz süreli iş sözleşmesinin işçi tarafından fesih edildiğini, işe giriş bildirgesinin verildiği tarihten önceki çalışmaların hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurulmazsa hak düşürücü süreye uğradığını belirterek; davanın ise usul ve esastan reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne, davacının davalıya ait 1087852 sicil numaralı işyerinde 07.04.2015 ile 09.09.2015 ile 13.05.2017 ile 18.09.2017 tarihleri arasında hizmet akdi ile sigortasız olarak çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine, davacının davalıya ait 1087852 sicil numaralı işyerinde sigortasız çalıştığı dönemlerde prime esas kazancının asgari ücret olduğuna ve sigorta primlerinin bu ücret üzerinden tamamlattırılması gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı, davalı ve fer'i müdahil kurum istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde, davanın kısmen reddinin hatalı olduğunu, davacının talep edilen dönemde kesintisiz davalı işyerinde çalıştığını, bu iddialarının da kanıtlandığını, kısmen ret kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirtmiştir.

2.Davalı vekili istinaf dilekçesinde, davacının davalı yanında çalışması bulunmadığını, kötüniyetli olduğunu, husumet itirazlarının değerlendirilmediğini beyan ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını ve davanın reddini istemiştir.

3.Fer'i müdahil kurum vekili istinaf dilekçesinde, dosya üzerinden inceleme yapan bilirkişi raporu ile karar verilmesinin hatalı olduğunu beyan ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını ve davanın reddini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kamu tanıkları, bordro tanık beyanları, işyeri kayıtları, davacının kurum kayıtları ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; yerel mahkeme kararı yerinde olduğu gerekçesi ile, başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı, davalı ve fer'i müdahil kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde, istinaf kanun yoluna başvuru sebepleri ile aynı doğrultuda gerekçelerle kararın kaldırılmasını istemiştir.

2.Davalı vekili temyiz dilekçesinde, istinaf kanun yoluna başvuru sebepleri ile aynı doğrultuda gerekçelerle kararın kaldırılmasını istemiştir.

3.Fer'i müdahil kurum vekili temyiz dilekçesinde, istinaf kanun yoluna başvuru sebepleri ile aynı doğrultuda gerekçelerle kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 1 nci maddesi, 114 ncü maddesinin 1 nci fıkrasının b bendi, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri. 5510 sayılı Genel Sağlık ve Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 86 ıncı maddesi.

3. Değerlendirme 1.Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.

2.Tanık beyanları değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren, işçi ve işyeriyle ilişkileri düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça bordrolu, komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar da dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.

3.Somut olayda, mahkemece verilen karar eksik araştırma ve incelemeye dayalıdır. Davacı tarafından hizmetlerinin tespitinin talep edildiği dönemde, dava dışı tarım ilacı satış iş yerinden bildirimlerinin bulunduğu, davacının da sadece davalı eczanede çalıştığını beyan etmesi karşısında, bu iş yerinden geçen çalışmaların gerçek çalışma olup olmadığı araştırılmalı; gerçek değil ise iptali gerekebileceğinden, iptalinin talebi halinde dava dışı işverenin de hak alanını ilgilendirdiğinden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 124 üncü maddesi kapsamında davaya dahil edilip, delilleri toplanıp sonuca göre karar verilmelidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgililere iadesine,