Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/361 K.2023/6901

Taraflar arasındaki istirdat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde.

Afşin Sosyal Güvenlik Müdürlüğünün müvekkiline gönderdiği yazı ile 5510 sayılı Kanun'un 85 inci maddesi uyarınca %15 asgari işçilik oranının %25 eksiği ile 858.260,62TL eksik işçilik bildirmiş tespit edildiği gerekçesiyle, bu SPEK matrahına dayalı 296.099,91TL sigorta prim aslı ile 31.07.2018 tarihi itibari ile 36.473,24TL gecikme cezası olmak üzere toplam 332.573,15TL tutarındaki borcun 1 ay içerisinde ödenmesini istendiğini, ödeme yapılmadığı taktirde 5510 sayılı Kanun'un 88 inci maddesine göre kurum denetim ve kontrol görevlilerince incelemenin istenileceğini,

müvekkili şirket ile Elektrik Üretim A.Ş. arasında yapılan 02.04.2004 tarihli Çöllolar Sahası 17.250,000 ton/yıl kömür üretim kapasiteli açık maden işletmesinin kurulması ve işletilmesi hizmet alım işine ait birim sözleşmesi ve 2015 yılında maden sahasında meydana gelen göçüğe bağlı şartların değişmiş olması nedeni ile yıllık bazda imzalanan 01.06.2017 tarihli Afşin ...

B Termik Santrali Kömür Stok İşletmeciği birim fiyat sözleşmesi eklenerek işlem gören müvekkili şirket ile EÜAŞ arasında 01.06.2017 tarihli Afşin Elbinsan B Termik Santrali Kömür Stok İşletmeciliği birim sözleşmesinin imzalandığını, müvekkilinin Afşin ...

B Termik Santrali Kömür Stok sahasını EÜAŞ Genel Müdürlüğünden devir protokoli ile sistem kurulu ve çalışır vaziyette devralındığını, müvekkili tarafından davalı kurum müdürlüğünce yapılan işleme itiraz edildiğini, ancak 21.09.2018 tarih ve 2921 sayılı kurum kararı ile itirazlarının reddedilmesi nedeni ile dava açma yoluna gidildiğini, müvekkili şirket ile EÜAŞ ın yaptığı sözleşmenin 4 ve 5 inci maddelerinde yapılacak işin ve hizmetin tanımının belirtildiğini,

SGK'nın çeşitli iş kollarına ait asgari işçilik oranlarını gösteren tebliğin maden işleri bölümünün 7 nci maddesinin üstü açık maden sahalarında madenin çıkarılması konusunu düzenlemekte olduğunu, burada asgari işçilik oranının %7 olarak belirlendiğini, davalı kurumun iddia ettiği gibi müvekkili şirketin özel bina inşaatı yapmadığını, %15 asgari işçilik üzerinden fark sigorta primi hesaplanarak gecikme cezası ve gecikme zammı belirlenmesinin işin niteliğine aykırılık oluşturduğunu belirterek,

dava konusu kurum işleminin iptali ile ödenmesi talep edilen 332.573,15TL nin ödenmesinin karar kesinleşinceye kadar durdurulmasını talep ve etmiş, 02.01.2019 tarihli dilekçe ile de davalı kurumun banka hesabına 07.11.2018 tarihinde fark prim borcu ve eklerinin ödendiğini belirterek ödemesi yapılan 350.809,26TL nin ödendiği tarihten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; işleme konu işyerinin işyerinin 01.06.2017 tarihinde 5519 sayılı Kanun kapsamına alındığını, davacının 01.02.2018 tarihli dilekçesi ile iş yeri dosyasının kapatılmasını istediğini, iş yerinin stok sahası işletmeciliği işi olması nedeni ile ... Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Asgari İşçilik tespit komisyonuna 11.06.2018 tarihli yazı ile işçilik oranının sorulduğunu, ...

Asgari İşçilik Tespit Komisyonunun yazısında işçilik oranının %15 olarak bildirdiğini, davacının müdürlüklerine intikal eden 03.08.2018 tarihli dilekçesi ile %15 uygulanan asgari işçilik oranına itiraz ettiğini, oranın %7 olarak uygulanmasını istediğini, davacının talebinin komisyonda değerlendirildiğini, 24.09.2018 tarihli yazı ile asgari işçilik oranının %15 olarak uygulanması gerektiği yönde karar verildiğini, kararın 26.09.2018 tarihinde tebliğ edildiğini, tespitin sigortalı sayısı ve meslek ve kamu kuruluşlarının görüşü gibi unsurlar dikkate alınarak yapıldığını belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; yapılan değerlendirilmelere göre, davanın yasal sürede açıldığı, davaya konu iş yerinde asgari işçilik oranının %7 olarak kabulünün gerektiği, ödenmiş olan 275.340,52TL nin iadesinin yerinde olacağı, nispi harca tabi olmasına rağmen maktu harç alındığından vekalet ücretinin de maktu olarak takdirinin gerektiği (HGK 2013/17-1828 Esas, 2014/583 Karar) sonucuna ulaşılmış, davanın kısmen kabulüne karar verilmesi gerektiği düşüncesi ile Davanın kısmen kabulüne 275.340,52TL'nin 07.11.2018 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B.İstinaf Sebepleri 1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davanın kısmen kabulüne karar verildiği halde maktu vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu belirterek kararın kaldırılarak nispi vekalet ücretine hükmedilmesini istemiştir.

2.Davalı vekilinin istinaf dilekçesinde özetle; davacı tarafın yaptığı işin stok sahası işletmeciliği olduğunu ancak asgari işçilik oranının tebliğ-di yer almaması nedeni ile Asgari işçilik tespit komisyonu tarafından %15 olarak belirlendiğini, bilirkişi raporunda iş tanımının eksik yapıldığını, raporda asgari işçilik tebliğinde benzer iş bulunmadığı denilmesine rağmen tebliğdeki %8 oranın kabul edilmesinin hatalı olduğunu,bilirkişileri asgari işçilik oranı hesaplamasında uzmanlıkları olmadığını, raporda işçilerin meslek kodlarının belirtilmediğini,eksik inceleme sonucu hüküm kurulmasının hatalı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; her ne kadar mahkeme gerekçeli kararında bilirkişi raporunda asgari işçilik oranının %7 olarak belirlendiği yazılmış ise de bu hususun maddi hatadan kaynaklandığı %8 oranına göre mahkemece hüküm kurulduğu, dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili, istinaf gerekçelerini tekrarla kararın bozulmasını istemiştir.

2.Davalı vekili, istinaf gerekçelerini tekrarla kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, eksik işçilik bildirimi nedeniyle davalı SGK tarafından resen tahakkuk ettirilen prim borcunun davalı Kuruma ödenmesinden kaynaklı istirdat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 85 inci maddesi.

3. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre, taraf vekillerinin aşağıdaki bendin dışındaki sair temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.Kendisini vekil ile temsil ettiren davacı ve davalı lehine karar tarihinde yürürlükteki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre nisbi vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken maktu vekalet ücretine hükmedilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca kararın düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; 1. Taraf vekillerinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Taraf vekillerinin temyiz itirazının kabulü ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. İlk Derece Mahkemesi kararının (6) nolu bendinin silinerek yerine "Davacı vekili için kabul edilen miktar üzerinden karar tarihinde yürürlükteki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 27.723,80 TL nisbi vekalet ücretinin davalı taraftan tahsili ile davacı tarafa verilmesine," ibaresinin yazılmasına,

5. İlk Derece Mahkemesi kararının (7) nolu bendinin silinerek yerine "Kendisini vekil ile temsil ettiren davalıya, red oranına göre karar tarihinde yürürlükteki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereği 10.610,90 TL nisbi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine” ibarelerinin yazılmasına ve kararın bu şekliyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA

İstek hâlinde peşin alınan temyiz harcının taraflara iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,