Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/3616 K.2023/5122

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili, tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili, davalı vekili ve fer'i müdahil kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin davalı işverene ait işyerinde 18.09.2000 - 25.09.2009 tarihleri arasında kesintisiz çalıştığını beyanla Kuruma bildirilmeyen çalışmalarının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... Tar. Ürn. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili, davacının müvekkiline ait işyerinde 24.07.2001 tarihinde başladığının Kurum kayıtları ve birçok deliller ile sabit olduğunu, davacının mevsimlik işçi olarak çalıştığını, müvekkili şirketin isminin büyüklüğünden dolayı, açılan hizmet tespiti davalarının bir hak arayışı değil adeta gelir kapısı haline geldiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir

2.Fer'i müdahil Kurum tarafından dosyaya cevap dilekçesi sunulmamış olup, duruşmalardaki beyanlarında davanın reddine karar verilmesini talep etmişlerdir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının 24.07.2001 tarihinde işe başladığı, 18.09.2009 tarihinde işten ayrıldığı, işten ayrılış bildirgesinin 23.07.2007 tarih ve 152333 varide sayısı ile intikal ettirildiği,

davacı ve davalı şirket arasında 24.07.2001 tarihinde imzalanan belirsiz süreli iş sözleşmesinin 3 üncü maddesinde davalı işyerinde "kayısı, üzüm, incir hasadını takip eden sürede müşteri siparişlerine göre temizlik, ayıklama ve paketleme işlerinin görüleceği, işçi yaş meyvenin işlenmesi süresince kampanya döneminde mevsimlik imalat işçisi olarak çalışacaktır" ibaresinin yer aldığı ve taraflarca imzalandığı, işten çıkış tarihinin işveren feshi olduğu, celp edilen puantaj kayıtlarından ücret pusuları ile puantaj kayıtlarının birbirleri ile örtüştüğü, tüm toplanan delillerden davacının davalı ...

Tarım Ürünleri İth. İhr. San. Tic. A.Ş.'nin 1029365 sicil numaralı işyerinde geçici işçi statüsünde üzüm sezonu olan yılın Eylül, Ekim, Kasım ve Aralık aylarında 30 gün diğer aylarında ise iş 15 gün süreyle sigortalı ve sigortasız olarak çalıştığı, tespit edilen sigortalılık sürelerinin dışında 942 gün bildirilmeyen fiili çalışmasının bulunduğu gerekçesine dayalı olarak,

"1-Davanın kısmen kabulüne,

Davacı.... T.C ve ..... sigorta sicil sayılı sigortalı ...'nun davalı işveren ... Tarım Ürn.İth.İhr.San.ve Tic.A.Ş’ye ait ...

SGK İl Müdürlüğünde 1029365.45.01 işyeri sicil sayılı dosyada işlem gören üzüm işletmesi işyerinde 24/07/2001 –18/09/2009 tarihleri arasında toplam 1955 gün çalıştığı ve bu çalışmalarının 1013 gününün Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirildiği 942 gününün Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmediği, bildirimi yapılmayan dönemlerde o günlerin asgari ücretini aldığı, 2001/2. Dönem 3; 2001/3. Dönem 75; 2002/1. Dönem 9; 2002/3. Dönem 50; 2003/1. Dönem 30.

2003/2 dönem 20; 2003/3. dönem 55; 2004/1. Dönem 25; 2004/5. dönem 15; 2004/6. dönem 15; 2004/7. dönem 15; 2004/8. Dönem 15; 2004/9. dönem 5; 2004/10. dönem 5; 2004/11 dönem 10; 2004/12. dönem 10; 2005/1. Dönem 15; 2005/3. Dönem 15; 2005/7. Dönem 15; 2005/9. dönem 10; 2005/10. dönem 10; 2005/11. dönem 30; 2005/12. dönem 30; 2006/1. Dönem 15; 2006/2. dönem 5; 2006/3. dönem 15; 2006/5. dönem 15; 2006/6. dönem 15; 2006/7. dönem 5; 2006/8. dönem 7; 2006/11.

Dönem 7; 2006/12. dönem 9; 2007/1. Dönem 6; 2007/4. Dönem 14; 2007/5. Dönem 4; 2007/10. dönem 27; 2007/11. Dönem 29; 2007/12. dönem 23; 2008/3. dönem 15; 2008/4. dönem 15; 2008/5. dönem 15; 2008/6. dönem 15; 2008/7. dönem 15; 2008/8. dönem 15; 2008/9. dönem 22; 2008/12. Dönem 20; 2009/1. dönem 15; 2009/2. dönem 15; 2009/3. dönem 14; 2009/5. dönem 15; 2009/6. dönem 15; 2009/7. dönem 15; 2009/8. dönem 18; 2009/9.

Dönem 25 gün olmak üzere davacının 24/07/2001 –18/09/2009 tarihleri arasında bildirilmeyen toplam 942 gün davalı işyerinde çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve feri müdahil kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. İstinaf kanun yoluna başvuran davalı ... Tar. Ürn. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd.

Şti. vekili, hak düşürücü sürenin dolduğunu, bilirkişi raporuna itirazlarının değerlendirilmeksizin rapora dayanılarak hüküm kurulduğunu, müvekkili şirkette sezon döneminde dahi kesintisiz değil, aralıklı (mevsimlik) çalışma yapıldığını ve davacının mevcut çalışmalarının Kuruma eksiksiz olarak bildirildiğini, müvekkili şirketin 4 ay boyunca kesintisiz çalışma yapabilmesinin mümkün olmadığını, davacının sezon dönemi dışındaki çalışmalarının 15 gün olarak değerlendirilmesinin hatalı olduğunu, davacının bütün hizmet süresinin Kuruma bildirildiği kadarıyla sınırlı olduğunu, emsal nitelik taşıyan,

davacı ile aynı dönemlerde çalışan işçilerce açılan ve Yargıtay tarafından onanan kararlarda sezon döneminin Eylül-Aralık olduğu, bu dönemlerde tam çalışma yapıldığı sezon dışındaki iki dönem (sekiz ay) ise Kuruma bildirildiği kadar çalışma yapıldığının tespit edildiğini, yerel mahkemece 15 günlük çalışmanın kabulüne ilişkin verilen kararın somut gerçekliğe ve dosya muhteviyatında mevcut delillere aykırı olduğunu beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2.İstinaf kanun yoluna başvuran fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili, gerekçeli kararda usul yönünden eksiklikler bulunduğunu, hükme esas alınan bilirkişi raporunda yoğun dönem olarak tespit edilen dönemlerde aynı davalıya ait aynı nitelikte bir çok dosyada davacıların yoğun olarak nitelendirilen bu dönemde çalıştıklarının kabul edildiğini, her bir davacı için ayrı ayrı inceleme yapılmadan genel olarak aynı gerekçe ile hüküm kurulduğunu, davalı şirkete ait bir çok hizmet tespit davası bulunması ve tanıklarında aynı davalıya karşı dava açmış olması nedeniyle beyanlarına itibar edilmeyeceğini,

yeterli delile ulaşılamadığını ve davanın ispatlanamadığını, hak düşürücü sürenin gözetilmediğini, davacının çalıştığı sürelerde davalı işveren tarafından Kuruma bildirim yapıldığını, davacının Kurum kayıtlarında olan hizmet süreleri dışında bir çalışması bulunmadığını, hükme esas alınan bilirkişi raporunda kesin ve net bir şekilde davacının çalışma olgusunu ispatlayacak delil bulunmadığını, rapora itirazlarının dikkate alınmadığını, tanık beyanlarının çalışmanın ne kadar süreyle olduğuna ilişkin kesin bir bilgi vermediğini, davacının,

çalıştığını iddia ettiği dönemde imzasını içeren hiçbir ücret bordrosu-puantaj kaydı bulunmadığının davacının bu dönemlerde çalışmadığının göstergesi olduğunu beyanla usul ve yasaya aykırı ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, "Davacının işe başlama tarihine ve davacının sezonluk çalışan olduğuna ilişkin ilk derece mahkemesi kabulü aleyhine davacı tarafça kanun yoluna başvurulmamış olmakla bu veriler Dairemiz kararında da esas alınmıştır. Davacının sezon dönemi dışında iş olduğunda, çağrı üzerine çalıştığı kabulü davacı aleyhine kesinleşmiş bulunmaktadır.

Dinlenen tanık beyanlarından ve emsal dosyalardaki delillerden açıkça anlaşıldığı üzere sezon dışı dönemde kimin, hangi dönem ne kadar çalıştığının tespiti mümkün olmadığından davacının sezon dışı dönemde, her ay sürekli 15'er gün çalıştığının kabulü dosya kapsamındaki deliller ve emsal kararlarla örtüşmemektedir. Bu nedenle Eylül, Ekim, Kasım ve Aralık aylarında tam çalışma kabulü gerekirken bu aylar dışında, bildirimden daha fazla çalışıldığının ispat edilemediğinin kabulü gerekmiştir.

Belirtilen delil durumuna göre davacının kuruma yapılan bildirime ek olarak 2001/3. Dönem 75 gün, 2002/3. Dönem 50 gün, 2003/3. dönem 55 gün, 2004/9. ayında 5 gün, 2004/10. ayında 5 gün, 2004/11 ayında 10 gün, 2004/12. ayında 10 gün, 2005/9. ayında 10 gün, 2005/10. ayında 10 gün, 2005/11. ayında 30 gün, 2005/12. ayında 30 gün, 2006/11. ayında 7 gün, 2006/12. ayında 9 gün, 2007/9. ayında 6 gün, 2007/10. ayında 27 gün, 2007/11. ayında 29 gün, 2007/12. ayında 23 gün, 2008/9. ayında 22 gün, 2008/12. ayında 20 gün, 2009/9. ayında 25 gün çalışmasının bulunduğu ve fakat bildiriminin yapılmadığının tespiti gerekmiştir..." gerekçesiyle;

"1-Davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurularının kabulü ile; Saruhanlı Asliye Hukuk (İş) Mahkemesinden verilen 25/02/2022 tarih, 2019/280 Esas ve 2022/121 Karar sayılı kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.2 hükmü gereğince kaldırılmasına,

Davacının davasının kısmen kabulü ile,

Davacının davalı işverene ait, 1029365.45 sicil sayılı işyerinde, dönemin asgari ücreti ile, 2001/3. Dönem 75 gün, 2002/3. Dönem 50 gün, 2003/3. dönem 55 gün, 2004/9. ayında 5 gün, 2004/10. ayında 5 gün, 2004/11 ayında 10 gün, 2004/12. ayında 10 gün, 2005/9. ayında 10 gün, 2005/10. ayında 10 gün, 2005/11. ayında 30 gün, 2005/12. ayında 30 gün, 2006/11. ayında 7 gün, 2006/12. ayında 9 gün, 2007/9. ayında 6 gün, 2007/10. ayında 27 gün, 2007/11. ayında 29 gün, 2007/12. ayında 23 gün, 2008/9. ayında 22 gün, 2008/12. ayında 20 gün, 2009/9. ayında 25 gün çalışmasının kuruma bildirilmediğinin tespitine,

Davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine, "karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili, davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Feri müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde; istinaf gerekçeleri ile kararın bozulmasını istemiştir.

2.Davalı ... Tar. Ürn. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili; hak düşürücü sürenin dolduğunu, davacının müvekkili şirket bünyesindeki çalışmalarının aralıklı olduğunu ve müvekkili şirketin davacının bütün çalışmalarını eksiksiz olarak Kuruma bildirdiğini, davacının bütün hizmet süresinin Kuruma bildirildiği kadarıyla sınırlı olduğunu, emsal nitelik taşıyan, davacı ile aynı dönemlerde çalışan işçilerce açılan ve Yargıtay tarafından onanan kararlarda sezon döneminin Eylül-Aralık olduğu, bu dönemlerde tam çalışma yapıldığı sezon dışındaki iki dönem (sekiz ay) ise Kuruma bildirildiği kadar çalışma yapıldığının tespit edildiğini beyanla kararın bozulmasını istemiştir.

3.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; müvekkiline imzalatılan hizmet sözleşmelerinde işçilerin çalışmadıkları izne ayrıldıkları dönemlerde taahütlü mektupla tekrar işe davet edileceğinin yazılı olduğu halde dosya müvekkili acısından herhangi bir mektubun bulunmaması sebebiyle müvekkilinin sürekli çalıştığının kabulü gerekli olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Kanun'un 79/10 ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu madde hükümleridir.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekili, davalı vekili ve fer'i müdahil kurum vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler ve dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,