Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/3708 K.2023/3906

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın fer'i müdahil kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı fer'i müdahil kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin 06.06.1991 tarihinden önce davalıya ait 53034 sicil nolu Kebap 49 ... isimli işyerinde işe başladığını ve bir yıl süreyle aralıksız işyerinde çalıştığını, davalı işveren davacının işe giriş bildirgesini süresinde SGK'nın ilgili birimine gönderdiğini, işçiye ait primleri ödenmediğini, dönem bordroları vermediğini, müvekkilinin 1991 yıl çalışma kaydı görülmediğini, müvekkilinin emekli olamadığını, SGK'nın işverenin prim yatırmasında gerekli takip ve işlemleri yapmadığından kusurlu olduğunu ileri sürerek; müvekkilinin 06.06.1991 tarihi ile 06.06.1992 tarihleri arasındaki davalı işveren yanında çalışmasının sigortalı çalışma olduğunun tespitine, kurum kayıtlarının düzeltilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Fer'i Müdahil Kurum vekili, davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddi gerektiğini, davalıya ait işyerinde çalışıldığına dair kurum kayıtlarında belge ve delil olmadığını belirterek, davanın reddini talep etmiştir.

Davalı tarafa usulüne uygun davetiyenin tebliğ edildiği, davaya cevap vermediği, duruşmaya katılmadığı görülmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile; Dosya kapsamında dinlenen ve davacının çalışmalarını bilebilecek konumda olan bordro tanıkları davacının işyerinde dava konusu dönemde çalışmalarının sürekli ve kesintisiz olduğunu açık ve net bir biçimde, yer ve zaman bildirmek suretiyle beyan ettikleri, tanıklar somut olaylara dayalı, samimi ve inandırıcı anlatımlarıyla, davacının iddiasını doğruladıkları belirtilerek davanın kabulüne, davacının davalı işyerinde 06.06.1991 - 06.06.1992 tarihleri arasında 361 gün hizmet akdine tabi olarak asgari ücret ile çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Fer'i müdahil kurum vekili, salt giriş bildirgesinin varlığının sigortalılık başlangıcının tespiti için yeterli olmadığını, yöntemince düzenlenen süresi içerisinde kuruma verilen işi giriş bildirgesi, kişinin işe alınmış olduğunu gösterirse de fiili çalışmanın varlığının ortaya konulması açısından tek başına yeterli kabul edilemeyeceğini, gerçek ve eylemli sigortalılıktan söz edebilmek için çalışmanın varlığının, Yargıtay'ın kabul ettiği ilkelere uygun biçimde belirlenmesi gerektiğini, bu nedenle ilk derece mahkemesince verilen kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; somut olayda, çekişmeli dönemin tamamında çalıştığı kayıtlardan anlaşılan bordro tanık anlatımlarına göre davacının davalı işyerinde dava konusu dönemde çalışmalarının sürekli ve kesintisiz olduğunu, yer ve zaman bildirmek sureti ile beyan ettikleri gözetildiğinde, bordro tanıklarının anlatımı ile davacının çalışmaları sübuta ermiş olmakla, dosyadaki yazılara,

hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleri ile dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince fer'i müdahil Kurumun istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresinde fer'i müdahil kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Fer'i müdahil kurum vekili istinaf dilekçesinde yer verdikleri hususları belirterek kararın bozulmasını talep etmişlerdir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının 06.06.1991-06.06.1992 tarihine kadar çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun'un 79, 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddeleridir.

3. Değerlendirme

Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79 ve 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesidir.

506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davaların, kamu düzenine ilişkin olması nedeni ile özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanması gerektiği özellikle göz önünde bulundurulmalıdır.

Somut dosyada; davacı 06.06.1991- 06.06.1992 tarihine kadar çalıştığının tespitini talep etmiştir. davacının 06.06.1991 tarihli işe giriş bildirgesinin bulunduğu, iş yerinden dönem bordroları verilmediği için çalışmaların kurum tarafından kabul edilmediği anlaşılmaktadır.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş ise de yapılan inceleme ve araştırma hüküm kurmaya yeterli ve elverişli değildir. Bu nedenle kolluk marifetiyle komşu iş yeri işverenleri ve bordrolu çalışanları tespit edilerek çalışma ile ilgili beyanları alınmalı, dinlenen tanıklara ilişkin iş yeri kayıtları veya hizmet cetvelleri celp edilmek suretiyle tanıkların beyanları denetlenmelidir.

Dosyadaki mevcut delillere göre davacının hizmet başlangıcının 06.06.1991 tarihi olduğu sabit ise de çalışmanın 06.06.1992 tarihinde sona erdiğine dair dosya içerisinde yeterli delil bulunmamaktadır.

Ayrıca tanıklar davacının iş yerinde çalıştığını belirtmişlerse de davacının çalışmasının hangi dönemde geçtiği hususunda çelişkili beyanlarda bulunduklarından, çalışmanın son bulduğu tarihe ilişkin çelişkileri giderecek şekilde tanıkların bu yönde beyanları alınmalı, bu şekilde çalışmanın varlığı ve süresi açıklıkla tespit edilerek, elde edilecek sonuç değerlendirilmek suretiyle karar verilmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,