Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/4054 K.2023/4496

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili ve davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: davacı murisi ...'ın davalıya ait 15413.19 sicil numaralı işyerine 01.04.1988 -13.12.1995 arasında mevsimlik işçi olarak çalıştığını, ancak sadece 72 günlük sürenin kayıtlarda yer aldığını, oysa iş yerinde Aralık, Ocak, Şubat, Mart ayları hariç yılda 8 ay kesintisiz çalıştığını, ileri sürerek, sigortalının 30.05.1988 - 30.11.1988 arasında 181, 12.04.1989 - 30.11.1989 arasında 228 ün, 01.04.1990 - 30.11.1990 arasında 240 gün, 01.04.1991 - 30.11.1991 arasında 240 gün, 01.04.1992 - 30.11.1992 arası 240 gün, 01.04.1993 - 30.11.1993 arası 240 gün, 01.04.1994 - 30.11.1994 arası 240 gün, 01.04.1995 - 19.11.1995 arası 229 gün olmak üzere toplam 1838 gün hizmetinin tespitini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı SGK Başkanlığı vekili özetle: hak düşürücü sürenin geçtiğini ileri sürerek kuruma bildirilenler dışında çalışmanın olmadığının birden fazla işe giriş bildirgesinin varlığının sürekli calışılmadığına karine olduğunu kamu düzenine ait davalar olduğunu, resen araştırma yapılması gerektiğini, çalışmalarının fiili ve gerçek olmadığını ileri sürerek davanın reddini yargılama giderleri ve ücreti vekaletin karşı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.

2.Diğer davalı vekili özetle: işyerinin genel bütçeli kuruluş olup sigortasız işçi çalıştırmasının mümkün olmadığını, çalışmaların ilkbahar ve sonbahar aylarında olduğunun zaman zaman toprak şartları uygun olursa yaz aylarında da çalışma olduğunu, muris ile 18.04.1988 tarihinde mevsimlik işçi olarak işe başlaması için hizmet akdi uygulandığını iş akdinin 14.06.1988 tarihli duyuru ile askıya alındığını, adı geçenin 1989-1994 arasında çalışmak için başvurulmadığını, 1995 yılındaki başvurusu üzerine 20.11.1995-13.12.1995 arasında çalışmasının gerçekleştiğini beyan etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi, 22.06.2011 tarihli ve 2008/584 Esas, 2011/433 K. sayılı kararıyla; "davanın kısmen kabul ve kısmen reddine - davacı murisi ...'ın davalıya ait işyerinde kuruma bildirilen süreler dışında 1989/1 dönemde 118 gün, 1989/2. dönemde 119 gün, 1990/2 dönemde 120 gün 1992/3 dönemde 101 gün, 1993/1 dönemde 94 gün, 1993/2 dönemde 75 gün, 1994/1 dönemde 51 gün prime esas alt kazanç üzerinden hizmet akdine dayalı olarak 506 sayılı yasa kapsamında çalıştığının tespitine ve davacının fazla talebinin reddine, " dair karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

1.Mahkeme kararına karşı davalı Kurum vekili tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairenin 21.02.2013 tarihli ve 2011/13075 E. 2013/3062 K. sayılı ilamı ile; "... Davacının murisinin, anılan çalışmalarının, eylemli olup olmadığını davalı kamu kuruluşu kayıt ve ücret bordrolarından saptamak, bu tür belgelerde noksanlık varsa, bunun nedenini araştırmak,davacının murisinin ücretinin kim tarafından ödendiğini tesbit etmek, davacının tespitini talep ettiği dönemde davacı murisi ile birlikte çalışan işverenin kayıtlarına, bordrolarına geçmiş diğer çalışanlarını giderek işveren kuruluşun davacının murisinin çalıştığı dönemlerde görev yapan yetkili şef, amir, müdür gibi yetkili kişilerini dinleyerek bir sonuca ulaşmak gerekirken .." gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. İkinci Bozma Kararı

1.Bozmaya uyan Mahkemece verilen 12.12.2016 tarihli ve 2016/49 Esas, 2016/536 K. sayılı kararıyla; "

davanın kısmen kabul ve kısmen reddine, davacı murisi ...'ın davalıya ait işyerinde kuruma bildirilen süreler dışında 1988/3. Dönem 116 gün. 1989/1 dönem 33 gün. 1989/2. dönemde 119 gün. 1990/2 dönemde 120 gün. 1992/2. dönem 89 gün. 1992/3 dönem 101 g1.Bozmaya uyan Mahkemece verilen 12/12/2016 tarihli ve 2016/49 Esas, 2016/536 K. sayılı kararıyla; " davanın kısmen kabul ve kısmen reddine, davacı murisi ...'ın davalıya ait işyerinde kuruma bildirilen süreler dışında 1988/3.

Dönem 116 gün. 1989/1 dönem 33 gün. 1989/2. dönemde 119 gün. 1990/2 dönemde 120 gün. 1992/2. dönem 89 gün. 1992/3 dönem 101 gün. 1993/1 dönem 44 gün. 1993/2 dönem 75 gün. 1993/3. dönem 94 gün. 1994/1 dönemde 44 gün. 1995/3. dönem 20 gün; prime esas alt kazanç üzerinden hizmet akdine dayalı olarak 506 sayılı yasa kapsamında çalıştığının tespitine ve davacının fazla talebinin reddine, " dair verilen karara karşı davalılar vekilleri tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.

2. Dairenin 13.09.2018 tarihli ve 2017/2783 E. ve 2018/6303K. sayılı ilamı ile; "... bozma öncesi ve sonrası dinlenen tanık beyanlarından çalışmanın olduğu anlaşılmakta ise de, tanık beyanlarından davacının yıl içerisinde geçen çalışmasının net olarak ortaya konulamadığı anlaşılmakla ; Yapılacak iş; yukarıda açıklanan Dairemize ait bozma ilamlarında belirtilen hususlarda işlem yapılarak, tanık beyanlarından davacının yılda 4-6-8 ay çalıştığı yönündeki beyanları da dikkate alınarak ortalama yılda kaç gün çalıştığı açıkça ortaya konulmalı ..." gerekçesiyle karar bozulmuştur.

C. Üçüncü Bozma Kararı

1.Bozmaya uyan Mahkemece verilen 22.10.2020 tarihli ve 2018/370-2020/470 sayılı kararıyla; Davanın kabulüne dair verilen karara karşı davalılar vekilleri tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.

2. Dairemizin 14.04.2021 tarihli ve 2021/778 E. 2021/5239 K. sayılı ilamı ile; ".. Eldeki davada, uyulan bozma ilamı sonrasında davacının hizmet akdi ile çalıştığı altı aylık dönem belirlenirken, bu altı aylık dönemin hangi tarihlerde olduğu açık ve net şekilde gösterilmesi infaza elverişli hüküm kurulması yerine yazılı şekilde karar tesisi isabetsizdir.".gerekçesiyle karar bozulmuştur.

D. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ".. Davanın kısmen kabulü ile; davacının kuruma bildirilen çalışma süreleri dışında; - 1988 yılında 15 Ağustos-14 Eylül tarih arasında (14) gün, 15 Eylül-14 Ekim arasında (30) gün, 15 Ekim-14 Kasım arasında (30) gün, 15 Kasım-14 Aralık arasında (16) gün,

-1989 yılında 15 Mart-14 Nisan arasında (3) gün, 15 Nisan-14 Mayıs arasında (30) gün, 15 Mayıs-14 Haziran arasında (30) gün, 15 Haziran-14 Temmuz arasında (16) gün, 15 Ağustos-14 Eylül arasında (14) gün, 15 Eylül-14 Ekim arasında (30) gün, 15 Ekim-14 Kasım arasında (30) gün, 15 Kasım-14 Aralık arasında (16) gün,

-1990 yılında 15 Mart-14 Nisan arasında (14) gün, 15 Nisan-14 Mayıs arasında (30) gün, 15 Mayıs-14 Haziran arasında (30) gün, 15 Haziran-14 Temmuz arasında (16) gün, 15 Ağustos-14 Eylül arasında (14) gün, 15 Ekim-14 Kasım arasında (30) gün, 15 Ekim-14 Kasım arasında (30) gün, 15 Kasım-14 Aralık arasında (16) gün,

-1992 yılında 15 Mart-14 Nisan arasında (14) gün, 15 Nisan-14 Mayıs arasında (30) gün, 15 Mayıs-14 Haziran arasında (30) gün, 15 Haziran-14 Temmuz arasında (16) gün, 15 Ağustos-14 Eylül arasında (14) gün, 15 Eylül-14 Ekim arasında (30) gün, 15 Ekim-14 Kasım arasında (30) gün, 15 Kasım-14 Aralık arasında (16) gün,

-1993 yılında 15 Mart-14 Nisan arasında (14) gün, 15 Nisan-14 Mayıs arasında (30) gün, 15 Mayıs-14 Haziran arasında (30) gün, 15 Haziran-14 Temmuz arasında (16) gün, 15 Ağustos-14 Eylül arasında (14) gün, 15 Eylül-14 Ekim arasında (30) gün, 15 Ekim-14 Kasım arasında (30) gün, 15 Kasım-14 Aralık arasında (16) gün,

-1994 yılında 15 Mart-14 Nisan arasında (14) gün, 15 Nisan-14 Mayıs arasında (30) gün olmak üzere toplam 843 gün hizmet akdi ile çalıştığının tespitine, dair karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalılar vekilleri temyiz dilekçesinde; eksik araştırmaya dayalı hüküm kurulduğunu, tanık beyanlarının yetersiz olduğunu, hak düşürücü sürenin geçtiğini belirterek İlk Derece Mahkemesince verilen kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Kanun'un 79 ncu maddesi

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davalılar tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalılar vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,