Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/419 K.2023/1337

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın fer'i müdahil kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı fer'i müdahil kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, ... sigorta sicil numaralı müvekkilimiz 11.05.1998 tarihleri ile 24.12.2008 tarihleri arasında davalı ...'in yanında şoför sıfatı ile çalışmış bulunduğu, davacı bu çalışması esnasında işveren tarafından sigorta yapıldığını ve sigorta primlerinin ödendiğini bilmekte, Sosyal Güvenlik Kurumu'na müracaat ettiğinde, böyle bir çalışmasının olmadığı kendisine bildirilmiş olduğu, bunun üzerine davacının davalı ... müracaat edip durumu sorduğunda sigortaya kaydını yaptırmadığı primleri de ödemediğini bildirmiş, bu durum davacının maddi kayba uğramasına neden olduğu gibi emeklilik işlemlerinin de gecikmesine sebep olduğu,

Sosyal Güvenlik Kurumu Mersin Bölge Müdürlüğü'nün bu çalışmaları sigortalık hizmetlerinden sayabilmesi için bu davanın açılması zorunluluğu doğduğunu beyanla davacının, davalılardan ...'in yanında yukarıda belirtilen tarihler arası çalıştığının ve sigortalının tespiti ile bu hizmetlerinin diğer hizmetleri ile birleştirilmesine karar verilmesini talep etmiş; davacı asil 26.11.2020 tarihli celsede 1998 Mayıs-2008 Aralık arasında şoför olarak çalıştığını, haftada bir kez Anamur ... arası sefer yaptığını, bir seferin 3-4 gün sürdüğünü beyan etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesi sunmamış, duruşmalardaki beyanında ise açılı davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili tarafından cevap dilekçesi sunulmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya içerisine giren SGK kayıtlarına, Anamur İlçe Emniyet Müdürlüğü kayıtlarına, araç kayıtlarına, davacıya ait 1765 nolu sürücü belgesine kesilen trafik idari para cezasına ilişkin karar tutanaklarına, davalı şirkete ilişkin vergi kaydına, dinlenen davacı tanıkları ile bordro tanıklarının beyanlarına ve tüm dosya kapsamına göre davacının davalıya ait şehirler arası yük taşıma nakliye işi yapan iş yerinde 01.04.2005 - 24.12.2008 tarihleri arasında hizmet aktine bağlı olarak yük taşıyarak kamyon şoförü olarak asgari ücretle kesintisiz fiilen çalıştığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Fer'i müdahil kurum vekili istinaf dilekçesinde, Davacı her ne kadar davalı ...'in yanında şoför sıfatı ile 11.05.1998- 24.12.2008 tarihleri arasında çalıştığını iddia etse de davasını ispat edemediğini, davacının davalı işveren yanında kesin olarak çalışmış olduğu hususunun muğlak olduğunu, yerel mahkemece delillerin eksik toplandığını ve hatalı değerlendirildiğini, dosya kapsamında yanlı tanık ifadeleri esas alınarak hüküm kurulduğunu, kurulan hüküm usule ve yasalara aykırı olduğunu beyanla yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile somut olayda; davacı 11.05.1998-24.12.2008 tarihleri arasında çalıştığını iddia etmiş ise de, dosya arasında 2006 yılı içerisinde resmî kayıtlarla kısmen dahi çalıştığının tespit edilememesi nedeni ile 2006 ve öncesi dönem iddiası hak düşürücü süre nedeni ile reddinin yerinde olduğunu, 2007 ve sonrası çalışma iddiası yönünden; ortadan kaldırma ilamı doğrultusunda gerekli inceleme ve araştırmaların yapıldığı, dosya arasına alınan bilgi belge ve tanık beyanlarına göre en eski trafik ceza tutanağı tarihi olan 27.11.2007 tarihinden 24.12.2008 tarihine kadar davalı işyerinde asgari ücretle çalıştığı ispatlandığından davanın kısmen kabulünün yerinde olduğu gerekçesiyle başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Fer'i müdahil kurum vekili temyiz dilekçesinde, davacının, davalı ...'in yanında şoför sıfatı ile 11.05.1998-24.12.2008 tarihleri arasında çalıştığını iddia etse de davacı davasını ispat edemediğini, davacının davalı işveren yanında kesin olarak çalışmış olduğu hususunun muğlak olduğunu, dosya kapsamında yanlı tanık ifadeleri esas alınarak hüküm kurulduğunu, eksik inceleme ile karar verildiğinden mahkeme kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının 11.05.1998 tarihleri ile 24.12.2008 tarihleri arasında davalı işveren yanında hizmet akdi ile aralıksız çalıştığının tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7 inci maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

2.Bu tür davalarda mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli,

aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli,

bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

3. Değerlendirme

1.Eldeki davada verilen karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olup yapılan araştırma hüküm kurmaya yeterli değildir. Mahkemece tespiti yapılan kabule konu dönemde (2007-2008) davalı ...'a ait ... plakalı araçta ceza kayıtlarının bulunduğu, bunun dışında ...,... plakalı araçlara ait trafik cezasının da bulunması karşısında uyuşmazlık konusu dönemde bu plakaların hangi araç ve kimlere ait olduğu ve davalı ...'la ilişkileri belirlenmeden hüküm tesisi hatalıdır.

Mahkemece yapılması gereken, Emniyet'e müzekkere yazılarak bu araçların uyuşmazlık konusu dönemde tescilleri sorulup malikleri belirlenip dinlenilmek suretiyle ...'la ilişkileri belirlenerek bu araçların ... tarafından kiralanıp kiralanmadıkları değerlendirilmeli, uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuca göre fiili çalışma olgusunun varlığı belirlenmeli, bozma sonrasında yapılacak yargılamada davacının kararı temyiz etmediği nazara alınarak ve oluşan usuli kazanılmış haklar gözetilerek sonucuna göre karar verilmelidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

...