Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/4313 K.2023/4207

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen rücuan tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı Kurum ve davalılardan ... ile Metsan Ltd. Şti. vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili mahkememize hitaben verdiği 20.01.2011 havale tarihli dava dilekçesinde özetle.

Sigortalı Ömer Yazıcı'nın Erzurum Valiliği İl Özel İdaresi unvanlı iş yeri hizmet birimlerinden Yol Ulaşım Şube Müdürlüğü elemanı olarak 14.07.2009 tarihinde ...'a malzeme almaya giderken taşeron firma tankerinin Genç-Lice arasındaki karşı yönden gelen minibüsle çarpışması sonucu hayatını kaybettiğini, sigortalının ...'dan alınacak olan malzemenin tesliminde mutemet elamanı olarak görevlendirildiğini, meydana gelen olayın 5510 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesine göre bir iş kazası olduğunu, sigortalının araçta yolcu olarak bulunduğunu ve bir kusurunun olmadığını,

araç şoförü ...'ın Genç Asliye Ceza Mahkemesinde 2009/94 Esas sayılı dosyası ile yapılan yargılama sonunda tam kusurlu bulunarak cezalandırıldığını, sigortalının hak sahiplerine bağlanan gelirden uğranılan zararın karşılanmasından mesul olduğunu, şoför'ün Metsan Petrol Ürünleri San. ve Tic. Ltd.

Şti'nin elmanı olduğunu, kazadan önce şoförün 24 saat içerisinde 4 saat dinlenme imkanı bulamadığını, şirketin elamanını ağır çalışma şartları altında çalıştırmak suretiyle kazaya sebep olduğunu, bu nedenlerle sigortalının hak sahiplerine 308,00 TL cenaze yardımı, 292.760,69 TL ölüm aylığı olmak üzere toplam 293.068,69 TL'nin yasa gereği yarısını tahsil etme haklarının bulunduğunu, bu miktarın 146.534,36 TL asıl alacak ve onay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiz ile ayrıca kurum zararına sebep olan davalılardan 10.000 TL'nin müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini, fazlaya ilişkin haklarının saklı tutulmasını,

yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı Ergo Sigorta A.Ş vekili cevap dilekçesinde özetle.

72 AE 954 plakalı aracın müvekkil şirket nezdinde 7524 310 17803528 nolu 02.05.2009/ 02.05.2010 vadelerini içeren ZMMS poliçesi ile sigortalı olduğunu, ölüm halinde azami poliçe teminatlarının 14.07.2009 olay tarihi itibari ile 150,000 TL ile sınırlı olduğunu, sorumluluklarının poliçe limitleri ile sınırlı olduğunu, müvekkil şirketin ZMMS poliçesinden kaynaklanan sorumluluğunu hak sahiplerine ödeme yaparak yerine getirdiğini, davacı tarafın 14.07.2009 yılında meydana gelen kaza neticesinde vefat eden Ömer Yazıcı mirasçılarına yapmış olduğu ödemeyi rücuen talep ettiklerini,

poliçeden kaynaklanan yükümlülüğünü yerine getiren müvekkil şirket aleyhine açılan davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı ... San. Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle.

6501019688950 sigorta sicil nosu ile çalışmakta olan Ömer Yazıcı'nın 14.07.2009 tarihinde ... rafinesinden malzeme almaya giden ... yönetimindeki 72 AE 954 plaka sayılı nakliye aracı ...'a gelme istikametinde iken Bingöl-Genç karayolunda karşı yönden gelen bir minibüs ile çarpışması neticesinde şoförün hafif şekilde yaralandığını ancak Ömer Yazıcı'nın hayatını kaybettiğini, müvekkil şirketin kazada doğrudan doğruya herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını, araç şoförü müvekkil şirketin çalışanı olmadığını ve nakliye aracının da müvekkil şirkete ait olmadığını,

Erzurum İl Özel İdaresi ile yapılan sözleşme gereği sorumluluklarının taşınan malzemelerin ...

Tüpraş rafinesinden Erzurum İl Özel İdaresi tanklarına malzeme boşaltılması ile sınırlı olduğunu, hayatını kaybeden Ömer Yazıcı'nın nakliye aracı ile gelmesinin kendi sorumluluklarında olmadığını, görevlendirmenin Erzurum İl Özel İdaresinin sorumluğu altında olduğunu, araç şoförünün kusurunun müvekkil şirkete yükletilmesinin hukuken kabul edilemeyeceğini, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

3.Davalı ... vekili birleşen davada verdiği cevap dilekçesinde özetle; dava konusu rücuan tazminata esas teşkil eden trafik kazasında işveren Erzurum İl Özel İdare Yol şubesi Müdürlüğü ile Metsan Petrol Ürünleri Nakliye İnşaat Oto Gıda Tar. ve Hayvancılık Taah.Maden San.Tic.Ltd.Şti. ‘nin kusurunun bulunmadığını Aynı zamanda Erzurum İl Özel İdare Yol şubesi Müdürlüğü tarafından kendi elemanları olan Ömer Yazıcı’yı görevlendirirken iş sağlığı ve iş güvenliği sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak araç ve gereçleri noksansız olarak yerine getirmek işçilerin de iş sağlığı ve iş güvenliği konusunda alınan her türlü önleme uymakla yükümlü

olduğunu, Oysa ki kazada vefat eden Ömer Yazıcı için işveren Erzurum İl Özel İdare Yol şubesi Müdürlüğü tarafından hiçbir önlem alınmadığı, kendisinin de tankerle seyahat etmemesi gerektiğini, Asıl işverenin Metsan Petrol Ürünleri Nakliye İnşaat Oto Gıda Tar. ve Hayvancılık Taah. Maden San. Tic. Ltd. Şti. Firması olduğunu Müvekkili ile Metsan Petrol Ürünleri Nakliye İnşaat Oto Gıda Tar. ve Hayvancılık Taah. Maden San. Tic. Ltd.

Şti. arasında taşeronluk yapılacağına dair petrol nakliyesi taşımacılığına ilişkin anlaşma veya sözleşmesi bulunmadığını, davacı dava dilekçesinde rücuan tazminat davası için Genç Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/337 Esas 08.09.2018 tarihli Bilirkişi Kusur Raporuna istinaden birleştirme istemli talebi de bu tür davalarda bağlayıcı olmadığını, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince özetle; davanın kısmen kabul kısmen reddi ile 1-Cenaze yarıdımı yönünden; 86,7 TL'nin 20.08.2009 tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'ten alınarak, davacı kuruma verilmesine, 28,9 TL'nin 20.08.2009 tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Limited Şirketinden alınarak, davacı Kuruma verilmesine, 173,4 TL'nin 20.08.2009 tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'dan alınarak davacı kuruma verilmesine,

2-İlk peşin sermaye değeri yönünden; 43.914,10 TL'nin 10.06.2010 tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'ten alınarak, davacı kuruma verilmesine,

İlk peşin sermaye değeri yönünden 14.638,03 TL'nin 10.06.2010 tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Limited Şirketinden alınarak, davacı Kuruma verilmesine,

İlk peşin sermaye değeri yönünden 87.828,20TL'nin 10.06.2010 tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'dan alınarak davacı kuruma verilmesine, dair karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalılardan ... ile Metsan Ltd. Şti. vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Özetle, “... Eldeki davada, davacı Kurum, 14.07.2009 tarihli iş kazası sonucu vefat eden sigortalının hak sahiplerine bağlanan gelirlerin ve yapılan ödemelerin tahsilini talep etmiştir. Mahkemece, verilen karar eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirmeye dayalıdır.

Dosya içerisinde bulunan ilk peşin sermaye değerli gelir tabloları arasında çelişki bulunduğu anlaşılmakla kurumdan sebebi sorularak esas alınması gereken ilk peşin sermaye değerli gelir miktarları sorulmalı, hak sahiplerinden gelirden çıkanlar sorularak bu kişilere yapılan fiili ödeme miktarları ile ilk peşin sermaye değerli gelir miktarları karşılaştırılarak düşük olan miktarın kusur karşılığına hükmedilmelidir.

Ayrıca ilk kararda davalı ... yönünden poliçe limitinin tamamının hak sahiplerine ödendiği gerekçesi ile hakkında davanın reddine karar verilmiş ise de son verilen kararda davalı ... yönünden red kararı verilmemesi ve mahkemece reddedilen miktar yönünden davalılar lehine vekalet ücreti ve yargılama giderlerine hükmedilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma sebebidir. ” gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabul kısmen reddi ile, 1-Cenaze yarıdımı yönünden; 86,7 TL'nin 20.08.2009 tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'ten alınarak, davacı kuruma verilmesine, 28,9 TL'nin 20.08.2009 tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Limited Şirketinden alınarak, davacı kuruma verilmesine, 173,4 TL'nin 20.08.2009 tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'dan alınarak davacı kuruma verilmesine,

2-İlk peşin sermaye değeri yönünden; 42.294,13 TL'nin 10.06.2010 tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'ten alınarak, davacı kuruma verilmesine,

İlk peşin sermaye değeri yönünden 14.098,04 TL'nin 10.06.2010 tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Limited Şirketinden alınarak, davacı Kuruma verilmesine,

İlk peşin sermaye değeri yönünden 84.588,26 TL'nin 10.06.2010 tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'dan alınarak davacı kuruma verilmesine,

3-Davalı ... hakkında açılan davanın ise reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalılardan ... ile Metsan Ltd. Şti. vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı Kurum vekili özetle; kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı ... vekili özetle; kararın bozulmasını talep etmiştir.

3.Davalı ... Ltd. Şti. vekili özetle; kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, rücuan tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme 1.Dosyadaki yazılara, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davacı kurum vekilinin sair, davalılardan ... ile Metsan Ltd. Şti. vekillerinin temyiz itirazlarının tümden reddi gerekir.

2.Eldeki dava dosyası incelendiğinde, mahkemece verilen bir önceki hükmün davalı ... tarafından temyiz edilmemesi karşısında, davacı kurum lehine oluşan usuli kazanılmış hak gözetilerek, anılan davalının ilk peşin sermaye değeri yönünden 87.828,20 TL ile ve buna göre de yargılama giderlerinden sorumluluğuna karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirmeyle yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve kanuna aykırı olup, bozma nedenidir.

Ne var ki, bu yanlışlığın giderilmesi, yeniden yargılamayı gerektirmediğinden, hüküm bozulmamalı, 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Usûlü Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesi yollaması ile 1086 sayılı Hukuk Usûlü Muhakemeleri Kanunu'nun 438 inci maddesi gereğince hükmü temyiz edenin sıfatına göre düzeltilerek onanmalıdır.

VII. KARAR

1)Hüküm fıkrasının (2) numaralı bendinde yer alan “İlk peşin sermaye değeri yönünden 84.588,26TL'nin 10.06.2010 tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'dan alınarak davacı kuruma verilmesine, ” ibaresinde bulunan “84.588,26 TL”nin silinerek yerine “ 87.828,20TL” ibaresinin yazılmasına,

2- Hüküm fıkrasının (4) numaralı bendinde yer alan “5.790,06 TL” ibaresinin silinerek yerine “6.011,38 TL” ibaresinin yazılmasına,

3-Hüküm fıkrasının (5) numaralı bendinde yer alan “1.324,55 TL” ibaresinin silinerek yerine “1.387,12 TL” ibaresinin yazılmasına ve kararın bu şekli ile DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin ilgililere yükletilmesine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, gönderilmesine,