Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/4423 K.2023/4612

Taraflar arasındaki yurtdışı hizmet borçlanması talebinin reddine ilişkin kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, yurt dışında bulunan TC: ... kimlik nolu müvekkili ...'nin isteğe bağlı SSK.'lı olarak 01.07.1994-30.07.1999 tarihler arası davalı kuruma prim ödendiğini, emekli olmak için günlerini toplamak istediğinde isteğe bağlı günlerin 07.09.1997-30.07.1999 tarihler arasının müvekkilinin yurtdışında olması nedeni ile iptal edilmiş olduğunu, davalı kuruma yazı yazılarak 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 01.10.2008 tarihine kadar isteğe bağlı sigortalılığın, davacının yurtdışında bulunması nedeni ile iptal edilemeyeceğini çünkü ikamet şartı aranmadığı belirtilmesine rağmen olumsuz cevap verildiğini,

yapılan işlem usul ve yasaya aykırı olduğunu, müvekkilinin Türkiye’de 07.09.1997-30.07.1999 tarihler arası dahil 01.07.1994-30.07.1999 tarihler arası için isteğe bağlı SSK. lı olduğunu ve primlerini muntazam ödediğini, zor şartlar altında, isteğe bağlı SSK primlerini ödeyen müvekkilinin yıllar sonra isteğe bağlı SSK günlerinden 07.09.1997-30.07.1999 tarihleri arasını iptal ettiğini, ödenen primlerin iade edeceğini bildirilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu gibi Sosyal devlet ve iyiniyet prensibine aykırı olduğunu, yıllarca İsteğe bağlı SSK.lı olarak prim ödeyen müvekkiline, davalı kurumun bilgi vermeden primlerini tahsil edip,

müvekkiline ümit verdiğini, isteğe bağlı sigortalılık mevzuatı, 506 sayılı eski yasaya göre uygulanırken yurtdışında çalışması halinde isteğe bağlılığın geçersiz olacağı hükmü getirilmediğini, 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun'a göre isteğe bağlı ikamet şartı arandığından kurumun 01.10.2008 tarihine kadar isteğe bağlı süreleri iptal etmesi mümkün olmadığını beyanla iptal edilen 07.09.1997-30.07.1999 tarihler arası 4a isteğe bağlı sigortalılığın ihyasını ve aksi yöndeki kurum işleminin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili, davacının müracaatı ile mülga 506 sayılı Kanun'un 85 inci maddesine tabi isteğe bağlı sigortalılığının 01.07.1994 tarihi itibari ile başlatıldığı 01.07.1994-30.08.1997 ve 01.01.1998-30.07.1999 tarihleri arasında primlerini ödediğinin tespit edildiği, 5510 sayılı Kanun m. 4/1-(a) dosyasının incelenmesinde, belli dönemlerde yurtdışına (Hollanda) çıkış-girişinin olduğu tespit edildiği,

davacının Hollanda'daki güncel yurtdışı hizmet belgesi temin edildiği ve yapılan incelemede ilgili ülkedeki fiili hizmetten dolayı adına 08.09.1997 tarihinden itibaren prim yattığını, 08.06.2011 tarihli ve 2011/48 sayılı Genelgesinin yurtdışı sürelerinin yutiçi hizmet süreleri ile çakışması” başlıklı maddesinde, ülkemizle imzalanmış ikili sosyal güvenlik sözleşmelerine göre yurtdışından ülkemizde isteğe bağlı sigortaya prim ödemenin mümkün olduğu Fransa, İngiltere, İsveç ve İsviçre hariç olmak üzere sözleşmeli ülkedeki çalışma süreleri ile ülkemizdeki isteğe bağlı sigortaya prim ödenen sürelerin çakışması halinde,

isteğe bağlı sigortalılık sürelerinin iptal edileceği ve yurtdışı sürelerinin talep halinde borçlandırılacağı hususunun belirtildiği, ülkemizle - Hollanda arasında imzalanan sosyal güvenlik sözleşmesinde Hollanda'dan ülkemizde isteğe bağlı sigortaya prim ödenmesini mümkün kılan bir hüküm bulunmadığından,

davacının Hollanda'daki çalışma süreleri ile ülkemizdeki isteğe bağlı sigortaya prim ödenen süreleri çakıştığı için 07.09.1997-30.07.1999 tarihleri arası isteğe bağlı sigortalılık sürelerinin iptal edildiğini, ve zaman aşımına girmeyen primlerin kendisine iadesi amacıyla başlatılan işlemlerin tamamlanabilmesi için Karadeniz Sosyal Güvenlik Merkezinin 31.01.2020 tarihli yazısıyla bilgi verildiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Yargıtay'ın yerleşik kararlarına göre, Türkiye’de zorunlu sigortalılığı bulunmayan

ve isteğe bağlı sigortalılık tescili yapılan kişilerin Türkiye ile sosyal güvenlik sözleşmesi

bulunan ülkelerde veya sosyal güvenlik sözleşmesi bulunmayan ülkelerde sigortalı

çalışmasının 506 sayılı Kanun'un yürürlükte bulunduğu 1.10.2008 tarihinden önceki süreler

için isteğe bağlı sigortayı geçersiz kılmayacağı açık olup, bu kapsamda 506 sayılı Kanun'a göre isteğe bağlı sigortalılığının 1.7.1994 tarihinde başlatan ve 1.7.1994-30.8.1997 ile 1.1.1998-30.7.1999 tarihleri arasındaki

isteğe bağlı sigorta primleri ödeyen davacının da 8.9.1997

tarihinden itibaren Hollanda’da prim ödemesinde bulunmasının 01.10.2008 öncesi borçlanmasını geçersiz kılmayacağı anlaşıldığından, davanın kabulü ile Kurumca iptal edilen 07.09.1997 - 30.07.1999 tarihleri arası 4/a isteğe bağlı sigortalılığın ihyasına ve aksi yöndeki kurum işleminin iptaline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde; davacının belli dönemlerde yurt dışına çıkış-girişinin olduğunun tespit edildiğini, davacının Hollanda'daki güncel yurt dışı hizmet belgesinin temin edildiğini ve ilgili ülkedeki fiili hizmetinden dolayı adına 08.09.1997 tarihinden itibaren prim yattığının, davacının Hollanda'daki çalışma süreleri ile Türkiye'deki isteğe bağlı sigortaya prim ödenen süreleri çakıştığının belirlendiğini, 07.09.1997 -30.07.1999 tarihleri arası isteğe bağlı sigortalılık süreleri iptal edilmesi gerektiğini,

zaman aşımına girmeyen primlerin kendisine iadesi amacıyla başlatılan işlemlerin tamamlanabilmesi için Karadeniz Sosyal Güvenlik Merkezinin 31.01.2020 tarihli yazısıyla bilgi verildiğini, bilirkişi tarafından bu hususların değerlendirilmediğini belirterek kararı istinaf etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında somut olayda, davacının, 01.07.1994- 30.08.1997 tarihleri arasında 506 sayılı Kanun kapsamında isteğe bağlı sigortalılık nedeniyle prim ödediği, Kurumun isteğe bağlı sigortalı olduğu tarihte Hollanda'da fiili hizmetten dolayı sigortalı olduğu gerekçesiyle 07.09.1997- 30.07.1999 tarihleri arasındaki 506 sayılı Kanun kapsamındaki isteğe bağlı sigortalılığının iptal edildiği;

uyuşmazlık konusu olan dönemde yürürlükte olan 506 sayılı Kanun'un 85 inci maddesinde belirtilen "sosyal güvenlik kanunlarına tabi olarak çalışmaya başladığı" ibaresiyle Türkiye'deki sosyal güvenlik kuruluşları amaçlanmakta olduğundan, gerek sosyal güvenlik sözleşmesi yapılan ülkelerde, gerekse sözleşme yapılmayan ülkelerde çalışan Türk vatandaşlarının Türkiye'de isteğe bağlı sigortalı olabilmelerinin mümkün olduğu, bu nedenle Mahkemenin davacının isteğe bağlı sigortalılık primlerinin yurtdışında çalışmasının bulunduğu gerekçesiyle iptal edilmesine yönelik kurum işleminin iptaline karar verilmesinin yerinde olduğu,

dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında; mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık olmadığı anlaşılmakla istinaf itirazları yerinde görülmemiş ve davalının istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili, istinaf dilekçesinde belirttiği gerekçelerle kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, davacının 07.09.1997- 30.07.1999 tarihleri arasındaki isteğe bağlı sigortalılığının geçerli olduğunun tespiti ile aksi yöndeki kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370, 371 inci, 506 sayılı Kanun'un 85 ve 5510 sayılı Kanun'un 50 inci maddeleridir.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde verilen hükmün yerinde olduğu anlaşılmakla davalı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,