Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/4507 K.2023/5280

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen sigortalılık başlangıç tarihinin tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davalı Kurum vekilinin istinaf isteminin kısmen kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının dava dışı ... adına kayıtlı... sicil sayılı işyerinde 03.07.1988 tarihinde bir gün süreyle çalıştığının ve 03.07.1988 tarihinin sigortalılık başlangıç tarihi olarak tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili sunmuş olduğu cevap dilekçesi ile davanın kamu düzeninden olup yöntemince inceleme ve araştırma yapılması gerektiğini beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 21.05.2021 tarihli ve 2019/137 E., 2021/230 K. no lu kararıyla davanın kabulü ile davacının ... ünvanlı... sicil nolu işyerinde 03.07.1988 tarihinde hizmet akdine dayalı olarak asgari ücretle 1 gün süre ile çalıştığının tespiti ile 506 sayılı Kanun'un 60/G maddesi uyarınca sigortalılık başlangıcının 18 yaşını doldurduğu 10.12.1991 tarihi olduğunun tespitine, davacının davalı ...'a karşı açtığı dava yönünden feragat nedeni ile davanın reddine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 21.01.2022 tarihli ve 2021/2581 E., 2022/223 K. no lu kararıyla davalı SGK Başkanlığı vekilinin istinaf talebinin kısmen kabulüyle; ... 1. İş Mahkemesi'nin, 21.05.2021 tarihli, 2019/137 E, 2021/230 K. sayılı kararının Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.2 maddesi uyarınca kaldırılmasına, davanın kabulü ile davacı ...'ın ... ünvanlı... sicil nolu işyerinde 03.07.1988 tarihinde hizmet akdine dayalı olarak asgari ücretle 1 gün süre ile çalıştığının tespiti ile 506 sayılı Kanun'un 60/G maddesi uyarınca sigortalılık başlangıcının 18 yaşını doldurduğu 10.12.1991 tarihi olduğunun tespitine, şeklinde karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairece 08.06.2022 tarih ve2022/4490 Esas ve 2022/8777 Karar sayılı ilamı ile "Eldeki dava dosyasında, Mahkemece duruşmada dinlenen ve ihtilaf konusu dönemde çalışması dava dışı Garanti İnş. San. Tic. A.Ş. de görülen tanığın yetersiz beyanı dikkate alınmak suretiyle yazılı şekilde sonuca gidilmesi hatalı olmuştur" denilmek suretiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararı bozulmuştur.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile;

"1.1. Bozma sonrası yapılan yargılama sonucunda, Urla SGM, Çeşme Vergi Dairesi Müdürlüğü, ... Mimarlar Odası, ...

Müteahhitler Federasyonu aracılığıyla yapılan komşu işyeri araştırmalarının sonuçsuz kaldığı, 07.12.2022 tarihli duruşmada davacı asilin, “ 1988 yılı Temmuz ayı ...'ın yaptığı Dalyan köy Çeşme adresindeki inşaat işinde inşaat işçisi olarak yaklaşık 9 ay kadar çalıştığını, işverenin kendisine çalışmalarının Kurum'a bildirildiğini ve sigortalarının yapıldığını beyan ettiğini, o dönemin şartlarında sigortasının yapılıp yapılmadığını kontrol etme imkanının bulunmadığını, İnşaat yaptıkları yerin 300-400 metre uzağında aralıklı evlerin bulunduğunu, inşaat çevresinde bulunan binalarda oturanları ya da işyerinin unvanlarını hatırlayamadığını,

o dönemin şartlarında imkanların çok kısıtlı olduğunu, yargılama aşamasında dinlettiği tanıklar ile birlikte çalıştığını, beyanının bundan ibaret olduğunu” beyan ettiği, davacı tanığı ...’ın, “davacının, yakın köylüsü olduğunu, ...’ın Çeşme ilçesi Dalyan mevkiinde 1988 yılında 4 tane villasının inşaatı işleri olduğunu, inşaatın yaklaşık 2 yıl kadar sürdüğünü, kendisinin, ...’ın ve davacının bu inşaatta çalıştıklarını, işveren ...’ın başka firmanın inşaat işlerinde de çalışmak için kendilerini yönlendirdiğini, kendisi ve ...’ın bu şekilde Garanti İnşaat’ın işyerinde çalışmalarının olduğunu,

Garanti İnşaat işyerinde çalışmaları sırasında ...’ın kendisine ait inşaatlarda da çalışmalarının bulunduğunu, kendisinin inşaatlarda usta olarak çalıştığını, davacının ise inşaat amelesi olarak çalıştığını, davacının ...’ın işyerinde 15 aya yakın çalışmasının olduğunu, ...’ın inşaatının yapıldığı yerin tenha olduğunu, yeni yeni inşaatların başladığını beyan ettiği, ilk derece mahkemesinin 24.12.2020 tarihli 5’inci celsesinde dinlenen ve 01.07.1988 – 31.07.1988 tarihleri arasında dava dışı Garanti İnş.

San. ve Tic.

A.Ş. adına kayıtlı 460140,35 sicil sayılı işyerinden bildirimleri bulunan davacı tanığı Mehmet Bolat’ın, “davacı ile Çeşme’de 1988 yılında Kaplan İnşaat işyerinde birlikte çalıştıklarını, kendisini bu nedenle tanıdığını, kendisinin Ağustos ve Eylül aylarında içine alacak şekilde yaklaşık 4-5 ay çalıştığını, ancak tarihlerini tam olarak hatırlayamadığını, kendisinin usta olduğunu, davacının amele olarak çalıştığını, işten ayrıldığında davacının çalışmaya devam ettiğini, davacının yaşının 19-20 civarında olduğunu hatırladığını, henüz askere gitmediğini beyan ettiği anlaşılmaktadır.

1.2.

Sıralanan maddi ve hukuki olgular ile bozmaya konu karar gerekçesi ışığında ve bozma gereğince yapılan inceleme ve değerlendirme sonucunda; toplanması mümkün başkaca kanıt bulunmaması; davacı yararına oluşan karinenin aksini ortaya koyacak herhangi bir kanıtın Kurumca ileri sürülmemesi; işyerinin, uyuşmazlık konusu tarihi kapsar biçimde 506 sayılı Kanun kapsamında faal işyeri olması ve yasal yönteme uygun olarak gerçekleştirilen bildirime dayalı tescilin Kurumca çekişmesiz sürdürülmüş olması, tanık ...'ın beyanı ile davacının Bornova Mesleki Eğitim Müdürlüğü'nde kaydının bulunmadığı,

çalışmasının üretime yönelik olduğu sigortalılık başlangıç tarihi tespitine yönelik davalarda işverene husumet yöneltilmesine gerek bulunmaması ve işveren ...'a dava dilekçesi tebliğ edilmediğinden, hakkında yöntemince açılan bir dava bulunmadığı yönleri de gözetilerek, davanın kabulüne karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki hüküm fıkrası oluşturulmuştur" gerekçesine dayalı olarak;

2. "Davanın kabulü ile; davacı ...'ın ... ünvanlı... sicil nolu işyerinde 03.07.1988 tarihinde hizmet akdine dayalı olarak asgari ücretle 1 gün süre ile çalıştığının tespiti ile 506 sayılı Kanun'un 60/G maddesi uyarınca sigortalılık başlangıcının 18 yaşını doldurduğu 10.12.1991 tarihi olduğunun tespitine," şeklinde karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili; eksik araştırma ve inceleme sonucu verilen kararı kabul etmediklerini, dosya kapsamında yazılı bilgi ve belge bulunmaksızın salt yetersiz tanık anlatımlarına dayalı olarak sonuca gidildiğini, kanıtlanamayan davanın reddinin gerektiğini beyan ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, sigortalılık başlangıç tarihinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2 nci, 108 inci maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeple; Davalı Kurum vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,