Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/4513 K.2023/4197

Taraflar arasındaki kurum işleminin iptali istemli davadan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın reddine dair karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin sigortalılık başlangıç tarihinin 01.10.1984 tarihi olarak kabulü ile çalışma sürelerinin tespitine, müvekkilinin emekliliğine karar verilmesine ve geriye dönük emekli maaşlarının emekli olduğu tarihten itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II.CEVAP

1.Davalı Kurum vekili özetle, davacının şahsi sicil dosyasının incelenmesinde ......../... adresinde bulunan Cevher Döküm Sanayi A.Ş.'ye ait 89691.035 sicil numaralı işyerinden verilmiş bulunan 01.10.1984 tarihli ilk işe giriş bildirgesi ile ilk defa çırak olarak tescil kaydının yapıldığını ve imza ile doğrulandığının görüldüğünü, işe giriş bildirgesinin verildiği işyerinin (yeni adı Nemak ...

Döküm Sanayi A.Ş.) 01.06.1976 tarihinde 506 sayılı Yasa kapsamına alındığını ve halen faal olduğunu, davacının 01.10.1984 tarihinde 14 yaşında iken işyerinde çırak olarak çalışmaya başladığını, ilk işe giriş bildirgesinde de çırak olarak işe başladığının belirtildiğini, olay tarihinde 14 yaşında olan ve işe ilk giren davacının tek başına üretim yapmasının mümkün olmadığını, usta, işçi yada ustabaşılar nezaretinde işi öğrendiğini,

dolayısıyla 1475 sayılı İş Kanunu'nun 5 inci maddesi ile 506 sayılı Kanun'un "Sigortalı sayılmayanlar "başlıklı 3/II-B maddesi uyarınca özel kanunda nitelikleri belirtilen çırakların çıraklık devresi sayılan süre içerisinde malullük, yaşlılık, ölüm sigortaları hükümlerine tabi olamayacaklarını, BK'nın 313 üncü maddesinde tanımlanan şekilde hizmet sözleşmesine dayalı bir çalışma niteliğinde bulunmadığı ve buna istinaden 506 sayılı Kanun'un 108 inci maddesinde öngörülen sigortalılığın başlangıcının kabul edilemeyeceğini beyanla davanın reddini talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili, davacının iddialarının gerçek dışı olduğunu ve ispata elverişli herhangi bir delil de sunulmadığını, hak düşürücü sürenin dolduğunu, davacının talep konusu döneme ilişkin bir çalışmasının mevcut olması halinde dahi işyeri özlük dosyasının saklanması ve ibrazı yükümlülüğünün 31.12.1996 itibariyle dolduğunu, dava tarihi olan 18.11.2019 itibariyle müvekkili şirketin herhangi bir bilgi, belge sunma ve davacının çalışmasının mevcut olmadığını ispat yükümlülüğü bulunmadığını,

müvekkili tarafından geçmişe dönük olarak yapılan incelemede davacının 01.10.1984 - 30.04.1986 döneminde meslek öğrenmek amacıyla çırak olarak eğitim aldığını, 506 sayılı Kanun'un 'Sigortalı Sayılmayanlar'' başlıklı 3/II-B maddesi uyarınca özel kanunda nitelikleri belirtilen çırakların çıraklık devresi sayılan süre içerisinde malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olamayacaklarını beyanla davanın reddini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk derece mahkemesi kararında özetle; "... Dosya arasına giren bilgi ve belgelerin, tanık beyanlarının bir bütün olarak değerlendirilmesi neticesinde dava niteliği itibari gereği davacının davalı ...

Sanayi Anonim Şirketi (yeni adı ...) unvanlı iş yerinde 01.10.1984 tarihinde 1 gün çalıştığının, sigortalılık başlangıç tarihinin bu tarih olduğunun tespiti ile bu tarih itibariyle emekli aylığı almaya hak kazandığının ve geriye dönük emekli maaşlarının işleyecek yasal faiziyle beraber davacıya ödenmesi talebine yöneliktir, Dosya kapsamından sabit olduğu üzere; davacı hakkında kurumda 89691.035 sicil numaralı iş yerinden verilmiş bulunan 01/10/1984 tarihli ilk işe giriş bildirgesiyle beraber davacının ilk defa çırak olarak tescil kaydının yapılmış olduğu anlaşılmaktadır.

Davacının doğum tarihi 14.08.1970 tarihi olup ilk işe giriş bildirgesinin verildiği tarih dikkate alındığında davacının 14 yaşında olduğu anlaşılmaktadır.

Yargılama aşamasında dinlenilen davacı tanığı ... davacının iş yerinde çırak olarak çalıştığını beyan ettiği, bordro tanığı ...'in beyanında iş yerinde çırak olarak çalışan kimseler bulunduğu ancak davacıyı hatırlamadığını beyan ettiği, bordro tanığı ...'nın beyanında iş yerinde çıraklık eğitim merkezi mevcut olduğunu, her sene neredeyse 30 tane çırak yetiştirdiklerini, davacıyı tanımadığını beyan ettiği, bordro tanığı ...'nın beyanında fabrikaya çırak olarak gelen kişiler olduğunu ancak davacıyı hatırlamadığını beyan ettiği, bordro tanığı ...'ın beyanında;

davacıyı hatırlamadığını, iş yerinde okullardan çırak olarak gelene ve yanlarına verilen çocukları olduğunu, bu çocuklara işin nasıl yapıldığını, tezgahın nasıl kullanılacağını ve temizlendiğini, iş güvenliğinin nasıl olacağını kendi gözetimlerinde tetkik ettiklerini beyan etmişlerdir.

Tüm dosya kapsamından sabit olduğu üzere davacının iş yerinde çırak olarak bulunduğu, oradaki ustalardan ve usta başı olan kişiler nezaretinde işi öğrendiği, tek başına herhangi bir şekilde üretime dahil olmadığı, çıraklık devresi sayılan süre içerisinde kişilerin malullük, yaşlılık, ölüm sigortaları hükümlerine tabi olamayacakları, bu kişilerin çalışmalarının hizmet sözleşmesine dayalı bir çalışma kabul edilemeyeceği, bu haliyle davacı tarafın sigortalılık başlangıç tarihinin 01.10.1984 olarak tespiti talebinin kabulünün mümkün olmadığı anlaşılmakla davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." gerekçesine dayalı olarak,

"Davanın reddine" karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf yoluna başvurmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı işveren tarafından müvekkili adına sigorta giriş yaptırıldığını ve SGK dökümlerinde müvekkilinin davalı firmada çalıştığının görüldüğünü, müvekkilinin emekli olma talebinin haksız olarak reddedildiğini, müvekkiline verilen cevapta 01.10.1984 tarihli işe giriş bildirgelerine karşılık ödenen primlerin denetim raporları sonucu iptal edildiğinin bildirildiğini, müvekkilinin davalı firmada gerçekten çalıştığını, müvekkilinin davalı firmada işçi gibi çalıştığını, üretime aktif olarak dahil olduğunu, firma tarafından müvekkili adına sigorta girişinin yapıldığını,

müvekkilinin sigorta kartının dosyada mevcut olduğunu, müvekkilinin tek başına çırak olarak çalışmadığını, müvekkilinin kazandığı emeklilik hakkı elinden alınarak mağdur edildiğini beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosyadaki kayıt ve belgelerin incelenmesinden, davacının işe giriş bildirgesinin verildiği tarihte çırak olarak işe başladığı, davacı tanığı ... beyanında davacı ve kendisinin çırak olarak çalıştığının ifade edildiği, davacı ve iş bu tanığın işveren tarafından sunulan bordroda çıraklara mahsus hazırlanan bordro listesinde bulundukları görülmektedir.

Nitekim davacı taraf dava dilekçesinde ve istinaf başvuru dilekçesinde çırak olarak çalıştığını açıkça vurgulamıştır. Belirtilen iş bu deliller ışığında davacının çıraklık kapsamında üretime dönük bir kısım çalışmalarının bulunmasının olağan olduğu açık olmakla uzun vadeli sigorta kolunda kabulü yasal olarak mümkün olmadığından davacının davasının reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmediği gerekçesiyle başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, süresi içinde davalı kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda temyiz talebinde bulunmuştur.

C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 86 ıncı maddesi.

3. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle, Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,