Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/4651 K.2023/5030

Taraflar arasındaki ödeme emrinin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili, Seyitoğlu Tekstil Konfeksiyon İmalat..Ltd.Şti.'nin prim borçları ve idari para cezası nedeniyle düzenlenen ödeme emirlerinin iptalini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı kurum vekili, kurum işleminin yerinde olduğunu belirterek davanın reddine, 6183 sayılı Kanun'un 58 inci maddesi gereğince %10' da aşağıda olmamak üzere Haksız Çıkma Tazminatına (Kötüniyet Tazminatına) hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile.

Kurum tarafından ihbara dayalı olarak Merkez İlçe Jandarma Komutanlığı tarafından 28.11.2018 tarihli yazıda belirtilen ve izinsiz çalıştırıldığı ifade edilen kişiler esas alınarak dava konusu ödeme emirlerinin gönderilmiş olması, İş müfettişi yardımcısı tarafından denetim gerçekleştirilmiş olması ve bu denetim sonucunda herhangi bir sigortasız ve/veya çalışma izni olmaksızın çalışan bulunduğuna dair tespit yapılmamış bulunması, Kamu İdarelerinin Denetim Elemanlarınca Yapılacak Tespitler Hakkında Yönetmelik’te Jandarma personelinin denetim elemanı olarak değerlendirilme imkanının olmaması,

bu haliyle denetim elemanı olmayan personelce yapılan tespite dayalı olarak davalı kurumca ayrı bir inceleme ve/veya denetim yapılması gerekmesine karşılık başkaca bir işlem yapılmaksızın cezai işlem tesisinde bulunulması nedenleriyle, dava konusu olayda davacının yöneticisi olduğu şirkette 2018 yılında sigortasız çalışan olduğuna delalet eden mevzuata uygun somut bir belirleme olmadığı belirtilerek davanın kabulüne, davacı ...'a tebliğ edilen 2020/010962 takip numaralı, 2020/010963 takip numaralı, 2020/010964 takip numaralı, 2020/010965 takip numaralı, 2020/010966 takip numaralı, 2020/010967 takip numaralı, 2020/010968 takip numaralı,

2020/010970 takip numaralı ve 2020/010971 takip numaralı ödeme emirlenin iptaline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili; ilgili mevzuat, İş-Kur mevzuatı ve Jandarma Komutanlığına davacı tarafça sunulan çalışan listesi dikkate alındığında sigortalının kuruma bildirilmeyen eksik günlerde hizmet sözleşmesi ile çalıştırıldığını, kurumca yasal mevzuat gereği işlem yapıldığını, bu işlemlerin iptali için davacı tarafça kuruma karşı Ordu 1. İdare Mahkemesi Başkanlığına 2020/930 E.-2020/932 E Sayılı dosyaları ile açılan davalarda kurum lehine karar verildiğini, aynı mahkemenin 2020/931 E. Sayılı dava dosyası ile açılan davada kurum işleminin iptaline karar verildiğini, davacının,

sigortalıların İş-Kur işbaşı eğitim vb. bir program için başvuru yapanlar oldukları yönündeki iddialarının asılsız olduğunu, davacı tarafça iddia edildiği gibi öncelikle işverene başvuru yapılıp sonrasında İş-Kur'a başvuru yapılması gerektiği yönünde bir hüküm bulunmadığını, kurumca ...

İş-Kur İl Müdürlüğü ile yapılan yazışmalarda kaçak işçi olarak Jandarma Komutanlığı tarafından yazı ekinde gönderilen listede adı yer alan 79 kişiden 5'inin İş-Kur kursiyeri olduğunun ve geri kalan 74 kişinin çalışma izninin olmadığının ve sigortasız olarak kayıt dışı çalıştırıldığının tespit edildiğini belirterek kararı istinaf etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; bu kapsamda prim borcu yönünden değerlendirme yapıldığında; ...

Merkez Jandarma Komutanlığı tarafından sigortasız işçi çalıştırıldığına dair düzenlenen tutanağın sadece yazılı evraka dayanması, somut bir tespit yapılmamış olması, düzenlenen belgenin aksi sabit oluncaya kadar geçerli belgelerden olmaması, ödeme emrine konu borcun tahakkuk ettirildiği döneme ait bodrolu çalışanların listedeki kişilerin işyerinde çalışmadığını, işyerinin kapasite itibariyle büyük olmadığını beyan etmiş olmaları, listede bulunan işçilerin çalıştığına dair hiçbir beyan bulunmaması, denetim dönemine denk gelen tarihlerde Aile,

Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı İş Müfettiş Yardımcısı tarafından da denetim yapılmış ve sigortasız çalışmaya ilişkin tespit yapılmamış olması, sigortasız çalıştığı iddia edilen kişilerin tamamı yabancı uyruklu olup kişi sayısının da fazla olması nedeniyle komşu işyeri tanığı dinlenilerek sonuca gidilmesinin mümkün olamayacak olması nazara alındığında Mahkemece ödeme emirlerinin iptaline karar verilmesinin yerinde olduğu anlaşılmış, davalının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresinde davalı kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı kurum vekili istinaf dilekçesinde yer verdikleri hususları belirterek kararın bozulmasını talep etmişlerdir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, ödeme emirlerinin iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanunun 88 inci maddeleridir.

3. Değerlendirme 5510 sayılı Kanunun 88/20 inci maddesinde “Kurumun sigorta primleri ve diğer alacakları haklı bir sebep olmaksızın bu Kanunda belirtilen sürelerde ödenmez ise kamu idarelerinin tahakkuk ve tediye ile görevli kamu görevlileri, tüzel kişiliği haiz diğer işverenlerin şirket yönetim kurulu üyeleri de dahil olmak üzere üst düzeydeki yönetici veya yetkilileri ile kanuni temsilcileri Kuruma karşı işverenleri ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur.” hükmü öngörülmüştür.

İnceleme konusu davada; davacının Seyitoğlu Tekstil Kon. İmalat... Ltd. Şti.'nin 12.02.2016-10.08.2018 tarihleri arasında kurucu tek ortağı ve şirketi temsil ve ilzama yetkili müdür olduğu, ...

Merkez Jandarma Karakol Komutanlığının adli bir suç için yaptığı araştırma sırasında ilgili şirkete ait fabrikadan çalışan listesinin istenildiği, kolluk birimlerine verilen listenin Merkez İlçe Jandarma Komutanlığı tarafından kuruma intikal ettirildiği, bildirilen listede isimleri yer alan kişilerin ilgili dönemler için işe giriş bildirgesi, işten ayrılış bildirgesi, 1'er günlük prime esas kazanç üzerinden ek aylık prim ve hizmet belgesi tanzim edilmesinin istenildiği, ancak bildirim yapılmadığı için re'sen işlem yapılarak prim borcu ile idari para cezası tahakkuk ettirildiği anlaşılmaktadır.

Dava dilekçesinde. Kolluk birimlerine verilen listede ... Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğünce işyeri bünyesinde Aktif İşgücü Hizmetleri kapsamında düzenlenen kurslara katılan yabancı uyruklu kişilerin yanında meslek edindirme kursuna katılmak ve bir meslek edinmek için başvuruda bulunan ve bilgileri alınan yabancı uyruklu kişilerin de sehven yer aldığı ve bu kişilerin iş yerinde çalıştığı değerlendirilerek işlem yapıldığı belirtilmektedir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş ise de yapılan inceleme ve araştırma hüküm kurmaya yeterli ve elverişli değildir. Bu itibarla söz konusu listedeki kişilerin iş yerinde çalışıp çalışmadığının araştırılması gerekmektedir. Davacının ortaklıktan ayrıldığı 02.08.2018 tarihinden önce işe girişi olanlar yönünden adı geçen yabancı uyruklu kişilerin kursiyer olup olmadıkları Türkiye İş Kurumu tarafından bu anlamda şirkete gönderilip gönderilmedikleri araştırılmalı, buna ilişkin kayıtlar celp edilmeli, kursiyer ya da çalışan olup olmadıkları belirlenerek sonucuna göre karar verilmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,