Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/4718 K.2023/4501

Taraflar arasındaki sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının, işveren davalılar ... ve ...'nin iş yeri bina inşaatında 01.12.1985 tarihinde işçi olarak çalışmaya başladığını, Edirne Sosyal Güvenlik Kuruluna işe giriş bildirgesi verilerek... sicil numarası ile kaydedildiğini, müvekkilinin işe başlangıç tarihinin 01.12.1985 olduğunu, müvekkilinin halen sigortalı olup emekliliğe hak kazandığını, müvekkilinin bu işyerinde hizmet akdiyle çalışması sebebiyle sigortalılığın başlangıç tarihinin 01.12.1985 tarihinin olduğunun tespiti gerektiğini belirterek davanın kabulü ile müvekkilinin sigortalı hizmet başlangıcı tarihinin 01.12.1985 olarak tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili tarafından cevap dilekçesinde, 6552 sayılı Kanun'un 64 üncü maddesi İle 30.01.1950 tarihli ve 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanun'un 7 inci maddesine eklenen 4 üncü fıkra gereği, "(Ek:10/09/2014 - 6552/64 md.) SGK Başkanlığı'nın "Feri Müdahil" sıfatı ile dava ve duruşmalara katılımı yönünde karar verilmesi, müvekkili kurum SGK Başkanlığı aleyhine hüküm kurulmamasını gerektiğini, dava açılış tarihi itibariyle davacının talepleri 5 yıllık hak düşürücü süre yönünden reddedilmesi gerektiğini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde, kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık 01.12.1985 tarihinin sigorta başlangıcı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun'un 2 inci, 6 ıncı, 9 uncu, 60 ıncı maddenin (G) fıkrası, 79 uncu,108 inci maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 inci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ıncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanunlar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme 1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır

2.Eldeki davada, mahkemece eksik inceleme ve değerlendirme sonucunda yazılı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

Davacı adına verilen 01.12.1985 tarihli işe giriş bildirgesinin tam olarak hang,i tarihte Kuruma intikal ettiği tarihe ilişkin kaşenin silik olması nedeniyle anlaşılamadığından işe giriş bildirgesinin Kuruma hangi tarihte intikal ettiği Kurumdan sorulmalı, işe giriş bildirgesinin verildiği Yaşar-... unvanlı 18123 sicil no.lu iş yerinin tescil bilgileri Kurumdan istenilmeli,iş yerinden 1985/3 üncü dönem bordrosu verilmediği belirtilerek 1985/1 ve 2 inci dönem bordrolarının gönderildiği anlaşılmakla bu dönem bordro çalışanlarından dinlenmeyen ... dinlenmeli, inşaat işyeri ile ilgili Belediyeden ruhsat kaydı, tadilat kayıtları, iskan raporu,

abonelik vb. bilgi ve belgeler istenmek suretiyle inşaat işyerinin varlığı belirlenmeli, komşu tanığı olarak dinlenen ...'nın oturduğu adreste dava konusu dönemde ikamet edip etmediği belirlenmeli, diğer tanık Şadan Çetiner'in tekrar beyanı alınarak dava konusu inşaatta davacının çalışmasına yönelik bilgi ve görgüsüne başvurulmalı, yeterli kanaat edinilememesi halinde,davacının çalışmasını bilebilecek komşu/komşu iş yerlerinin neler olabileceği yönünde beyanına başvurularak,çalışma kayıtları da getirtilerek bu kişilerin bilgi ve görgülerine başvurulmalı,

böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,Temyiz harcının istek halinde ilgililere iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,