Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/479 K.2023/1202

Taraflar arasındaki hizmet tespitine ilişkin davadan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf ve fer'i müdahil kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf ve fer'i müdahil vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı dava dilekçesinde özetle; davalı ... Belediyesinin sorumluluğunda bulunan parkta "bekçi, çöpçü, bahçıvan" olarak 24.06.2009 ile 21.10.2016 tarihleri arasında çalışmasına rağmen hizmetlerinin Kuruma eksik bildirildiğini ileri sürerek 24.06.2009 ile 24.06.2014 tarihleri arasında geçen çalışmalarının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... Belediyesi Başkanlığı vekili cevap dilekçesi sunmamıştır. Fer'i müdahil ... Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle; hizmet tespitine ilişkin davaların kamu düzenine ilişkin olması nedeniyle hiçbir şüpheye yer bırakmayacak şekilde araştırılması gerektiğini, eldeki davada hak düşürücü ve zamanaşımının gerçekleştiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü ile Davacının Silvan SYDV bünyesinde; 01.01.2013- 31.01.2013 tarihleri arasında 30 gün, 01.04.2013- 30.04.2013 tarihleri arasında 30 gün, 01.07.2013- 31.07.2013 tarihleri arasında 30 gün, 01.09.2013- 30.09.2013 tarihleri arasında 30 gün,

01.12.2013- 31.12.2013 tarihleri arasında 30 gün, 01.03.2014- 31.03.2014 tarihleri arasında 30 gün, tarihleri arasında kesintisiz ve sürekli olarak toplam 180 gün dönemin asgari ücreti ile çalıştığının tespitine, sair talebin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri ve fer'i müdahil kurum vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; eksik inceleme sonucunda hüküm kurulduğunu, müvekkilinin çalışmasının dosya kapsamında kanıtlandığını belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

Davalı ... Belediyesi Başkanlığı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemece verilen kabul kararının hatalı olduğunu belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

Fer'i müdahil ... Başkanlığı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemece verilen kabul kararının hatalı olduğunu belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile somut olay bakımından davacının çalışmalarının geçtiğini ileri sürdüğü işyeri belediye olup bir kamu kuruluşu niteliğinde olması sebebiyle söz konusu işyerinde geçen çalışmaların resmî kayıtlara dayanması ve ücretlerin yazılı belge ile ödenmesi esas olmakla birlikte, Belediyenin, yapmış olduğu yardım karşılığında davacıyı parkta çalışmaya sevk ettiği, anılan ödemelerin sosyal yardım niteliğinin ortadan kalktığı ve davacının söz konusu çalışmalarının karşılığını oluşturduğu gözetilip, bu durumda,

bahse konu ödemeler ücret olarak nitelendirilip sadece yardım yapılan aylar yönünden davacının ücret olgusunu kanıtladığı anlaşılmakla davacı vekilinin, davalı vekilinin ve fer'i müdahil Kurum vekilinin istinaf istemlerinin 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 inci maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf ve fer'i müdahil kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, eksik inceleme sonucunda hüküm kurulduğunu, müvekkilinin çalışmasının dosya kapsamında kanıtlandığını belirterek davanın kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili, davalı kurumun her şeyden önce kamu kurumu huviyetinde olduğu hususu nazara alındığından davacının iddiasının yersiz olduğu, resmi kamu kurumu niteliğinden olan müvekkil kurumun sigortasız çalıştırma yapmasının hayatın olağan akışıyla dahi bağdaşmayacağı, kaldı ki davalının kamu kurumu olduğu, tüm kayıt ve belgelerin usulüne uygun tutulduğu, yazılı delilin resmi kurumlarda asıl olduğunu, yerel mahkemece verilen kabul kararının hatalı olduğunu belirterek davanın reddi ile İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Fer'i müdahil kurum vekili, davanın reddi gerektiği halde kısmen kabul kararı verilmesi usul ve yasaya aykırı olduğunu beyanla davanın reddi ile İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1) Dava, 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun’un m. 86/9 uncu maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Maddeye göre, “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.”

Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.

2) Hizmet tespiti davalarının amacı hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunmasıdır. Hizmet akdine dayalı çalışma olgusunun ispatında delil sınırlandırması yoksa da davacının Kurum sicil dosyası, işyeri özlük dosyası temin edilip işyerinin Kanunun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlendikten sonra iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, hangi işyerinde ne iş yapıldığı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliği, prime esas kazanca tabi ücretin ne olduğu, çalışmanın sürekli, kesintili, mevsimlik olup olmadığı eksiksiz bir şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır.

Taraf tanıklarının sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, işyeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça işyerinin müdür, amir, şef, ustabaşı ve postabaşı gibi görevlileri ve o işyerinde çalışan öteki kişiler ile o işyerine komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar dahi dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.

3. Değerlendirme Eldeki davada Mahkemece verilen karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olup yapılan araştırma hüküm kurmaya yeterli değildir.

Davacının çalıştığı işyerinin resmi kurum niteliğinde Belediye işyeri olup tüm işlem ve eylemlerinin resmi olarak yapılmasının esas olduğu, davacının sürekli çalıştığı iddiası karşısında, mahkemece resen araştırma ilkesi gereğince davacının beyanı alınarak, davalı kamu kurumu işyeri olan belediyede her yıl belediyenin hangi işyerlerinde kimlerle çalıştığı, emir ve talimatları kimden aldığı, ne iş yaptığı, ödemelerin nasıl, ne şekilde, hangi işlemler sonucu yapıldığı açıklattırılarak davacının davası somutlaştırılmalı;

belediyeden ilgili birimlerdeki bu çalışmaları ile ilgili işe giriş çıkış bilgileri, sözleşmeler, ücret bordroları, puantaj kayıtları istenmeli, davacı ile ilgili belge yoksa bu birimlerde diğer çalışanların listesi ve işyeri bordroları istenerek bu birimler nezdinde resmi sıfatla çalışan kişiler (müdür, amir, memur gibi) ile bordrolu çalışanlar tespit edilerek beyanlarına başvurulmalı, belge gönderilmemesi halinde sebepleri üzerinde durulmalı, resmi veya yazılı kayıtların bulunmadığı tarihlerde alınan bu beyanlar ile eldeki deliller bir arada değerlendirilmeli,

belediye encümeni tarafından davacının parklarda çalıştırılacağına dair bir karar alınıp alınmadığı araştırılmalı, ayrıca davalı işverenin kamu kurumu olduğu ve kamu kuruluşlarındaki çalışanların hizmetlerinin kayıtlara geçirilmesinin ve ücret ödemelerinin belgelere dayandırılmasının esas olduğu göz önünde tutulmak suretiyle uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek, eksik araştırma ve inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,