Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/4873 K.2023/6690

Taraflar arasındaki kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde.

Kurum denetmenlerince ...'nın evine gelerek tutulan tespit tutanağında davalı ...'ın 2008 den beri devamlı çalıştığının bildirilerek, 1918 doğumlu ...'ya da işveren olarak kabul ederek imza attırıldığını, bu kez işveren ...'ya ...'da sürekli oturan kızı ..., eşi ... ve yine aynı yerde devamlı oturan oğlu ...'nın annelerine yardım için gönderdikleri parayı ...'nın Banka ve PTT ye gidememesi nedeniyle talebi üzerine davalı ...'ın PTT Posta Çeki hesabına gönderdiklerini, Kurumun bu hesabı kontrol ettiğinde bu kez davacıları davalının işvereni olarak kabul ederek adlarına işyeri tescili yapıldığını, davacıların işveren olmadıklarını,

davalının işe alınmasında kendilerini tanımadıklarını, ancak bayramlarda ziyarete gittiklerinde davalının part time olarak gelip yardım ettiğini, davalının başka yerde çalıştığını, davalı ... ile iş ve işveren ilişkilerinin bulunmadığını, davalının Kuruma verdiği dilekçesinde ...'nın yanına yardım için gittigini belirttiğini, o dilekçesinde ... veya ...'dan hiç bahsetmediğini belirterek, kurum işleminin iptalini, işveren olmadıklarının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; ...'nin evinde 29.05.2012 tarihinde yapılan yerel denetimde, Samiye Kocaballı'nın evinde ... isimli bayanın ...'nın bakım işinde çalıştığının tespit edildiği ve yapılan görüşmede, kendisinin 23.03.2008 tarihinden itibaren bu kişinin bakımını yaptığını beyan ettiği, ...'ın işe başlama tarihi, kimlik bilgileri ve beyanı düzenlenen yerel denetim tutanağına alındığı,

bu kişi ile yapılan görüşmede ücretlerinin PTT Bankası aracılığı ile ...'nın çocukları tarafından hesabına yatırıldığını beyan etmesi nedeniyle PTT Genel Müdürlüğü Parasal Posta işletme Dairesi Başkanlığına 29.05.2012 tarihli yazı ile hesap hareketlerinin istenildiği, 22.06.2012 tarih 16722 sayılı ekteki cevabi yazıda, posta çeki açılış tarihinin 08.04.2010 tarihi olduğu ve bu tarihten itibaren hesap hareket bilgilerinin incelenmesinden davacıların düzenli olarak çalışan ...'ın maaşını gönderdiklerinin tespit edildiği, yapılan işlemde yasaya aykırı bir durumun söz konusu olmadığı belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalı ... cevap dilekçesinde; davacıların ve vekilleri olan ...'nın anneleri olan ...'ya 23.03.2008 tarihinden itibaren baktığını, ...'nın bürosunda davacılarla telefonla konuşarak bir arada çalışmasının kararlaştırıldığını, ilk başta ödemelerin davacılar tarafından ...'ya gönderildiği, ancak bu şekilde ödemelerin kendisine ulaşmasının aksaması üzerine Posta Çeki Hesabı açılarak buradan kendisine bakıcı ücreti olarak ödeme yapıldığını, işçilik alacakları davası olduğunu, davacıların amacının ...'nın işveren olarak işlem tesis edilerek işçilik alacaklarını tahsil imkanını ortadan kaldırmak olduğunu, işverenlerinin davacılar ile ... olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Davacının davasının kabulü ile, davacıların davalı ...'a işverenlik sıfatının bulunmadığının tespitine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili tarafından davacılar aleyhine açılan tazminat davasını hükümsüz bırakmak için bu davanın açıldığın, bakılan annenin hiçbir mal varlığı olmadığını, Samiye Kocaballı’nın işveren olduğuna ilişkin hiçbir tanık beyanı olmadığını, işverenin işçiyi işe alan yapılacak işi gösteren ücretini ödeyen kişi olduğunu, ... Hanım’ın işveren olarak değerlendirilmesinin hatalı olduğunu, mahkemece alacağa hükmetme ihtimali yüksek olduğundan alacağın tahsil etmesinin imkansız kılmak için bu davayı açtıklarını belirterek, kararın kaldırılmasını davanın reddini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili, istinaf dilekçesi ile benzer sebeplerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacıların davalı ...'ın işvereni olduklarına dair kurumca tesis edilen işlemin iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1-6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2-Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddesi olup, bu tür davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re'sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

3.Değerlendirme

İnceleme konusu davada, davalı Kurum denetmenlerince düzenlenen 15.08.2012 tarih ve 2012/MÜ/104 sayılı İnceleme Raporu ile davalı ...'ın davacı ...'nın annesi, diğer davacı ...'ün ise kayın validesi olan ...'nın kendi evinde bakım işinde sigortasız olarak çalıştırıldığı, davacıların ise davalı adına yaptıkları ödemeler nedeniyle işveren oldukları değerlendirilerek davalının 20.04.2010-29.05.2012 tarihleri arasında geçen hizmet süreleri için APHB ile davalı adına İşe Giriş Bildirgesinin düzenlenmesi yönünde tesis edilen kurum işleminin iptalinin talep edildiği,

mahkemece yapılan yargılama sonucunda davacılar ile davalı ... arasında bağımlılık unsuru bulunmadığı, dava dışı ... ile ...'dan emir ve talimat aldığı, bu kişilerin denetiminde çalıştığı, davacıların işveren olarak nitelendirilemeyeceği kabul edilerek davanın kabulüne karar verilmiş ise de, dosyada yer alan bilgi ve belgeler karar vermeye elverişli görünmemektedir.

Dosya kapsamında toplanan belgelere göre, davacılar hakkında davalı Kurumca tesis edilen işlemle birlikte İdari Para Cezası da uygulanması üzerine ...

İdare Mahkemesince 2013/34 Esasına kayıtlı dava dosyasından yapılan yargılama sonucu verilen 2013/307 K. sayı ve 23.05.2013 tarihli ilamda; davacılar tarafından ödeme yapılmış ise de, anneleri adına yapıldığı, davalı Kurum denetmeni tarafından düzenlenen tutanakta da davacıların annesinin işveren olarak kayıt altına alındığı, davacıların işveren olarak nitelendirilemeyecekleri, parasal ödemenin işveren olarak nitelendirilmesine yeter ölçüt olmadığı hususları değerlendirilerek, İdari Para Cezasına itirazın reddine ilişkin davalı Kurumun 17.12.2012 tarih ve 89 sayılı işleminin iptaline karar verildiği,

söz konusu ilamın 21.11.2018 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır. Dosya içerisinde mevcut ...

SGK İl Müdürlüğü'nün 29.12.2020 tarihli yazısında ise; davacılar adına işlem gören 1016447 sicil numaralı "yaşlıların bakım işi" işyeri dosyasının 20.04.2010 tarihinde kanun kapsamına alındığı, İdare Mahkemesinin 2013/34 E., 2014/307 K. sayılı kararına istinaden 20.04.2010 tarihinde kanun kapsamından çıkarıldığı, 29.12.2020 tarihinde iz işlemi yapıldığı ve borcu bulunmadığının bildirildiği anlaşılmakla, mahkemece davalı Kurumun İdare Mahkemesi kararına istinaden kendi işlemini iptal ettiği nazara alınarak davanın konusuz kalıp kalmadığı araştırılıp irdelenerek elde edilecek sonuca göre karar verilmelidir.

Öte yandan, gerek İdare Mahkemesi kararı gerekse yukarıda izah olunan 29.12.2020 tarihli kurum işlemi davacıların işverenlik sıfatı olmadığına dayanmaktadır. Ancak dosya kapsamında toplanan delillere göre davalı ...'ın çalışma olgusu sabit olup, işverenin farklı olması, davalı Kurumun bu yöndeki tespitini ortadan kaldırmaz. Özellikle davacılardan ..., vefat ettiği anlaşılan annesi ...'nın mirasçıcı olduğuna göre mirasçı sıfatıyla da olsa işverenlik sıfatı devam edecektir. Bu kapsamda çalışma olgusunun varlığı da dikkate alınarak mahkemece yapılacak iş; tüm deliller toplanarak uyuşmazlık konusu husus hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmekten ibarettir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI.KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1-Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,