Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/4903 K.2023/5541

Taraflar arasındaki sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı SGK vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararın davalı SGK vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının, Günsan Tekstil San. Tic. Ltd. Şti. unvanlı işyerinde 27.01.1992-27.04.1992 tarihleri arasında çalıştığını, işe giriş bildirgesinin de Kuruma verildiğini ancak dönem bordrosu verilmediği gerekçesiyle bu tarihin sigorta başlangıç tarihi olarak kabul edilmediğini ileri sürerek davacının anılan tarihler arasındaki çalışmaların tespitine karar verilmesini talep etmiş; 04.03.2020 tarihli oturumda talebini daraltarak sigortalılık başlangıç tarihinin 27.01.1992 tarihi olduğunun tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili, davanın hak düşürücü süre içerisinde açılmadığını, işe giriş bildirgesi verilmesine rağmen işverence dönem bordrosu verilmediğini, çalışma olgusunun hiç bir tereddüte mahal verilmeden ispatlanması gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının ...sicil numaralı Günsan tekstil San.Tic. Ltd.Şti. ünvanlı iş yerinde sigorta başlangıç tarihinin 27.01.1992 tarihi olduğunun tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı SGK vekili istinaf dilekçesinde, toplanan delillerin fiili çalışmanın ispatı için yetersiz olduğunu, davacı tanıklarının beyanları doğrultusunda hüküm kurulamayacağını, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı SGK vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık 27.01.1992 tarihinin sigorta başlangıcı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2 inci, 108 inci maddesi hükümleridir.

506 sayılı Kanunun 108 inci maddesi gereğince sigortalılık başlangıç tarihinin belirlenmesine ilişkin açılan her dava, sigortalılığın saptanması istemini de içerdiğinden, aynı Kanunun 79 uncu maddesinin 10 uncu fıkrası kapsamında bir günlük çalışmanın belirlenmesi davasıdır.

Bu nedenle hizmet tespiti davalarındaki kanıtlama yöntem ve ilkeleri benimsenip uygulanmalı, başka bir anlatımla, sigortalılıktan söz edilebilmesi için, çalışmanın varlığı, hizmet tespiti davaları yönünden kabul edilen yöntem ve ilkelere uygun biçimde saptanmalıdır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

3. Değerlendirme

1.Eldeki davada, mahkemece verilen hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır. Davacının davaya konu çalışmasına ilişkin 27.01.1992 tarihli işe giriş bildirgesinin verildiği davalı şirkete ait ...sicil no.lu iş yerinin işyeri tescil bilgileri istenilmediğinden mahiyeti tam olarak anlaşılamamıştır.

Bu itibarla, mahkemece, avalı şirkete ait ...sicil no.lu iş yerinin adresi mahiyeti kanun kapsam dönemini içerir şekilde tescil bilgileri ile işyerinin 15.10.1991 tarihinde kanun kapsamına alınıp aynı gün itibariyle kapsamdan neden çıkarılmış olduğu hususu davalı Kurumdan sorulmalı,davalı Kurum tarafından anılan işyeri ile ilgili kapsam, mahiyet ve adresi ile ilgili gelen bilgilere göre, kapsam ve dava konusu dönem itibariyle işyeri adresine talep konusu dönemdeki komşu iş yerleri vergi dairesi, belediye ve SGK’dan resen araştırılarak,

komşu işyeri sahipleri ve sigortalı çalışanları yöntemince tespit edilerek bilgi ve görgülerine başvurulmalı, öte yandan, davacının talep tarihi ve iş yerinin Kurumdaki ilk tescil tarihi de belirtilmek suretiyle ilgili vergi dairesinden vergi mükellefiyet durumu ve ilgili kayıtları getirtilmeli,

dosyada dinlenmiş olan tanık beyanlarında işin niteliğinin otomobil koltukları içine konulan malzeme üretimi şeklinde belirtilmiş olmasına göre söz konusu yapılan işin niteliği ile davalı şirketin K.Balıklı Okul cad.No:10-12-14 no. ... adresinde şirketin iş yerine ilaveten depo işyeri açıldığına ilişkin 04.03.1992 tarihli vergi yoklama tutanağında belirtilen işin nitelik olarak farkı yada aynılığı da tespit edilmek üzere davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.

2.Ayrıca dosya kapsamında davacı tanığı olarak dinlenen tanıkların davalı iş yerinden verilmiş işe giriş bildirgelerinin olup olmadığı ile çalışma kayıtları da davalı Kurumdan sorulmak suretiyle beyanları denetlenmelidir.

3. Açıklanan bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu hüküm verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,