Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/5012 K.2023/5316

Taraflar arasındaki kurum işleminin iptaline ilişkin asıl davası ile alacak talebine ilişkin birleşen davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince asıl davanın kabulüne, birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalı/birleşen dava davacısı Kurum vekilinin başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 2926 sayılı Kanun kapsamında Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunu, emekli olduğunu, 26.08.2008 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı aldığını, yaşlılık aylıklarının 29.10.2010 tarih ve 121987/STŞ/01 sayılı Denetmen Raporu ile sigortalılık süresi kazanmalarında sahtecilik yapıldığının tespit edildiği iddiasına dayanılarak iptal edildiğini, 31.10.2010 tarihi itibariyle yaşlılık aylıklarının durdurulduğunu, davacının düzenli olarak tütün teslimi yaptığını ve bu tütün teslimi karşısında aldığı bedelden primleri kesilerek eksiksiz şekilde Kuruma ödendiğini,

söz konusu evraklarının sahteliğinin sabit olmadığını belirterek iptal edilen yaşlılık aylığının dava tarihinden itibaren yeniden bağlanmasına, bağlanacak olan aylıklara tahakkuk tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Birleşen davada davacı Kurum vekili dava dilekçesinde; müvekkili kurumun Bağ-Kur sigortalısı davalıya bağlanan Tekel Yaprak Tütün İşletme Müessesine teslim ettikleri ürün sebebi ile yıllara sari olmak üzere yapılan tevkifat kesintileri neticesinde sigortalılık sürelerini kazanmalarında sahtecilik yapıldığı hakkında müfettiş ...tarafından yürütülen soruşturma neticesinde düzenlenen soruşturma raporu ile davalının emeklilik işleminin iptal edildiğini, emeklilik işlemi iptal edilen davalıya, müvekkili kurum tarafından yersiz ödenen miktarların her bir ödeme tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Asıl davada davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; müvekkili kurum müfettişi ...tarafından 29.10.2010 tarih 121987/SOR/01 sayılı raporu ile 2008 yılında yürürlüğe giren "5763 sayılı iş kanunu ve bazı kurumlarda değişiklik yapılması hakkında kanun"un tanımış olduğu haktan yararlanan tütün ekicilerinin bir kısmının tekel işletmelerinden alınan tevkifat kesinti yıllarını gösteren yazı ile 2926 sayılı Kanun'a göre Bağ-Kur Sigortalılık belgelerinin öz ve muhteviyatında değişiklik yaparak kurumu yanıltıcı bilgi, belge ve beyanlarla haksız menfaat temin edildiğini,

soruşturma esnasında dosya üzerinden gerçekleştirilen incelemelerde öz ve muhteviyatında değişiklik yapılan belgelerin logo, imza, yazı karakteri vb. unsurları üzerinden yapılan ilk incelemede tespit edilen çiftçilerin ifadelerine başvurulduğunu, söz konusu çiftçilerin il dosyalarındaki evrak ile tekel işletmelerinde kalan nüshaların karşılaştırıldığını, bu incelemeler neticesinde çiftçilerin belgeleri Tekel İşletmesinden aldıktan sonra içeriğinde değişiklik yaptırdıklarının belirlendiğini, söz konusu inceleme neticesinde tahsise sevk edilen içeriği sahte belgeli dosyaların belirlendiğini, ...

Cumhuriyet Başsavcılığı'nda soruşturma açıldığını belirterek davanın reddini istemiştir.

Birleşen davada davalı vekili cevap dilekçesinde; yetki itirazında bulunduklarını, Kurum tarafından müvekkilinin yaşlılık aylığının sigortalılık sürelerinin kazanılmasında sahtecilik yapıldığı iddiası ile iptal edildiğini, bu işlemin kaldırılması ve müvekkiline yeniden aylık bağlanması için ... İş Mahkemesinde dava açıldığını, ... Cumhuriyet Başsavcılığı'nda devam eden soruşturma dosyası ile ... İş Mahkemesinde açılan dava sonucunun beklenilmesi gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl dava yönünden "Davanın kabulü ile,

1-Davalı kurumun 03.02.2011 tarih B.13.2.SGK.4.72.00.00/2.125.614 sayılı kararın iptaline,

2-Müteveffa ...'ın aylığının dava tarihi olan 25.02.2011 tarihinden itibaren yeniden bağlanması gerektiğinin tespitine,

3-Müteveffa ...'ın vefat ettiği tarih olan 20.06.2018 tarihine kadar her bir aylık yönünden hak ediş tarihinden itibaren ödeme tarihine kadar işleyecek işleyecek yasal faizi ile birlikte vefat eden ...'ın yasal mirasçılarına miras payları oranında ödenmesi gerektiğinin tespitine", birleşen ... İş Mahkemesi'nin 2012/166 Esas sayılı dosyası yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. İstinaf Sebepleri

Davacılar-birleşen dosya davalıları vekili istinaf dilekçesinde; mahkemece birleşen dosya yönünden müvekkilleri lehine vekalet ücretine hükmedilmemiş olmasının hatalı olduğunu, bu hususta HMK 305/A gereğince hükmün tamamlanması için Mahkemeye müracaat edildiği, ancak mahkemece talebin HMK 305 inci maddesinde düzenlenen tavzih olarak yorumlanıp talebin reddedilmesinin hatalı olduğunu, birleşen dosya yönünden müvekkillerinin taraf olarak düzeltilerek vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

Davalı-birleşen dosya davacısı Kurum vekili istinaf dilekçesinde; ceza davasında davacı hakkında verilen beraat kararının Kurumun zarara uğramasına sebebiyet veren evrakların sahte olmadığını göstermediğini, mahkemece bu hususta değerlendirme yapılması gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya kapsamından; özellikle davacıya ait olduğu bildirilen prim kesinti ve ürün teslimine dair belgelerin sahteliği hususunun kanıtlanamadığı, bu haliyle prim kesintisi ve ürün teslimine dayalı Bağ-Kur sigortalılığının geçerli olduğu yönündeki mahkeme kabulünde bir isabetsizlik bulunmadığının anlaşılmasına göre "davalı-birleşen dosya davacısı kurum vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK 'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar-birleşen dosya davalıları vekili, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından sadece davalı-birleşen dosya davacısı Kurumun istinaf talebi hakkında inceleme yapıldığını, söz konusu ilk derece mahkemesi kararına karşı kendilerinin de istinaf kanun yoluna başvurduklarını ancak başvuruları hakkında herhangi bir inceleme yapılmadığı ve bir karar verilmediği belirtilerek eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını ya da vekalet ücreti yönünden düzeltilerek onanmasını istemiştir. Davalı-birleşen dosya davacısı Kurum vekili istinaf dilekçesi ile birebir aynı sebeplerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacılar murisinin 2926 sayılı Kanun'a tabi Tarım Bağ-Kur sigortalılığını iptal eden Kurum işleminin iptali ile davacılar murisinin prim kesintisine dayalı elde ettiği tarım Bağ-Kur sigortalılığının geçerli olduğunun tespiti ile, kesilen aylıkların kesildiği tarihten itibaren yeniden bağlanması ve birleşen dosyada, yersiz ödenen aylıkların davalı sigortalıdan tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, mülga 2926 sayılı Kanun'un ve 5510 sayılı Kanun'un ilgili maddeleri.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Eldeki davada, İlk Derece Mahkemesinin 29.09.2022 tarihli ve 2020/156 E.-2022/899 K. sayılı gerekçeli kararının, davacılar-birleşen dosya davalıları Av. ...’a 15.11.2022 tarihinde tebliğ edildiği, davacılar-birleşen dosya davalıları vekili tarafından 29.12.2022 tarihinde istinaf harçlarını yatırarak istinaf başvurusunda bulunulduğu, ancak Bölge Adliye Mahkemesince davacılar-birleşen dosya davalıları istinaf talepleri incelenmeksizin, sadece davalı-birleşen dosya davacısı kurum vekilinin istinaf istemi hakkında hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

Bölge Adliye Mahkemesince davacılar-birleşen dosya davalıları vekilinin istinaf başvurusu hakkında olumlu veya olumsuz bir karar verilmemiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma sebebidir.

VI. KARAR