Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/5258 K.2023/7198

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabul, kısmen reddine karar verilmiştir.

Kararın davalı kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

Karar davalı kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili; müvekkilinin 02.01.1999 – 22.01.2011 tarihleri arasında davalıya ait işyerinde (Foto Emin) fotografçı olarak çalıştığını, işverenin ihale aldığı ve müvekkilinin Samsun Sahra Sıhhiye okulunda Fotograf çektiğini, davalının müvekkilini 22.01.2011 tarihinde bir kağıt imzalatarak işten kovduğunu, Müvekkilinin sigortasının eksik yatırıldığını, 360’şar gün çalıştığı halde 2002 yılında 17 gün 2003 yılında 266 gün, 2009 yılında 125 gün 2004 yılında 267 gün, 2005 yılında 256 gün, 2006 342, 2007 yılında 245 gün, 2008 yılında 327 gün, 2009 yılında 264 gün 2010 yılında 315 gün sigortalı gösterildiğini,

davalının müvekkilinin amcası ... yanında inşaat işçisi olarak gösterdiğini, müvekkilinin fotografcı olup, foto Emin ‘de çalıştığını belirterek; davacının eksik olan hizmetlerinin tespitini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde; gerekli kamu araştırılmasının yapılması gerektiğini, eylemli veya gerçek biçimde çalışmanın varlığı saptanmadıkça hizmet akdine dayanılarak dahi sigortalılıktan söz edilemeyeceğini, kayıt ve belgelerin kuruma bildirilmesi mecburiyetinin işverene ait bir yükümlülük olduğunu, ve kurumun sorumlu tutulamayacağını, kurum dava açılmasına sebebiyet vermediğini belirterek davanın reddini istemiştir.

2. Davalı şirket ve ... vekilinin cevap dilekçesinde; davalının şahsının davacı ile hiçbir hukuki ilişkisi bulunmadığını, ve davalı sıfatının olmadığını, husumet itirazında bulunduklarını, iddia edilen olayların gerçeklikten uzak olduğunu, beyanla davanın reddini talep ve beyan etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile , davanın kısmen kabulüne , dair karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde, davalı kurum istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

İstinaf kanun yoluna başvuran davalı kurum vekili, İlk derece mahkemesi kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, davalı kurumun feri müdahil olarak kabul edilmesi gerektiğini, 5 yıllık süre dışında kalan taleplerinin hak düşürücü süre bakımından reddinin gerektiğini, dosya kapsamında ve dinlenen tanık beyanları ile davacının kesintisiz ve fiili çalışmanın varlığı ispatlayamadığını, bu nedenlerle ilk derece mahkemesi kararının kaldırılması gerektiği gerekçeleri ile yasal süre içerisinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

1.Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı kurumun istinaf başvurusunun 6100 sayılı Kanun'un 353/1-b.1 hükmü gereğince esastan reddine, karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; istinaf başvuru sebepleri ile aynı doğrultuda kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanunun 79 uncu maddesi, 5510 sayılı Kanun'un 86 ıncı maddesi.

2.Dava, 506 sayılı Kanunun 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun’un m. 86/9 uncu maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.

Tanık beyanları değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren, işçi ve işyeriyle ilişkileri düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça bordrolu, komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar da dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.

3. Değerlendirme Eldeki davada mahkemenin hizmet tespitine yönelik kararı eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır. Dosya kapsamında, davacını çalışmalarının başlangıç ve bitiş tarihleri ile ilgili yapılan araştırmalar yetersiz olup bu husus özellikle tanıklardan sorularak, beyanlar değerlendirilmeli; askeri birlik içindeki fotoğraf işinin de ihale ile verildiğinin anlaşılması karşısında, ihale evrakları getirtilmeli, evraklar yoksa fotoğrafçılık işinin hangi dönemlerde ihale edildiği ilgili birlikten sorulmalı, davacı ile ilgili varsa nizamiye giriş çıkışlarına ilişkin belgeler getirtilip sonucuna göre karar verilmelidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,