Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/5300 K.2023/5861

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen Kurum işleminin iptali davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairemizce İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ...'nın S.Ü.

Alaaddin Keykubat Kampüsü Gökkuşağı Avm'de bir kuaför dükkanının olduğunu, müvekkili davacı ...'nın 28.06.2014-06.12.2016 tarihleri arasında söz konusu işyerinde temizlik, getir-götür işleri ile çay verme işlerinde çalıştığını ve bunun sonucunda müvekkilinin 506 sayılı Kanun'un geçici 81 ve 1474 sayılı Kanun'un 14 üncü maddesi gereği davalı işyerinden emeklilik nedeni ile ayrıldığını ve devamında davalı SGK'na başvurarak emeklilik dilekçesi verdiğini ve müvekkiline Ocak 2017 tarihinden itibaren emekli maaşı bağlandığını, müvekkiline Haziran 2018 dönemi emekli maaşının davalı kurumca kesilme sebebiyle ödenmediğini,

sebebinin ise müvekkilinin 26.06.2014-06.12.2016 tarihleri arasındaki davalı ...'ya ait işyerindeki çalışmalarının fiili çalışmaya dayalı olmaması sebebiyle emekli maaşının iptal edildiği ve kesilmiş olduğu, ancak müvekkilinin söz konusu işyerindeki çalışmalarının gerçek ve fiili olduğunu,

kurumca yapılan işlemin hukuka aykırı nitelik taşıdığını beyan ederek müvekkilinin iptal edilen söz konusu işyerindeki çalışmalarının geçerli olduğunun tespiti ile müvekkili davacının kesilen aylığının kesilme tarihinden itibaren tekrar başlatılması gerektiğinin tespiti ve tahakkuk ettirilen borcunun bulunmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle;müvekkili kurum tarafından yapılan işlemlerin usul ve yasaya uygun olduğunu beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davalı ...'ya usulüne uygun tebligat yapılmış olmasına rağmen söz konusu davalı tarafça davaya yönelik herhangi bir yazılı veya sözlü beyanda bulunulmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 21.02.2019 tarih, 2018/231 Esas, 2019/104 Karar sayılı ilamı ile davanın reddine şeklinde karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 05.02.2020 tarih ve 2019/1296 E-2020/205 Karar sayılı kararı ile istinaf başvurusunda bulunulan İlk Derece Mahkemesi kararı usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğundan davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine, karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

2. Dairemizin 10.03.2021 tarih ve 20250/2466 Esas 2021/3040 Karar sayılı ilamı ile; "...davacının hizmetlerinin geçtiğini iddia ettiği berber işyerinin ve davacının dava konusu dönemde çalışmasının fiili olup olmadığının belirlenebilmesi için mahkemece;

resen araştırma ilkesi gereğince, çalışmanın geçtiği iddia edilen dava konusu dönemde işyerinden bildirimi bulunup iptal edilmeyen diğer bordrolu tanıkların beyanlarına başvurulmalı, davacı ve müfettiş raporunda ifadesi bulunan sigortalılığı iptal edilen şahısların beyanlarındaki çelişkiler giderilmeli, davacının çalışmasını bilebilecek, çalışmasının geçtiği iddia edilen işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinin sahipleri ve iş yeri çalışanları, zabıta marifetiyle tespit edilerek,

bilgi ve görgülerine başvurulmalı, sigortalılığı iptal edilen çok sayıda kişinin varlığı karşısında işyerinin dava konusu dönemde fiili olarak faaliyette olup olmadığı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliğine göre çok sayıda işçinin işyerinde çalışabilme durumu, eylemli çalışmanın var olup olmadığı, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, sonucuna göre karar verilmeli " denilmek suretiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile uyulan bozma kararı doğrultusunda araştırma ve inceleme neticesinde davanın ispatlanamadığı kanaatiyle davanın reddine şeklinde karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz başvurusunda bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili özetle, mahkemece dinlenen tanık ..., ... ve ...'in çalışan sıfatı ile beyanda bulunduklarını ve davacının Gökkuşağı AVM de kuaför salonunda dava edilen dönemde temizlik ve çay işlerine baktığını beyan ettiklerini, SGK denetmeni tarafından dinlenen tanıkların da çağrılıp dinlendiklerini, bunlardan...'un kuaför işyerinde çalışmadığını, davalının işlettiği markette çalıştığını, konuyla ilgisi olmayan kişinin dinlenerek hatalı işlem yapılmış olduğunu, denetmenin kuaför ile bağlantısı olmayan başka işyerlerinde çalışan kişileri dinleyerek haksız bir sigorta iptali yapmış olduğunu öne sürerek temyiz kanun yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının fiili çalışmaya dayanmadığı gerekçesi ile sigortalılık sürelerini ve yaşlılık aylığını iptal eden Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.Davanın yasal dayanakları 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır. Yargılama sırasında resmi belge veya yazılı delil esas ise de; somut bilgilere dayanması ve inandırıcı olmaları koşuluyla tanık beyanları ile de ispatı mümkündür.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler ve dosya kapsamına göre kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,