Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/5311 K.2023/12364

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili, davalı vekili ve feri müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili, davalı vekili ve feri müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının davalı ... Belediyesinde Temmuz/l988 ile 31.07.2008 tarihleri arasında sürekli çalışmasına rağmen, davalı ... tarafından çalıştığı günlerin eksik bildirildiğini belirterek çalışmalarının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davanın hak düşürücü süreye uğradığını, davacının Keskin Belediyesinde sadece 1988 yılında 87 gün , 1989 yılında 233 gün çalışması olduğunu ve bunun dışında bir çalışmasının olmadığını, bu dönemlere ilişkin sigorta bildirimlerinin de yapıldığını, davanın reddini talep etmiştir.

Feri müdahil SGK vekili cevap dilekçesinde, talebin hak düşürücü süreye uğradığını ileri sürmüş ve davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava dosyasında dinlenen tanıkların beyanlarının birbiri ile çeliştiği, Keskin Belediye Başkanlığında çalışan tanıkların davacıyı tanımadıkları, ... ve ... köylerinde ikamet eden tanıkların davacının su kuyularında çalıştığını beyan etmeleri, bazı tanıkların davacının su kuyuları kapanıncaya kadar çalıştığını beyan ettiğinin görüldüğü, Keskin Belediye Başkanlığına müzekkere yazılarak dava konusu su kuyularının ne zaman kapandığının sorulduğu,

Belediye Başkanlığının 22.09.2021 tarihli cevap yazısında, su kuyularının 1993 yılı 11-12 aylarında tamamen kapatıldığının bildirildiği, ... resmi bir kurum olduğundan ve 22.09.2021 tarihli cevap yazısında su kuyularının 1993 yılı Kasım-Aralık aylarında kapandığı yönünde görüş bildirdiğinden davacının bazı tanık anlatımları ile uyumlu Keskin Belediye Başkanlığının yazısından su kuyularının kapandığı tarih olan 31.12.1993 tarihine kadar Keskin Belediye Başkanlığında çalıştığının kabul edildiği,

davacının da dava dilekçesinde ve aşamalardaki beyanlarında su kuyuları dışında Belediye Başkanlığının herhangi bir biriminde çalıştığına yönelik beyanda bulunmadığı, davalı ...

Başkanlığınca dosyaya bazı bordro kayıtları dışında herhangi bir belge sunulamadığından, Belediye Başkanlığının yazılarından da söz konusu belgelere ulaşma imkanının bulunmadığı anlaşıldığından tanık beyanlarına itibar edilerek hüküm kurulduğu, dosyada mevcut bilirkişi raporunda her ne kadar 01.07.1988-31.12.2004 yılları arasında davacının davalı ...

Başkanlığında çalışmış olduğu yönünde rapor düzenlenmiş ise de davacı ile beraber çalıştığını beyan eden bazı bordro tanıklarının ve davacı tanıkları ile Mahkemece resen dinlenen tanıkların anlatımlarından davacının Belediye Başkanlığında talep dönemde kesintisiz çalıştığını kabul etmenin mümkün olmadığı, dosya kapsamında 01.09.1988 tarihli işe giriş bildirgesi bulunduğundan ve hizmet cetvelinde 1988/3 döneme ait çalışmaları olduğundan davacının bu tarihten itibaren davalı ...

Başkanlığında çalıştığının kabul edildiği gerekçesiyle, davacı ...'in 01.09.1988 ile 31.12.1993 tarihleri arasında davalı ... Belediyesinde sigortalı olarak kesintisiz çalıştığının tespitine fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili, davacının kesintisiz olarak 1988-2008 yılları arasında belediye bünyesinde çalıştığı, Mahkemece verilen kararın hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

Davalı vekili, resmi kayıtlar ve dinlenen tanıkların beyanları dikkate alınmadan karar verildiğini belirterek kararın kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili davanın reddine karar verilmesi gerektiğini belirterek istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı tarafın Temmuz/1988-31.07.2008 tarihleri arası davalı ... başkanlığına ait su kuyularında kesintisiz çalıştığını talep ettiği, davacı adına davalı tarafından 1988/3. dönem, 1989/1 ve 2. dönemlerde, 1993/3. dönemlerde bildirim yapıldığı,

dinlenen tanıkların bir kısmı davacının uzunca bir süre çalıştığını, bir kısmı tanımadığını, bir kısmı ise farklı sürelerde çalıştığını belirttikleri, kaldırma kararı sonrası, belediye çalışanlarının davacıyı tanımadıklarını belirttikleri, davacının çalıştığını iddia ettiği su kuyularının bulunduğu köylerde oturan şahısların beyanlarında davacının çalıştığını belirttikleri, davalı ... başkanlığından gelen yazıda,

söz konusu su kuyularının 1993/11-12. aylarda kapatıldığının belirtildiği davacının çalıştığını iddia ettiği davalı ... başkanlığına ait su kuyularının bulunduğu köylerde ikamet eden ve bir kısmı da aza olan şahısların davacının çalıştığını doğruladığı, yine davalı ... başkanığından gelen yazıda söz konusu su kuyularının 1993 yılı Kasım-Aralık aylarında kapatıldığının belirtildiği, dolayısıyla belediye başkanlığı yazısı ve tanık beyanları dikkate alınarak mahkemece verilen kararın yerinde olduğu gerekçesiyle istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili, davalı belediyenin dosyaya dönem bordrosu dışında belge sunmadığını, bizzat davalı tarafından yazılmış su kuyusunun 1993 yılında kapandığına dair yazıya dayalı olarak hüküm kurulduğunu, kuyuların ne zaman kapatıldığının araştırılmadığını, tanık beyanları ile davacının 2004-2005 yıllarına kadar kesintisiz çalıştığının doğrulandığını belirterek temyiz yoluna başvurmuştur.

2.Fer'i müdahil Kurum vekili, çelişkili tanık beyanlarına dayalı olarak hüküm kurulmasının hatalı olduğunu belirterek temyiz yoluna başvurmuştur.

3.Davalı ... vekili, davacının kesintili olarak ve Kuruma bildirilen kadar çalışması bulunduğunu beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesi ile 510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme

506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesinde bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar.

Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu işyeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür.

Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup mahkemece, tarafların sunduğu deliller ile yetinilmemeli, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ilgili hükümleri esas alınarak kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmeli, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalı, çalışmanın geçtiği iddia edilen iş yerine dair düzenlenmiş Kurum müfettiş raporu ve dayanak belgeler varsa dosya içerisine getirtilmeli,

yine çalışmanın geçtiği iddia edilen işyerinden bildirimi bulunup iptal edilmeyen bordrolu tanıkların yeteri kadarının beyanlarına başvurulmalı, ilgili işyerinin hangi tarihten itibaren faal olduğu ile çalışma ruhsatı alıp almadığı araştırılmalı, işyeri işvereninin vergi kayıtları irdelenerek çalışan sayısı tespit edilmeye çalışılmalı, komşu işyeri bodro tanıkları ve işverenleri tespit edilerek beyanlarına başvurulmak suretiyle uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

Eldeki dosyada, belediyeye ait su kuyularında bekçi olarak çalıştığını iddia eden davacı adına 01.09.1988 tarihli işe giriş bildirgesinin 85955 numaralı ... adına tescilli işyerinden Kurum kayıtlarına intikal ettiği, hizmet cetvelinde davacının 1988/3 dönemde 87 gün, 1989/1 dönemde 113 gün, 1989/2 dönemde 120 gün 85955 numaralı davalı işyerinden hizmetinin bildirildiği, yine davalı ... adına tescilli 1030 sicil numaralı işyerinin 1993/3 dönem bordrosunda kayıtlı 90 gün ve 1993/2 dönem bordrosunda kayıtlı 90 gün hizmetinin daha sonra hizmet cetveline işlendiği,

Mahkemece belediyeye birden fazla kez ilgili dönem ücret bordrolarının ve davacı ile ilgili kayıtların gönderilmesi için müzekkere yazıldığı, "düzenli bir arşiv bulunmaması nedeniyle bu dönemlere ait ücret bordrosu bulunamadığı" şeklinde cevap verildiği,

mahkemece bordro tanıklarının, emniyet araştırması ile su kuyularına yakın yerde ikamet ettiği belirlenen kişilerin, ilgili dönem köy muhtar ve azalarının ve belediyede su ve kanalizasyon bünyesinde çalıştığı bildirilen personelin tanık olarak dinlendiği , dinlenen tanıkların bir kısmının davacının 2003-2004 yıllarına kadar çalıştığını, bu tarihten sonra kuyuların kapandığını beyan ettiği, genel olarak tanık beyanları arasında kuyuların kapanma tarihi ve davacının çalışma süresi konusunda çelişki ve belirsizlik bulunduğu,

Keskin Belediye Başkanlığının 22.09.2021 tarihli yazısında ... ve ... köylerinde bulunan belediyeye ait su kuyularının 1993 yılı 11 ve 12. aylarında tamamen kapatıldığının belirtildiği anlaşılmaktadır.

Yapılacak iş, çalışmanın geçtiği iddia edilen su kuyularının kapanma tarihi ile ilgili olarak davalı ... cevabı ile dinlenen tanıkların beyanları arasındaki çelişki, keza çalışma sürelerine ilişkin tanık beyanları arasındaki çelişkiler giderilmeli, kuyuların kapanma tarihi ayrıntılı olarak araştırılıp açık ve net olarak belirlenmeli ve çalışma olgusu da bu kapsamda irdelenerek sonucuna göre karar verilmelidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgililere iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,