Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/5379 K.2023/6057

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının Cebel Apartmanında, apartman görevlisi olarak 2000 yılından 2018 yılının Eylül ayına kadar çalıştığını, iş akdinin haklı nedenle davacı tarafından feshedildiğini, apartman yönetimi ve yöneticilerinin davacının sigorta girişini kuruma bildirmemesi, primlerinin düzgün ödenmemesi nedeniyle emekliliğe hak kazanamadığını belirterek, davacının 2000 yılı başı ile 2018 yılı Eylül ayı arasındaki dönemde davalı ... Birdişli-Cebel Apartmanı Yöneticiliği işyerinde hizmet akdi ile çalıştığının tespit ve tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde; zamanaşımı, hak düşürücü süre, derdestlik, husumet, görev ve yetki itirazında bulunduklarını, davacının talebi ile ilgili Kurumun yaptığı işlemin doğru olduğunu, herhangi bir eksiklik bulunmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalı Cebel Apartmanı vekili cevap dilekçesinde; davacının apartman nezdinde hiçbir şekilde çalışmadığını, apartman yönetimi ile davacı arasında hizmet akdi bulunmadığını, hiçbir kapıcılık hizmeti yapmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Davanın kısmen kabul ve kısmen reddi ile;

1-a)Davacının davalı işyerinde 07.07.2007-31.08.2018 tarihleri arasında ayda 4 gün üzerinden hizmet akdine dayalı olarak çalıştığının tespitine,

b)Fazlaya ilişkin talebin reddine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ile feri müdahil Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde; davacı tanık beyanlarının çelişkili olduğunu, bu nedenle hükme esas alınamayacağını, çalışma sürelerine ilişkin somut beyanlarının olmadığını, kendi bildirdikleri tanıkların beyanlarının ise hükme esas alınmamasının hukuka aykırı olduğunu, davada hak düşürücü süre itirazlarının değerlendirilmediğini, davalı apartman tarafından kapıcı dairesinin 3. kişiye kiraya verilmesinin ve buna göre davacının adres kaydının apartmanda bulunmasının davacının kapıcılık hizmeti verdiği anlamına gelmeyeceğini ileri sürmüştür.

Fer'i müdahil Kurum vekili istinaf dilekçesinde; hizmet tespiti talepli davanın kamu düzenine ilişkin olması nedeniyle ayrı bir özen ve titizlikle çalışmanın varlığının araştırılması gerektiğini, verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, Kurum işlemlerinde herhangi bir hukuka aykırılık ve yanlışlık bulunmadığını, davanın reddi gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Davalı Cebel Apartmanı Yöneticiliği vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili istinaf istemlerinin 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ile feri müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili; istinaf dilekçesi ile benzer sebeplerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili; istinaf dilekçesi ile benzer sebeplerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının 2000-Eylül/2018 tarihleri arasında davalı işveren yanında kesintisiz olarak hizmet akdi ile çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1.) Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7 nci maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

2.) Bu tür davalarda mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli,

aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli,

bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

3.) 4857 sayılı İş Kanunu'nun 13 üncü maddesinde, işçinin normal haftalık çalışma süresinin, tam süreli iş sözleşmesiyle çalışan emsal işçiye göre önemli ölçüde daha az belirlenmesi durumunda sözleşmenin kısmî süreli iş sözleşmesi olduğu belirtilmiş, 63 üncü maddesinde, genel bakımdan çalışma süresinin haftada en çok 45 saat olduğu, aksi kararlaştırılmamışsa bu sürenin, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanacağı açıklanmıştır.

Bu tür hizmet tespiti davalarında tam gün üzerinden veya kısmi zamanlı olarak çalışma olgusunun ortaya konulması önem arz etmekte olup, çalışmanın kısmi zamanlı olduğu anlaşıldığı takdirde günde kaç saat hizmet verildiği ve giderek haftalık ve aylık çalışma süreleri belirlenmeli, sonrasında değinilen 63 üncü madde kapsamında 7,5 saatlik çalışmanın 1 iş gününe karşılık geldiğinden yola çıkılarak hüküm altına alınması gereken aylık çalışma süresi belirlenmelidir.

3. Değerlendirme Davacının, davalı Güngör Apartmanı kapıcısı olarak 2000 yılı başı ile 2018 yılı Eylül ayı arasındaki dönemde geçen hizmetinin tespitini talep ettiği eldeki davada, mahkemece davacının davalı apartmanda 07.07.2007-31.08.2018 tarihleri arasında ayda 4 gün üzerinden çalışmış olduğu değerlendirilerek davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de; davacının davalı işyerinden sigortalı bildiriminin bulunmadığı, ayrıca dosyaya ibraz olunan apartman karar defteri incelendiğinde davacı ile ilgili herhangi bir karar alınmamış olduğu, buna karşılık 23.11.2008 tarihli karar defterinde "Kapıcı Sinan'a vazifeleri tembihlenmiştir" şeklinde ifade bulunduğu anlaşılmıştır.

Somut olayda, mahkemece verilen karar eksik araştırma ve incelemeye dayalıdır.

Mahkemece yapılacak iş davacının eşi Sinan ile birlikte kapıcı dairesinde oturduğu anlaşıldığından, asıl kapıcılık işini kimin yaptığı, davacının fiilen çalışıp çalışmadığı, kapıcılık görevini asli olarak mı yoksa eşine yardım şeklinde mi yaptığı kapsamlı olarak araştırılmalı, eşi Sinan'ın feri müdahil Kurumdan sigortalı çalışma kayıtları getirtilerek farklı işte çalıştığının tespit edilmesi halinde bu bildirim yapılan işte fiilen çalışıp çalışmadığı denetlenmeli, civar kapıcılar ve varsa market çalışanları, daire sakinleri resen dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli,

uyuşmazlık konusu husus hiç bir kuşku ve tereddüte yer vermeyecek şekilde tespit olunmalı ve tüm deliller toplandıktan elde edilecek sonuca göre karar verilmelidir.

VI. KARAR

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,