Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/5387 K.2023/6823

Taraflar arasındaki aksi kurum işlemlerinin iptali ile 4447 sayılı Kanun'un geçici 10 uncu maddesinde yer alan teşvikten faydalandırılmaya yönelen belgelerin işleme alınması gerektiğinin tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına ilişkin karar verilmiştir.

Kararın davalı Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalının istinaf başvurusunun esastan reddine; dair karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Müvekkili şirket perakende gıda sektöründe faaliyet gösteren anonim şirket yapılanmasında bir firma olduğunu, 2 4711 01 01 1021202.067.11-34 sicil numaralı işyerinde faaliyet gösteren mağazası için 6111 sayılı Kanun ile 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu’na eklenen Geçici 10 uncu madde ve Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği madde 103/4f.

Hükümlerine göre 2012/1-7-8-9-10, 2014/7-8-9-10-11-12, 2015/2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12, 2016/1-2-3-4-5 yılı/aylarına ilişkin olarak sigorta prim teşvikinden faydalanmak için ...

Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü 'ne 28.06.2016 tarihli dilekçe ile kuruma başvuru yapıldığını, d0avalı idare tarafından müvekkil şirketin başvurusunun 2015/10 sayılı Genelge gerekçe gösterilerek reddedildiğini, davalı idarenin red kararının usul ve yasaya aykırı olduğundan red işleminin iptali ile yukarıda belirtilen ilgili dönemler için sigorta prim teşvikinden yararlanmaya yönelik 28.06.2016 tarihli başvurumuzun işleme alınması gerektiğinin tespiti ile yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekilince cevap dilekçesinde özetle; davacının isteminin mümkün olmadığını, davacı hakkında kurumca yapılan işlemlerin usul ve yasaya uygun olduğunu, bu nedenle davanın reddi gerektiğini belirterek, davanın reddi talep edilmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, Sosyal Güvenlik Kurumu'ndan davacının 7103 sayılı Kanun uyarınca başvuru yapıp yapmadığı ve dava konusu hakkında herhangi bir işlem yapılıp yapılmadığı sorulmuştur.

Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Alaplı Sosyal Güvenlik Merkezi'nin 01.03.2022 tarihli 41068035 sayılı yazısında;

"İlgide kayıtlı yazınız tetkik edilmiş olup, yazınızda bildirilen davacı işverenin Merkezimizde 2 4711 O1 Ol 1021202 067 11-34 000 024 sicil sayılı dosyada işlem gören Bim Birleşik Mağazalar A.Ş." tarafından 08.01.2021 tarihli dilekçesi ve Merkezimiz kayıtlarına 13.01.2021 tarihinde intikal eden talebine istinaden, 7103 sayılı Kanun uyarınca ilgili Kanun' Ek 17 nci maddesi kapsamında geriye dönük istihdam teşviklerinden faydalanmak amacıyla Kurumumuz Elektronik ortamda başvurulduğu ve 2020/8. 9. 10. aylara ilgili Ek-İptal mahiyetindeki prim belgelerinin işleme alınması talebinde bulunulmuştur.

Merkezimizce İşveren - Şirket tarafından Kurumumuzun Elektronik ortamında (V2 programı vasıtası ile) 7103 sayılı Kanun ile ilgili verilen 2020/8. 9. 10. aylara ilgili Ek-İptal mahiyetindeki prim belgelerinin kontrolü sağlanarak işleme alınmış bu teşvik değişikliği nedeni ile oluşan işveren alacağı Kurumumuz MOSİP sitemine aktarılmış ve yine İşveren Şirketin talebine istinaden de oluşan işveren alacağı ilgili cari ay prim borçlarına mahsup edilerek tüm işlemler tamamlanmış olup, konu ile ile ili belgeler vazımız ekinde gönderilmistir." şeklinde cevap vermiştir.

Somut olayda, davalı kurum tarafından davadan sonra dava konusu hakkında işlem tesis edildiği, davacının dava konusu yaptığı 2012/1, 7, 8, 9, 10-2014/7, 8, 9, 10, 11, 12-2014/12-2015/2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12-2016/1, 2, 3, 4, 5. aylarına ait belgelerinin Kurum kayıtlarına işlendiği ve söz konusu işlemler ile ilgi tüm işlemlerin tamamlandığı, teşvik değişikliği nedeniyle oluşan işveren alacağının Kurumun MOSİP sitemine aktarıldığı ve yine işveren şirketin talebine istinaden oluşan işveren alacağının ilgili cari ay prim borçlarına mahsup edilerek tüm işlemlerin tamamlanmış olduğu anlaşılmıştır. Hal böyle olunca eldeki davanın konusu kalmamıştır. Bu itibarla konusu kalmayan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

İstinaf başvurusunda bulunan davalı vekili, usul ve yasaya aykırı ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine dair karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, dava geçmişe yönelik teşvik türünün değiştirilmesi isteminin reddine dair Kurum işleminin iptali ve başvurunun işleme alınması gerektiğinin tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; davacının 26.05.2018 tarihli dilekçe ile 7103 sayılı Kanun kapsamında başvuru yaptığı, başvurunun kurum tarafından kabul edilerek prim değişikliğinin yapıldığı ve güncel borçlarına mahsup edildiğinin bildirilmesi karşısında davanın yargılama aşamasında konusuz kaldığı, davalı kurumun davanın açılmasına sebebiyet vermesi nedeniyle vekalet ücreti ve yargılama giderinden sorumlu tutulmasının yerinde olduğu anlaşılmakla davalı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyizinde müvekkili hakkında kurumca yapılan işlemlerin yasalara uygun ve yerinde olmadığını esasen talebinin reddi gerektiğini belirterek, kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacı şirketin 4447 sayılı Kanun'un geçici 10 uncu maddesinde yer alan asgari ücret desteğinden yersiz faydalandırıldığı gerekçesi ile davalı Kurumca desteğin iptali ile yersiz faydalandırılma nedeniyle tahakkuk ettirilen borcun iptali ve kurum işleminin iptali isteminin yerinde olup olmadığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370, 331 ve 371 inci maddeleri ile 4447 sayılı Kanun'un geçici 10 uncu maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre, usul ve kanuna uygun olup davalı Kurum vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,