Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/5438 K.2023/6910

Taraflar arasındaki kurum işleminin iptali ve aylık bağlanması davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairemizin 28.2.2014 tarih 2013/24326 2014/4117 saylı ilamı ile karar bozulmuş, İlk Derece Mahkemesince bozma ilâmına direnilmiştir.

Direnme kararının davalı Kurum vekili tarafından temyizi üzerine, Dairemizin 23.09.2014 tarihli ve 2014/17748-2014/18261 sayılı kararı ile; bozma ilâmı yerinde bulunarak direnme kararı incelenmek üzere dosya Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna gönderilmiştir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 14.02.2018 tarih 2015/10-1043 E, 2018/230 K. Sayılı ilamı ile direnme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili müvekkilinin ölüm aylığı almakta iken eşiyle yaşadığı iddiası ile Kurum tarafından aylıkları iptal edilerek ödenen 9.681,09 TL’nin faiziyle birlikte tahsilinin istenildiğini, müvekkilinin eşinden 26.12.2001 tarihinde boşandığını, boşandığı eşiyle ayrı adreslerde yaşadıklarını, Kurum işleminin hatalı olduğunu ileri sürerek Kurum işleminin iptaline, kesilen maaşın kesildiği tarihten tekrar bağlanmasına ve borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili Kurum memurlarınca yapılan tahkikat sonucunda davacı ...’ın boşandıktan sonra eski eşi ... ve çocuklarıyla birlikte Düzköy ... adresinde beraber yaşamaya devam ettiklerinin tespit edildiğini, bu nedenle 5510 sayılı Kanunun 56’ıncı maddesi uyarınca aylığın kesilmesine karar verildiğini, Kurum tarafından yapılan işlemin hukuka uygun olduğunu belirterek davanın reddinin gerektiğini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 14.11.2013 tarihli ve 2011/15-2013/883 K. sayılı kararı ile; davanın kabulüne kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.İlk Derece Mahkemesi kararına karşı davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairemizin 28.2.2014 tarih 2013/24326-2014/4117 sayılı ilamında; eksik araştırma yapıldığı gerekçesiyle karar bozulmuştur.

3.Mahkemece, 17.06.2014 tarih 2014/273-2014/325 sayılı kararıyla, " ...Yargıtay bozma ilamında belirtilen inceleme ve araştırmaların esasen tamamına yakınının yerine getirildiği, tarafların toplanmasını isteyip de mahkememizce toplanmayan bir delilin bulunmadığı, nüfus müdürlüğünden davacı ile eski eşine ait nüfus kayıt bilgilerinin getirildiği, birlikte yaşama olgusuna ilişkin kolluk araştırmasının yapıldığı, boşanma ilamının mahkemesinden istendiği, konuya ilişkin savcılık soruşturma evrakını dosya içine alındığı, tarafların gösterdikleri tanıkların dinlendiği,

köy muhtarı ...'nin çelişkili beyanları karşısında talimat ile yeniden ifadesinin alındığı, davalı kurumca yapılan ihtar işleminin dayanağının kolluk birimine yaptırmış olduğu tahkikat olduğu, kurum memurları tarafından mahallinde inceleme ve araştırma yapılmadığı, jandarma kolluk biriminin köy muhtarının beyanına dayanarak tutmuş olduğu tutanak esas alınarak aylığın iptal edildiği ancak mahkememizce ifadesi alınan köy muhtarının beyanlarının çelişkili olduğu görülmüştür.

Davacının boşandığı eşiyle birlikte yaşadığı iddiasına tek dayanak çelişkili köy muhtarı beyanıdır. Mahkememizce yaptırılan kolluk araştırmasında birlikte yaşamadıkları tespit olunmuş, dinlenen tanıklarda aynı doğrultuda beyanda bulunmuşlardır. Bu durumda mevcut delil ve araştırmaların hüküm kurmaya yeterli olduğu kanaatine varılmakla önceki kararda direnmek suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir." gerekçesiyle direnme kararı verilmiştir.

4. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 14.02.2018 tarih 2015/10-1043 E, 2018/230 K. Sayılı ilamı ile "...Bu ilkeler ışığında somut olay değerlendirildiğinde, davacıya bağlanan ölüm aylığının iptali ve ödenenlerin iadesine yönelik Kurum işleminin 5510 sayılı Kanunun 56/son maddesine uygun olup olmadığı ve burada varılacak sonuca göre birlikte yaşama olgusunun yöntemince araştırılıp tespitini gerektirmektedir.

O hâlde, yerel mahkemece aynı yönlere işaret eden ve Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyularak araştırma yapılıp sonucuna göre karar verilmesi gerekirken önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır... " gerekçesiyle direnme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

5.Bozma kararı sonrası İlk Derece Mahkemesi yukarıda belirtilen kararı ile "...Yukarıda yer verilen bilgi ve belgeler, talimat yolu ile dinlenen tanıkların beyanları ve celbedilen kayıtlarda yer alan adresler tetkik edilerek dosya kül halinde değerlendirildiğinde, davacının, boşanmış olduğu eşi ile birlikte yaşadıklarına ilişkin somut veriler bulunmadığı ve bildirilen adreslerin farklı olduğu tespit edildiğinden, bozma ilamı üzerine belirtilen eksik incelemeler tamamlanmakla, eylemli yaşamanın ortaya konulamadığı eldeki davanın kabulü ile 21.10.2008-20.04.2010 arası ödenen toplam 9.681,09 TL borçlu olmadığının tespiti ile,

kesilen aylıkların iadesine ve aksi yöndeki kurum işleminin iptaline karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur..." gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; eksik araştırmaya dayalı hüküm kurulduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Hukuk Genel Kurulu Kararı

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 373 üncü maddesinin beşinci fıkrası gereğince Dairemizce yapılan incelemede, Daire kararının yerinde olduğu belirtilerek temyiz incelemesi yapılmak üzere dosyanın Hukuk Genel Kuruluna gönderilmesine karar verilmiştir.

2. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 02.11.2022 tarih 2021/10-600 E, 2022/1420 K. Sayılı ilamında, İlk Derece Mahkemesince bozma kararı kapsamında irdeleme ve değerlendirme yapılarak eylemli uyma sonucu yeni hüküm verildiği gerekçesiyle karara yönelik temyiz itirazlarının değerlendirilmesi için dosyanın Dairemize gönderilmesine karar verilmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, kurum işleminin yerinde olup olmadığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Kanun'un 56 ve 96 ncı maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle davalı Kurum vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,