Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/5454 K.2023/5542

Taraflar arasındaki (1) gün süre ile çalıştığının ve sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı SGK vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı SGK vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Davacı asil dava dilekçesinde, dava dışı iş yerinde 16.10.1991 tarihinde garson olarak çalışmaya başladığını, bir müddet çalıştıktan sonra bu iş yerinden ayrıldığını, çalıştığı sürede primlerinin yatırılmadığını belirterek; sözü edilen tarihten itibaren çalıştığı halde girişinin yapılmadığı döneminin tespitini ve 1 günlük sigortalı sayılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davacı asil 31.05.2017 tarihli celsedeki beyanında özetle; işe giriş bildirgesinde belirtilen tarihte sigortalı olarak işe başladığının tespitini talep ettiğini beyan etmiştir.

II. CEVAP

Davalı kurum vekili cevap dilekçesinde, Kurum işleminde bir hata bulunmadığını beyanla, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının sigorta başlangıç tarihinin işe giriş bildirgesinin verildiği 16.10.1991 tarihi olduğunun tespitine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı SGK vekili istinaf dilekçesinde, mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğu, 5 yıllık hak düşürücü sürede davanın açılmadığını, belirterek davanın reddini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...Dosyadaki bilgi ve belgelerden, davacı tarafından işe giriş başlangıcının 01.07.1990 tarihi olarak tespitine karar verilmesinin talep edildiği, davacı adına 01.07.1990 tarihli işe giriş bildirgesinin kuruma verildiği, sigorta sicil numarasının 1990 serilerinden olduğu, işe giriş bildirgesinin verildiği işyerinin 1989-1991 arası kanun kapsamında bulunduğu, davacı tarafından gösterilen tanıklarla bordro tanıklarının fiili çalışmayı doğruladıkları anlaşılmaktadır. Somut olayda, fiili çalışmayı doğrulayan bordro tanıklarının beyanları dikkate alınarak verilen karar yerinde olmuştur...." gerekçesiyle davalı SGK vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı SGK vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık 16.10.1991 tarihinde (1) gün süre ile çalıştığının ve sigorta başlangıcı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2 inci, 6 'ıncı, 9 uncu, 79 uncu, 108 inci maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 inci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ıncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanunlar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme 1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

2.Mahkemenin yazılı hükmü eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır. Davacı adına 16.10.1991 tarihli işe giriş bildirgesinin Marmara Otel ve Tur. Ltd.

Şti. unvanlı işverene ait otel işletmeciliği konulu 888 sicil no.lu işyerinden verildiği, iş yerinden verilen ve Kuruma intikal ettiği anlaşılan 1991/3. dönem bordrosunda sicil no.olmadan davacı adına 16.10.1991 giriş olmak üzere 75 gün üzerinden bildirim yapıldığı görülmekle Mahkemece söz konusu dönem bordrosu üzerinde durularak söz konusu davacı adına yapılan 75 günlük bildirim ile ilgili olarak Kurumdan söz konusu bildirimin kabul edilip edilmediği,

edilmemesi halinde bunun sebebinin ne olduğu hususu sorularak açıklığa kavuşturulmalı, aynı dönem bordrosunda adı geçen kişilerin bordro tanığı olarak bilgi ve görgülerine başvurulmalı, böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.

3.Öte yandan,dava dilekçesinde kendisine husumet yöneltilen Marmara Otel ve Tur. Ltd. Şti.'nin dava öncesinde 31.07.2013 tarihinde ticaret sicilinden terkin edilmiş olması ve davanın niteliği itibariyle kurum işleminin iptali olması ve husumetin esasen SGK'na yöneltilmesi gerektiği hususu nazara alındığında anılan şirketle ilgili bir değerlendirme yapılamaksızın ve karar başlığında yer verilmemesi ile şirketin ihyası yoluna gidilmemesi hususu açıklanan nedenlerle bozma nedeni sayılmamıştır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,