Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/546 K.2023/1204

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen 01.10.2013 tarihinden itibaren yetim aylığı almaya hak kazandığının tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairemizce, ilk derece mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; Davacının askerlik borçlanması ve maaş bağlanması talebinin konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına, davacının 01.10.2013 tarihinden itibaren aylık bağlanması talebinin ise reddine karar verilmiştir.

İlk derece Mahkemesi kararı taraflar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili Mahkememize verdiği dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin vefat eden babası nedeniyle yetim aylığı hakkından yararlanmak için davalı Kuruma başvurduğunu, Kurumun müvekkilinin vefat eden babası ...'in sigortalılık süresinin 5 yıl olmadığı için talebi reddettiğini, ...'in 19.12.1977 ölüm tarihinde 1526 gün prim olduğunun görüldüğünü, müvekkilinin davalı Kurumda 11.09.2013 tarih ve 14883.016 sayılı yazısıyla askerlik borçlanmasının 2.317,67 TL olduğunu belirttiğini, davacının söz konusu yazıyı 27.09.2013 tarihinde tebellüğ ettiğini, 01.10.2013 tarihinde 2.328,06 TL'yi Kurumun hesabına ödediğini,

02.10.2013 tarihinde 9 ay askerlik borçlanması yaptığını belirterek yetim aylığından yararlanma talebini yinelediğini ancak müvekkilinin kendi imkanlarının el verdiği ölçülerle vefat eden babasının askerlik yaptığına dair herahngi bir belge getiremediğinden talebinin yerine getirelemediğini,

davalı Kurumunda bu konuda bir araştırma yapmadığını belirterek müvekkilinin vefat eden babası ...'in askerlik görevini yerine getirdiğinin ve hangi tarihlerde askerlik görevini yerine getirtiğinin tespiti ile müvekkiline davalı Kurumdan vefat eden babası nedeniyle yasal hakkı olan yetim aylığının 01.10.2013 tarihinden itibaren bağlanması gerektiğinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili Mahkememize verdiği cevap layihasında özetle; ... sicil numarası ile müvekkil Kurum sigortalısı vefat eden ...'in 1973 yılında sigorta başlangıcını yaptığını, ...'in 1977 yılında vefat etmiş olup 5510 sayılı Kanun'un ilgili maddesi gereğince sigortalılıkta 5 yıl süre dolmadığı için davacının yetim aylığı talebinin hukuken mümkün olmadığını belirterek haksız ve yasal dayanaktan yoksun açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 15.02.2018 tarihli 2016/13460 Esas 2018/1197 Karar sayılı ilk bozma sonrasında verdiği 05.10.2021 2018/225 Esas 2021/174 Karar sayılı kararıyla; davanın kabulü ile davacının babası ...'den dolayı 253 gün askerlik borçlanması yapılması gerektiğinin tespiti ile pirimi yatırdığı tarihi takip eden ay başından itibaren davacıya babasından dolayı yetim aylığının bağlanması gerektiğinin tespitine, aksi kurum işleminin iptaline karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Dairemizin 20.01.2022 tarihli 2021/12238 Esas 2022/868

Karar sayılı ilamı ile. "Dosya kapsamından, davacının babasının ...'in 1910 ... doğumlu olup 19.12.1977 tarihinde vefat ettiği ve 01.09.1973-.19.12.1973 arasında 1526 gün 506 sayılı Yasa kapsamında çalışmalarının bulunduğu, davacının 03.10.2013 tarihinde Kurum kayıtlarına giren dilekçesi ile babasının adına 9 ay için askerlik borçlanması yaparak kendisine ölüm aylığı bağlanmasını talep ettiği,

mahkemece davacının babasının askerlik yaptığı belgelerinin Milli Savunma Bakanlığı Arşiv Müdürlüğü'nün 27.03.2015 tarihli yazısında 1927 ve daha yaşlı doğumlulara ait terhis belgeleri saklama süresini tamamlayan evrak olmasından dolayı arşiv araştırılması yapılamamış olmasının davacı aleyhine sonuç doğurmasının hakkaniyete aykırı olacağı gerekçesiyle yazılı şekilde karar verilmiş olduğu anlaşılmaktadır.

Mahkemece davacının borçlanma hakkının bulunduğuna dair değerlendirme yerinde ise de, henüz davacı tarafından aylık bağlanması koşulu olan borçlanma bedeli yatırılmadan, “…davacının babası ...'den dolayı 253 gün askerlik borçlanması yapılması gerektiğinin tespiti ile pirimi yatırdığı tarihi takip eden ay başından itibaren davacıya babasından dolayı yetim aylığının bağlanması gerektiğinin tespitine..” şeklinde şarta bağlı hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Yapılacak iş; davacıya borçlanma bedelinin yatırması için süre verilip, sonrasında askerlik borçlanma bedelini ödeme tarihini takip eden aybaşından itibaren ölüm aylığının bağlanması gerektiğinin tespitine yönelik hüküm kurulmasıdır." gerekçesi ile karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak 01.12.2022 tarihli 2022/99 Esas 2022/402 Karar sayılı kararı ile; davacı vefat eden babası ...'in askerlik görevinin yerine getirildiğinden borçlanmanın tespiti ile aylık bağlanmasını talep etmiş ise de yargılama süresinde davalı kurum tarafından davacının babasına ait 253 gün askerlik karşılığı borçlanma işlemini kabul ettiği ve davacı tarafından da 15.06.2022 tarihinde askerlik borçlanması yapılarak davalı kurum tarafından aylığın başladığı anlaşılmakla davacının askerlik borçlanma talebi ve aylık bağlanması talebi konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına;

davacının 01.10.2013 tarihinden itibaren aylık bağlanması talebi yönünden ise 5510 sayılı Kanun'un 35 inci maddesinde hak sahiplerinin aylıklarının başlangıcı düzenlendiği, buna göre davacının askerlik borçlanma primini 15.06.2022 tarihinde ödemiş olması nedeniyle ödemeyi takip eden aybaşından itibaren davacının babası sigortalılığından ölüm aylığı bağlanabileceğinden davacının babası sigortalılığından ölüm aylığı bağlanabileceğinden davacının 01.10.2013 tarihinden itibaren aylık bağlanması talebinin reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle,

davacının askerlik borçlanması ve maaş bağlanması talebinin konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına, davacının 01.10.2013 tarihinden itibaren aylık bağlanması talebinin ise reddine karar verilmiştir.

III. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraflar vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; davalı kurum tarafından daha önce yapılan askerlik borçlanmasına karşılık yetim aylığı bağlanmaması nedeniyle açılan işbu davada karar verilmesine yer olmadığı kararı verilmesinin hatalı olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

2.Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacının kendisini Avukat ile temsil ettirdiğinden dosyanın karara çıktığı tarihte yürürlükte bulunan Avukatlık ücret tarifesi gereğince konusuz kalan kısım yönünden belirlenen 9.200,00.TL. ücreti vekaletinin, davalıdan alınarak davacıya verilmesine dair verilen kararın hukuka aykırı olduğu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, 01.10.2013 tarihinden itibaren yetim aylığı almaya hak kazandığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Kanun'un 65 inci ve devamı maddeleridir

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler, tüm dosya kapsamına göre kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

IV. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Taraflar vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

...